Jahon chempionati: Yangi format, eski manzara
Ko‘proq jamoa, lekin yana o‘sha eski Jahon chempionati manzarasi
Shimoliy Amerikadagi bu nashr tarixiy ko‘lamda boshlandi: 48 ta terma jamoa, yangi format, yangi umidlar, yangi hikoyalar va’da qilingan edi. Ammo pley-off chuqurlashgani sari manzara tanish tusga kirdi. Endi maydonda atigi sakkiz jamoa qoldi, ularning oltitasi Yevropadan. Qolgan ikki o‘rinni esa Lionel Messi boshchiligidagi amaldagi chempion Argentina va Afrika faxri Marokash egallab turibdi.
Shu yerning o‘zida savol tug‘iladi: haqiqatdan ham turnir o‘zgardimi? Yoki faqat ishtirokchilar soni ko‘payib, kuchlar muvozanati esa o‘sha-o‘sha qoldimi?
Devor yana eski yozuvni ko‘rsatmoqda.
Afrikaning so‘nggi vakili bo‘lgan Marokash keyingi ikki haftada ketma-ket sensatsiyalar yaratmasa, kubok yana odatdagi manzillardan biriga — Yevropa yoki Janubiy Amerikaga ketadi. Statistikaga qaralsa, bu ssenariy deyarli an’ana darajasiga chiqqan.
Taxminan bir asr davom etayotgan bu turnir ilk bor 1930 yilda o‘tkazilgan. Shundan beri 22 marta chempion aniqlangan. Natija juda sodda va shu bilan birga keskin: 12 marta Yevropa, 10 marta Janubiy Amerika. Qolgan butun dunyo — Afrika, Osiyo, Shimoliy va Markaziy Amerika, Okeaniya — hanuzgacha nol.
Turnir kengaytirilganida, futbol olamida katta umid uyg‘ondi. Oldin imkoniyati cheklangan qit’alar uchun eshik yanada kengroq ochilgandek tuyuldi, yo‘llanma uchun kvotalar oshdi, kichik terma jamoalar ham sahnaga chiqish imkoniga ega bo‘ldi. Ammo chorak final juftliklariga nazar tashlasangiz, hikoya baribir tanish: eski kuchlar, eski markazlar, eski hukmronlik.
Sakkizlikda hozircha shunday tarkib
Yevropadan France, Spain, Belgium, England, Norway va Switzerland. Ularning yonida Argentina va Marokash. Shuncha ishtirokchidan so‘ng ham kuch markazi yana bitta geografiyaga tortib ketmoqda.
Eng qizig‘i, bu tarkib 2018 yilni eslatadi. O‘sha paytda ham yarim final to‘liq Yevropa jamoalaridan shakllangandi. Hozirgi holat ham xuddi shu yo‘lga qarab ketayotgandek: agar Argentina va Marokash yo‘lida to‘siqlarga uchrasa, sahna yana yevropaliklar ichki raqobatiga aylanadi.
Jahon chempionati kengaydi, geografiya rang-baranglashdi, bayroqlar ko‘paydi. Lekin eng yuqori pog‘onadagi hikoya hozircha o‘zgarmadi. Savol esa tobora keskinlashib bormoqda: qachonki bu sahnaga nihoyat boshqa qit’a ham haqiqiy da’vogar sifatida chiqadi?
