Kabo-Verde: Jahon chempionatidagi tarixiy imkoniyat
Xyustonda tun, Kabo-Verde uchun nafaslar tiqiladigan kecha.
Kichik arxipelagda, Senegal sohillari qarshisidagi orollarda soat tungi 11 bo‘ladi – butun mamlakat ekranga mixlanadi. Dublin va Tallaghtda esa allaqachon tun yarimdan o‘tgan bo‘ladi. Soat 1:00 atrofida Irlandiyada Pico Lopesning qarindoshlari, do‘stlari, Shamrock Rovers jamoadoshlari va sodiq muxlislar RTÉ2 orqali jonli efirni tomosha qilish uchun shanba tongini uyqusiz o‘tkazishga tayyor turadi.
Bu shunchaki navbatdagi o‘yin emas. Bu – Lopesning shaxsiy futbol ertagi va Irlandiya jamoatchiligining tasavvurini zabt etgan sayohatining navbatdagi bobidir.
Kichik orollardan katta sahnaga
Kabo-Verde ilk bor Jahon chempionati sahnasida. Ammo bu debyut qo‘rqoq, tortinchoq tarzda o‘tmayapti. Ular allaqachon ikki gigantni to‘xtatib turishga muvaffaq bo‘lishdi.
Avvaliga Ispaniyaga qarshi mag‘rur 0:0. Raqib darajasini hisobga olganda, bu natijani “ajoyib” deb atash kamlik qiladi. Kabo-Verde butun o‘yin davomida atigi bitta jarima zarbasiga yo‘l qo‘ydi – bu nafaqat intizom, balki aql bilan himoyalangan, rejaga sodiq o‘yin belgisi.
Keyin navbat Uruguayga keldi. Bu safar nafaqat bardosh, balki tarix yozildi. Kevin Pina erkin zarbadan Kabo-Verdaning Jahon chempionatlaridagi ilk golini urdi. Orollar futbolining yangi sahifasi shunday ochildi.
Natija – ikki o‘yindan ikki ochko. Va endi Saudiya Arabistoniga qarshi so‘nggi tur oldidan hisob oddiy: durang ham, g‘alaba ham Kabo-Verdeni pley-offga olib chiqadi. Xuddi 24 yil avval, Yaponiyada bo‘lgani kabi, bu safar ham arab jamoasiga qarshi bahs taqdirni hal qiladi.
Dublindagi sinfxonadan dunyo sahnasiga
Pico Lopes bolaligida o‘sha 2002-yilgi tongni yaxshi eslaydi. Dublin maktabida sinfxonaga televizor kirib kelgan, o‘qituvchilar darsni to‘xtatib, Irlandiyaning Saudiya Arabistoniga qarshi o‘yinini tomosha qilishgan. Robbie Keane, Gary Breen va Damien Duff gollari bilan Irlandiya so‘nggi 16 talikka chiqadi. O‘sha paytda bu faqat televizordagi mo‘jiza edi.
Endi esa Lopesning o‘zi Saudiya Arabistoniga qarshi maydonga tushadi. Bu safar boshqa rangdagi libosda, boshqa bayroq ostida, lekin o‘sha darajada hal qiluvchi o‘yin.
U buni juda yaxshi his qiladi: “Tarix qaytarilsa-ya, va aynan shunday g‘alaba bizni keyingi bosqichga olib chiqsa, naqadar ajoyib bo‘lardi”, – deydi u.
Lekin orzular bilan mast bo‘lishga vaqt yo‘q. Kapitan so‘zida qat’iy: bu oson o‘yin bo‘lmaydi, hech qanday “oldindan yozilgan ssenariy” yo‘q. U Saudiya Arabistonini yuqori baholaydi – sifatli futbolchilarga ega, tez o‘tishlarga asoslangan jamoa, bir lahzada jazolashi mumkin bo‘lgan raqib.
Bubista rejasi va ishonch
Kabo-Verde bosh murabbiyi Bubista ham jamoasining kayfiyatini baland, lekin oyoqlarini yerda saqlab turibdi. Ular bu turnirda “mehmon” emas, to‘liq huquqli ishtirokchi ekanini his qilyapti.
