
- muallif:
- Jasur Ahmedov
LeBron ketgan: Lakers va 76ers ning g‘alati starti
NBA turnir jadvali, chorshanba, 18-noyabr oldidan, LeBron James atrofida kutilmagan manzarani chizib berdi. U tark etgan Los Angeles Lakers 13-2 bilan 2008-09 yildan beri eng yaxshi startini qayd etyapti. O‘sha paytda ular mavsumni 14-1 bilan boshlagan va oxirida chempionlikni qo‘lga kiritgan edi.
U qo‘shilgan Philadelphia 76ers esa 12-3. Bu – 2000-01 yildan buyon ularning eng chaqqon starti. O‘sha mavsumda 76ers finalga chiqqan va yutqazgan… Lakers ga.
Randy Pfund, 1985-1994 yillar oralig‘ida Lakers shtabida ishlagan va 1995-2008 yillarda Miami Heat bosh menejeri bo‘lgan mutaxassis, bu holatni bitta sodda fikrga jamlaydi: o‘zgarish hammasini ag‘darib tashlashi mumkin.
“Qachonki o‘zgarish bo‘lsa, u jamoangizni butunlay boshqacha yo‘nalishga olib kirishi mumkin,” deydi u.
To‘rt hafta o‘tibdi, xolos. Ammo hozircha bitta paradoks ravshan: LeBron ketgan jamoa ham, u qo‘shilgan jamoa ham yaxshilangandek ko‘rinmoqda.
LeBronsiz Lakers: tezlik, aniqlik va qayta taqsimlangan rollar
Lakers ning bu portlovchi startiga raqamlar juda aniq javob berayapti. Yunoniyalik postdoktor tadqiqotchi Vangelis Sarlis NBA ma’lumotlarini titib chiqib, bu jarayonni “addition by subtraction” emas, balki “rollarning qayta taqsimlanishi” deb ataydi.
“Men buni qo‘shish emas, rollarni qayta taqsimlash deb tasvirlayman,” deydi Sarlis. “Eng ishonarli analitik tushuntirish – LeBron ketishi rollarni aniq qilib berdi.”
LeBron endi Lakers safida emas, endi sahna markazida Luka Dončić. U 38,8 ochko bilan liga to‘purari, allaqachon ikki marta 50+ ochko to‘plagan.
“Luka Dončić endi so‘zsiz birlamchi yaratuvchi, Austin Reaves esa ikkilamchi yaratuvchi. Atrofidagi tarkib esa bo‘shliq ochish, skrin qo‘yish va yakunlash uchun qurilgan,” deydi Sarlis, u bilan birga ishlayotgan tadqiqotchilar George Papageorgiou va professor Christos Tjortjis (International Hellenic University, Thermi) bilan.
Ularning ishlari orasida 2024 yildagi “Leveraging Sports Analytics and Association Rule Mining to Uncover Recovery and Economic Impacts in NBA Basketball” nomli ilmiy maqola ham bor. Qog‘ozdagi nazariya hozir parketda jonlanmoqda.
14 o‘yindan so‘ng Lakers ning hujum reytingi o‘tgan mavsumdagi 118,2 dan taxminan 123 ochko/100 posessiyaga sakradi – bu liga bo‘yicha eng yaxshi ko‘rsatkich. NBA tracking ma’lumotlari yana bir keskin o‘zgarishni ko‘rsatadi: tezkor hujumlardan to‘plangan ochkolar 22,6 dan 26,2 gacha oshgan, bu – liga bo‘yicha eng katta sakrash.
“Bu hujum tezlashgani va ancha ravonlashganini ko‘rsatadi,” deydi Sarlis. U Dončić ning 40,2% usage rate ko‘rsatkichini ham urg‘ulaydi – bu liga yetakchi ko‘rsatkichi. “Ular tezroq o‘ynayapti, lekin hujum tarqoq emas, aksincha yanada jamlangan.”
Bu faqat taktika emas. Bu – pul ham. LeBron ning Lakers dagi 52 million dollarlik shartnomasi endi hisobda yo‘q.
