Janubiy Koreyada futbol portlashi: 2002 xotiralari fonida
Janubiy Koreyaning jahon chempionati guruh bosqichidayoq uchib ketishi mamlakatni larzaga soldi. Jahonning eng sodiq va talabchan futbol muxlislaridan biri yana bir bor alamli tongni qarshi oldi – bu safar g‘azab ochiqchasiga siyosiy darajagacha ko‘tarildi.
2002 yilda hamkor mezbon sifatida yarim finalgacha yetib borgan mamlakat endi uchinchi o‘rin egalari orasida ilk sakkizlikka ham kira olmadi. Pley-off atigi bir qadam narida edi, ammo pastroq reytingdagi Janubiy Afrika ustidan kerakli natija o‘rniga kutilmagan 0:1 mag‘lubiyat – va hammasi tugadi.
Bu natija nafaqat terma jamoa, balki butun futbol tizimiga qarshi ayovsiz savollarni ochib tashladi.
Hong Myung-bo ketdi, lekin savollar qoldi
Erta chiqib ketishning birinchi siyosiy qurboni murabbiy bo‘ldi. Hong Myung-bo yakshanba kuni iste’foga chiqdi. Uning qarori oson bo‘lmadi, ammo bosim haddan tashqari kuchli edi.
Hongning ketishi bilan jamoa ichidagi eng katta jumboqlardan biri ham yuzaga chiqdi: sardor Son Heung-minning xalqaro kelajagi. Turnir tugaganidan beri Son sukut saqlayapti, bu esa uning terma jamoadagi so‘nggi sahnasi bo‘lganmi, degan savolni kuchaytirdi.
Hongning o‘zi ham nima noto‘g‘ri ketganini tushunishda qiynalayotganini tan oldi. Ayniqsa, eng bahsli qarori – Janubiy Afrika bilan hal qiluvchi o‘yinda Sonni asosiy tarkibdan tushirib qoldirgani – muxlislar g‘azabini yanada alanglatdi. O‘sha uchrashuvda koreyslarga faqat durang kifoya qilardi.
Bosim ostidagi murabbiy, maydonda eng yaxshi futbolchi yo‘q, tribunada esa g‘azabga to‘la yuzlar. Ssenariy achchiq yakun topdi.
Prezidentning keskin tanqidi va xalq g‘azabi
Jamoaning erta qaytishi nafaqat sport jamoatchiligida, balki mamlakat siyosiy maydonida ham aks-sado berdi. Prezident Lee Jae Myung terma jamoa va futbol rahbariyatini “nojavobgar va malakasiz odamlar” deb tanqid qildi va xalqdan uzr so‘radi.
Bu so‘zlar yillar davomida yig‘ilib kelgan norozilikning qaynoq nuqtaga chiqqanidan dalolat. Janubiy Koreya futbol rahbarlari bilan bog‘liq nizo va ishonchsizlik allaqachon anchadan beri pishib yotgan edi.
Kutilganidek, terma jamoani kutib olish marosimi ham bekor qilindi. Mahalliy OAV xabariga ko‘ra, Korea Football Association (KFA) aeroportda hech qanday rasmiy tadbir rejalashtirmagan. 2014 yildagi manzara – Braziliyadan qaytgan jamoaga muxlislar tomonidan otilgan koreys shirinliklari – hanuz yodda. O‘sha paytdagi tahqirlovchi “kutib olish” bu safar yana takrorlanishidan cho‘chish bor.
Park Ji-sung: “Bu natijani yillar oldin ham kutish mumkin edi”
Futbol sahnasidagi eng og‘ir so‘zlardan biri sobiq sardor Park Ji-sungdan keldi. U jamoa chiqib ketishi tasdiqlangach, achchiq haqiqatni aytdi:
“Bu natijani yillar oldin ham kutish mumkin edi. Nega ishlar shu darajaga kelib qoldi, ortga qarab o‘ylashimiz kerak”, – dedi u.
Parkning og‘riqli eslatmasi bejiz emas. U Janubiy Koreya 2002 yildan keyin o‘n yil davomida jahon chempionati uchun qanday tayyorgarlik ko‘rishni o‘rganganini, ammo bu saboqlar yana unutib yuborilganini ta’kidladi. Tarixiy muvaffaqiyatlardan keyin tizim o‘zini o‘zi yeb bitirayotgandek.
Guruhdan chiqish kerak edi – lekin…
Turnir oldidan hisob-kitoblar aniq edi: A guruhidan chiqish talab darajasida vazifa bo‘lishi kerak edi. Guruhda hamkor mezbon Meksika, Janubiy Afrika va Chexiya bor edi – Koreya uchun qo‘rqinchli tarkib emas.
