Lamine Yamal: Irqchilikni Boshdan Kechirgan Yosh Yulduz
Yevropa futbolining eng yorqin iste’dodlaridan biri bo‘lgan Lamine Yamal hali 20 yoshga ham to‘lmagan. Lekin u allaqachon maydondagi bosimdan ham og‘irroq yukni ko‘tarib kelmoqda — irqchilik.
Barcelona qanot hujumchisi Movistar telekanaliga bergan intervyusida o‘z hayotidagi eng nozik mavzulardan birini ochiq tilga oldi. Uning so‘zlari yengil shikoyat emas, balki butun bir avlod his-tuyg‘ularining siqilgan ifodasi bo‘lib eshitildi.
“Ming marta. Odamlar sizga bilvosita irqchi bo‘lishadi, lekin buni o‘zlari ham anglamaydi”, — dedi u.
Izohlar ham, nigohlar ham — irqchi
Ispaniya hukumatiga qarashli The Spanish Observatory on Racism and Xenophobia yil boshida bergan ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilning so‘nggi choragida onlayn irqchilik hujumlarining eng katta nishoni aynan Lamine Yamal va Real Madrid yulduzi Vinicius Jr bo‘lgan. Bu raqamlar faqat ijtimoiy tarmoqlarni qamrab oladi. Stadionlar, ko‘chalar, kundalik hayot esa alohida hikoya.
Yamal o‘zining keskin, ammo xotirjam ohangda davom etdi:
“Juda ko‘p izohlar yoki nigohlar bor — ular irqchi, lekin odamlar buni sezmaydi ham.”
Uning gaplarida charchoq seziladi. Hayrat emas, hafsalasi pir ham emas. Go‘yo u bularni juda erta anglab bo‘lgan, endi esa faqat haqiqatni aytmoqda.
El Clasico va “normal” bo‘lib qolgan haqoratlar
2024-yil oktyabrida Bernabeudagi El Clasico ham bu manzarani o‘zgartirmadi. Aksincha, ko‘rsatib qo‘ydi. O‘sha uchrashuvda bir nechta Barcelona futbolchilari qatori Lamine Yamal ham irqchi haqoratlarga nishon bo‘ldi.
U esa oradan ko‘p o‘tmay, yozda Ispaniya terma jamoasi bilan jahon chempioniga aylandi. Futbol bo‘yicha eng yuksak cho‘qqiga chiqqan yigit hanuz bir xil muammo bilan yuzma-yuz turibdi. Bu paradoks bugungi futbolning achchiq haqiqatini ochib beradi: kuboklar o‘zgaradi, stadionlar yangilanadi, lekin tribuna tilidagi nafrat juda sekin o‘zgaradi.
Meni qora desa, xafa bo‘lmayman
Yamal irq masalasiga juda sodda, lekin aniq nuqtadan qaraydi. U o‘z rangini yashirmaydi, undan uyalmaydi, aksincha, bu mavzuni ochiq qo‘yib, chegarani o‘zi belgilaydi:
“Agar kimdir meni qora desa, bu meni umuman xafa qilmaydi, axir men qoraman, boshqa rangda emasman. Gap boshqa narsada — bu yaxshi ma’nodami yoki yomon, meni haqorat qilish uchun aytyaptimi-yo‘qmi.”
Bu fikrlar zamonaviy futbolchining ichki himoya mexanizmini ko‘rsatadi. U so‘zlarning o‘zidan emas, niyatidan ranjish mumkinligini aytadi. Biroq niyatni o‘lchaydigan hakam yo‘q. Ayniqsa, stadion shovqini ostida.
Chipta olgan muxlis va chiziq
Lamine Yamal maydondagi roli kabi bu mavzuda ham tajovuzkor emas, lekin juda aniq pozitsiyani egallaydi. U provokatsiyaga berilmaydi, o‘zini boshqacha yo‘l bilan himoya qiladi:
“Agar men o‘yin o‘ynayotgan bo‘lsam va ular meni ko‘rish uchun chipta sotib olgan bo‘lsa, faqat meni hurmatsiz qilgani uchun jahlim chiqmaydi.”
Bu jumla zamirida katta ziddiyat yotadi. Bir tomonda — sahnaga chiqqan yulduz, uning mahoratini ko‘rish uchun pul to‘lagan minglab muxlislar. Ikkinchi tomonda — o‘sha sahnaga qarab turib, uni irqchi so‘zlar bilan haqorat qilayotganlar. Yamal bu paradoksni tushunadi, lekin unga hayron emas. U bunday holatni futbolchining kundalik “ish sharoiti” sifatida qabul qilib bo‘lgan.
Futbol o‘zgaryapti, tribuna-chi?
Vinicius Jr bilan bir qatorda statistik hisobotlarda “eng ko‘p nishonga olinganlar” ro‘yxatida bo‘lish — bu shon-shuhrat ro‘yxati emas. Bu futbolning, xususan Ispaniya futbolining og‘riqli nuqtasi.
Lamine Yamal hali juda yosh. U allaqachon jahon chempioni, Barcelonaning asosiy figuralaridan biri, millionlab bolalar uchun ilhom manbai. Lekin uning “ming marta irqchilikni his qilganman” degan gapi bir savolni o‘rtaga tashlaydi: agar bugungi eng yorqin iste’dod ham bunday tajribadan qochib qutula olmasa, ertaga bu o‘yin qaysi tomonga qarab ketadi?