Uning fikricha, Jahon chempionati faqat boy mamlakatlar uchun emas. Kabo-Verde bu fikrni har bir pressing, har bir bloklangan zarba, har bir intizomli himoya chizig‘i bilan tasdiqlayapti.
Bubista Saudiya Arabistonini juda tartibli, o‘tish fazalarini mukammal bajara oladigan raqib sifatida ta’riflaydi. Ular uchun ham bu o‘yin – hammasini hal qiluvchi sinov. Shunday bo‘lsa-da, u o‘z rejasi va jamoa tashkilotiga ishonyapti. Bu turnirda Kabo-Verdeni aynan shu fazilatlar shu paytgacha olib keldi.
Lopes ham shu fikrda. Ispaniyaga qarshi sarlavhalarga chiqqan durangdan keyin, Uruguay ustidan hisobni ochgan o‘yindan so‘ng kiyinish xonasidagi kayfiyat tabiiy ravishda ko‘tarinki. Lekin bu mastlik emas, balki ichki ishonch.
“So‘nggi tur – bu biz uchun final”, – deydi u. “Hammasi o‘z qo‘limizda. G‘alaba nimani anglatishini bilamiz, shuning uchun boshidan boshlab o‘yinga hujumkor kirib borishni kutyapmiz”.
Bu holatni ular “kutilmagan mo‘jiza” deb emas, erishilishi mumkin bo‘lgan maqsad sifatida ko‘rishgan. Dastlabki ikki o‘yin oldidan ham shunday bo‘lgan. Ha, bu uchrashuvlar og‘ir bo‘lishi aniq edi, lekin ular ishonishsa, imkoniyat borligini bilishardi. Endi esa o‘sha ishonch natija ko‘rinishiga kelyapti: ikki ochko va turnir formatiga ko‘ra, hal qiluvchi uchrashuv oldidan ruhiy ustunlik.
Irlandiyaning yangi sevimli jamoasi
Bu hikoyaning yana bir qiziq qatlami bor. Respublik of Ireland bu turnirga yo‘llanmani pley-offda Czechia qarshisida boy berdi. Czechia allaqachon musobaqani tark etdi. Irlandiya muxlislarining bir qismi esa bo‘sh qolgan futbol qalbini to‘ldirish uchun yangi qahramon izlay boshladi.
Natija kutilmagandek tuyulishi mumkin, lekin juda tabiiy: ko‘plar Kabo-Verdeni “o‘z jamoasi” sifatida qabul qildi. Pico Lopes bunga juda yaxshi qiyofa beradi – Tallaghtda yetakchi, hozir esa Jahon chempionatida kichik orollarni himoya qilayotgan kapitan.
Lopes buni bevosita his qilyapti: do‘stlari, oilasi har kuni unga xabarlar, suratlar, qo‘llab-quvvatlovchi so‘zlar yuboradi. U irlandlarning bu hikoyaga qalban qo‘shilganidan hayratda va minnatdor.
Kimdir hazil tariqasida Kabo-Verdeni “33-okrug” deb atagan. Bu ibora tezda tarqaldi. Irlandiyada Kabo-Verde bayroqlari ko‘tarilmoqda, ijtimoiy tarmoqlarda esa Lopes va uning jamoasi uchun tilaklar yog‘ilmoqda.
Kapitan esa bitta narsani va’da qiladi: uyga qaytganda bularning barchasi uchun shaxsan minnatdorchilik bildirishni kutyapti.
Tun qarori
Endi hammasi Xyustondagi shu tunga bog‘liq. Bitta o‘yin. Bitta raqib. Bir avlod uchun tarixiy imkoniyat.
Kabo-Verde uchun bu – orollardan chiqqan futbolchilarning orzusi. Pico Lopes uchun – Dublindagi sinfxonadan Jahon chempionati sahnasigacha bo‘lgan yo‘lning cho‘qqisi. Irlandiya muxlislari uchun esa – o‘z odamini boshqa bayroq ostida bo‘lsa-da, yirik turnirda ko‘rish zavqi.
Savol endi bitta: bu kichik arxipelag kechasi tugagach, ertalabni pley-off ishtirokchisi sifatida qarshilaydimi yoki bu ertak shu yerda to‘xtab qoladimi?