Boshlanish ham umidli ko‘rindi. Chexiyaga qarshi 2:1 hisobidagi g‘alaba kayfiyatni ko‘tardi. Lekin keyin hammasi asta-sekin yemirila boshladi. Meksikaga qarshi 0:1 mag‘lubiyat – og‘riqli, ammo hal qiluvchi emasdek tuyulgandi. Asosiy zarba Janubiy Afrikadan keldi.
O‘sha so‘nggi o‘yinda Son zaxirada qoldi, jamoa esa maydonda o‘zini yo‘qotib qo‘ygandek ko‘rindi. Reja ishlamadi, xavfli qarorlar o‘zini oqlamadi. Natijada esa – turnir bilan xayrlashuv.
“O‘zbekistonga muxlislik qilish – sharmandalik hissi”
2002 yilgi tarixiy jamoa a’zolaridan yana biri – Lee Chun-soo – bu jarayonni o‘ziga xos tarzda tasvirlab berdi. U o‘z YouTube kanalida o‘tirib, Janubiy Koreya taqdirini boshqa uchrashuv hal qilishini kutgan daqiqalar haqida gapirdi.
Uning aytishicha, Demokratik Kongo Respublikasi bilan o‘yinda O‘zbekistonga muxlislik qilishga majbur bo‘lgani – o‘zi uchun “achinarli va jirkanch” tuyg‘u bo‘lgan. Bir paytlar yarim finalga chiqqan terma jamoa endi boshqa mamlakat natijasiga umid bog‘lab o‘tirgan edi.
“Bu – o‘zgarish kerak degan xabar. Hamma iste’foga tayyor turishi kerak”, – dedi u.
Bu so‘zlar alohida bir odamga emas, butun tizimga qaratilgandek yangradi.
Nishonda – KFA va Chung Mong-gyu
Muxlislar g‘azabining katta qismi KFA prezidenti Chung Mong-gyuga qaratildi. U jahon chempionati oldidan turnirdan keyin iste’foga chiqishini aytgan, bunga 13 yillik faoliyati davomida kelib chiqqan tanqidlar sabab bo‘lganini tan olgan edi.
65 yoshli Chung to‘rtinchi muddatini yakunlayotgan paytda ham tinch ketayotgani yo‘q. U umrboqiy diskvalifikatsiya qilingan, o‘yinlarni sotishda ayblangan futbolchilarni afv etishga uringani uchun ham keskin tanqid ostida qolgan.
Hong Myung-bo ikkinchi bor terma jamoaga qaytganida ham tanlov jarayoni shaffofligi bo‘yicha savollar ko‘paydi. Muxlislar va mutaxassislar KFA qarorlarini adolatli deb bilmayapti. Hongning o‘zi ham tez-tez hushtakbozlik bilan kutib olinayotgan murabbiyga aylandi.
Endi esa ham murabbiy, ham prezident – ikkisi ham ketish yoqasida. Lekin bu yetarlimi?
Son Heung-minning jimligi – yangi davr boshlanishi oldidan sukunatmi?
Terma jamoaning eng yorqin yulduzi Son Heung-min kelajagi borasida hanuz bir og‘iz gap aytmadi. U tez orada 34 yoshga to‘ladi va avvalroq xalqaro futbolni tark etish haqida imolar qilgan.
Bu jimlik endi yanada og‘irroq eshitilmoqda. Agar Son ham ketishga qaror qilsa, Janubiy Koreya nafaqat murabbiy va rahbariyatsiz, balki maydondagi sardorsiz ham qolishi mumkin. Bu esa faqat tizimni emas, avlodlar almashinuvi rejasini ham qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi.
Park Ji-sungning ogohlantirishi: “Bu aylanish yana takrorlanmasligi kerak”
Park Ji-sung yakunda bitta fikrga qaytdi: bu – takrorlanayotgan xatolar zanjiri.
“Juda achinarli, bu aylanish yana qayta-qayta takrorlanayotgani uchun”, – dedi u. – “Biz yaxshiroq kelajakni orzu qilishimiz va uni shakllantirishimiz kerak. Xatolarni takrorlamaslik uchun qadam-baqadam oldinga yurish lozim”.
Savol esa ochiq qolmoqda: Janubiy Koreya bu safar chindan ham o‘zgaradimi yoki 2002 yildan beri davom etayotgan umid va umidsizlik aylanishi yana bir bor yangi davrni boshlab beradimi?
