Jahon futboli chizig‘i qayta chizilmoqda: Infantino atrofidagi isyon
Futbol sahnasida ko‘pdan beri bunday silkinish bo‘lmagan. Dunyo bo‘ylab 100 dan ortiq milliy assotsiatsiya FIFA’ga raqib bo‘ladigan yangi turnirlar haqida muzokara olib borayotgani aytilmoqda. Gap shunchaki yangi musobaqa formatlari haqida emas. Gap Gianni Infantino va uning hokimiyatini larzaga keltirayotgan ishonch inqirozi haqida ketmoqda.
Buning markazida bitta g‘oya turibdi: Jahon chempionatining bir qismini xususiy investorlar qo‘liga sotish rejasiga urinish. Reja allaqachon bekor qilingan, lekin zarba joyida qoldi. Federatsiyalar nafaqat taklifning mazmunidan, balki uning qanday “tiqishtirilgani”dan ham ranjidi.
“O‘yinning sha’ni” uchun ochiq front
Dushanba kuni UEFA, CONCACAF va AFC birgalikda ochiq xat e’lon qildi. Unda asosiy urg‘u shaxsga emas, tamoyillarga berildi.
Ular bu mojaroning markazida pul emas, “o‘yinning halolligi va uni boshqarishga saylanganlarning halolligi” turganini ta’kidladi. Matnda ishonchni aldamchilik orqali yo‘qotish, o‘zini unga vakolat bergan jamoadan ustun qo‘yish – bu rahbarlik burchidan voz kechish ekanligi keskin ohangda qayd etilgan.
Bu endi oddiy nizo emas. Bu — FIFA ichidagi hokimiyat tushunchasiga ochiq e’tiroz.
“Cheklangan vaqt”, “cheklangan maslahat” va cheksiz g‘azab
Infantino muammolari Jahon chempionati aksiyalarini sotish rejasi e’lon qilingach portladi. Federatsiyalar rejaning o‘zini ham, uni taqdim etish uslubini ham haqorat deb qabul qildi.
UEFA, CONCACAF va AFC xatida loyiha “siqilgan muddatlarda”, deyarli hech qanday mazmunli maslahatlashuvsiz, a’zolar shartlarni chuqur ko‘rib chiqishga ulgurmasidan “muddatga tiqib qo‘yilgan”ini yozdi. Ular FIFA va Infantino tomonidan bildirilgan, go‘yoki “muloqot yetishmasligi nazardan qochgan xato bo‘lgan” degan uzrni rad etdi. Buni “nazoratni cheklash uchun ataylab o‘ylangan dizayn mahsuli” deb atashdi.
Reja bekor qilindi. Ammo ishonch qaytmadi. Endi bu xatolar “tuzatilgan xato” emas, balki “ochilgan niyat” sifatida ko‘rilmoqda.
Yevropadan zarba, kengayib borayotgan front
Infantino atrofidagi bosim faqat sport-siyosiy qarorlar bilan cheklanib qolmadi. Yevropada u haqida shaxsiy mojarolar ham yuzaga chiqdi. FIFA hafta oxirida keskin bayonot bilan chiqib, Yevropada “Infantino obro‘sini yemirish kampaniyasi” ketayotganini aytdi.
Bu fon UEFA Britaniya ommaviy axborot vositalariga bergan ma’lumotlar bilan yanada keskinlashdi: unda aytilishicha, Infantino UEFA bosh kotibi bo‘lib ishlagan paytda u bilan ehtimoliy munosabatda bo‘lgan ayol xodimga ishini tark etishi uchun to‘lov qilingan. FIFA bu haqdagi axborotlarni “obro‘ni to‘kishga qaratilgan hujum” deb atamoqda.
Natijada siyosiy, axloqiy va boshqaruv darajasidagi savollar bitta nuqtaga tiqilmoqda: bu rahbarga yana ishonch bildirish mumkinmi?
Sobiq ittifoqchilar safdan chiqmoqda
Infantino uchun eng xavflisi — raqiblarning baland ovozi emas, balki sobiq ittifoqchilarning jim, ammo qat’iy chekinishi.
Jahon chempionati bo‘yicha xususiylashtirish rejasi bekor qilingach ham, bir qator federatsiyalar “bu chiziq allaqachon kesib o‘tilgan”ini ochiq ayta boshladi. Oldin qayta saylovda Infantino’ni qo‘llab-quvvatlashga va’da bergan bir nechta terma jamoalar endi bu niyatidan voz kechgan.
Angliya, Uels, Albaniya, Xorvatiya, Serbiya, Finlyandiya va Shvetsiya allaqachon undan yuz o‘girganini bildirgan. Bu ro‘yxat kengayishi kutilmoqda. Har bir yangi davlat — faqat bitta ovoz emas, balki boshqalar uchun ham signal.
Martdagi hal qiluvchi kun: 2031 yilgacha yo‘l ochiladimi?
Endi hamma nigoh bitta sanaga qadalgan: mart oyidagi prezidentlik saylovi.
Infantino yana bir muddatga qolishi uchun birinchi bosqichda 211 a’zodan uchdan ikki qism “ha” ovozini olishi kerak. Agar bunga erisholmasa, keyingi bosqichlarda oddiy ko‘pchilik kifoya qiladi. Bu unga 2031 yilgacha hokimiyat eshiklarini ochib qo‘yadi.
Hozircha qariyb 70 ta terma jamoa uni qo‘llab-quvvatlashini ochiq aytgan. UEFA ichida esa unga qarshi pozitsiya deyarli yakdil shakllangan. Boshqa konfederatsiyalarda bunday to‘liq birlik yo‘q. Bir nechta Osiyo davlatlari hanuz Infantino tarafida. CONCACAF tarkibidagi Meksika ham uni qo‘llab-quvvatlayotganlar safida.
Demak, kurash hali tugagani yo‘q. Ammo endi bu oddiy saylov kampaniyasi emas. Bu — futbol tarixidagi eng kuchli tashkilotning kimga tegishli ekani, uning kelajagi pul atrofidami yoki prinsiplar atrofidami degan savolga javob beradigan sinov.
Savol esa keskin: mart oyida a’zolar Infantino’ni saqlab qoladimi yoki Jahon futboli o‘zini boshqarish qoidalarini tubdan qayta yozishga jur’at qiladimi?