O‘sha mablag‘lar qayta taqsimlandi: klub Austin Reaves ni qayta imzoladi va butun tarkibni yangiladi. Yadroga qo‘shilgan asosiy bo‘g‘inlar: markaz Walker Kessler – 14,5 ochko va 10,9 ribaund o‘rtacha ko‘rsatkich bilan; himoyachi Quentin Grimes – 12,1 ochko, va ayniqsa Charlotte Hornets ga qarshi 118-114 hisobidagi qo‘shimcha bo‘limli g‘alabada urilgan 47 ochko; shuningdek, Sandro Mamukelashvili va Collin Sexton – muhim rotatsiya bo‘g‘inlari.
“Bu tarkib – LeBron ketishi bilan bog‘liq eng aniq, eng ko‘zga ko‘rinadigan halqa,” deydi Sarlis.
Lakers tezlashdi, aniqlashdi va yangi markazga ega bo‘ldi. Va shu paytda, Sharqda boshqa bir LeBron mutatsiyasi boshlanmoqda.
76ers dagi LeBron: to‘rtinchi skorer, birinchi miya
Philadelphia dagi LeBron – bu 2010-yillarda chempionliklar ortidan quvib yurgan LeBron emas. To‘rt karra chempion, 2020 yilgi “bubble” chempionligi egasi bo‘lgan yulduz endi boshqa rolni o‘ynayapti.
Bu mavsumda 11 o‘yinda uning umumiy aniqligi .443, bu – debyut mavsumidan beri eng past ko‘rsatkich. Uchlikdan .225 – butun karerasidagi eng yomon start. Raqamlar sovuq, ammo tajribali bosh menejer Bob Whitsitt (sobiq Seattle Supersonics va Portland Trail Blazers rahbari) bu manzaraga boshqacha qaraydi.
“U har doim yaxshi pas beruvchi bo‘lgan, lekin hozir aynan shu fazilati Philly da boshqalariga qaraganda ko‘proq kerak bo‘layotgandek,” deydi Whitsitt.
LeBron hozir 76ers da o‘rtacha 6,9 assist bilan jamoa yetakchisi. Hech kim uni 15,1 ochko bilan cheklanganligidan vahimaga tushayotgani yo‘q – tarkibda Tyrese Maxey, Jaylen Brown va Joel Embiid bor ekan, unga endi bosh rol talab qilinmaydi.
Sarlis ham shuni ta’kidlaydi: “LeBron dan endi birlamchi skorer bo‘lib qolishini kutish shart emas. 76ers uni Embiid, Maxey va Brown yonida to‘rtinchi skorer, pleymeyker va fasilitator sifatida ishlatishi mumkin. Uning tajribasi va basketbol intellekti rotatsiyalarni optimallashtirishga va Philadelphia ning navbatdagi chempionlik poygasini kuchaytirishga yordam berishi mumkin.”
U endi parketda kamroq portlaydi, lekin ko‘proq boshqaradi. Ko‘proq yo‘naltiradi. 41 yoshli yulduzning o‘yini endi kuchdan ko‘ra qarorga, atletikadan ko‘ra o‘qishga tayanadi.
Pley-off – veteranlar sahnasi
Randy Pfund uchta chempionlik uzugi bilan gapiryapti. Ikkitasi – Lakers bilan murabbiy shtabida, bittasi – Miami Heat bilan bosh menejeri sifatida. Uning ko‘p yillik hamkori Pat Riley bo‘lgan.
“Pat hech qachon ‘veteranlar yetarli’ demagan. Uningcha, hal qiluvchi pallalarda ishonchli bo‘ladigan tajribali yigitlar hech qachon ortiqcha emas,” deydi Pfund.
Sarlis olib borgan tadqiqotlar ham buni tasdiqlaydi: 41 yoshli LeBron tarixiy “clutch” lahzalarda eng barqaror ijrochilardan biri sifatida ajralib turadi.
Pfund uchun bu faqat nazariya emas, u buni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan. 1987 yil fevralida, u Lakers shtabida assistent bo‘lib ishlayotgan paytda, klub Mychal Thompson ni qo‘lga kiritadi. Sakkizinchi mavsumini o‘tayotgan markaz, Kareem Abdul-Jabbar ortida zaxira sifatida keladi, lekin pley-offda bundan ancha ko‘proq narsa beradi.
“Mychal Thompson juda katta rol o‘ynadi,” deydi Pfund. U o‘sha yili Lakers ning chempionlik yo‘lida hal qiluvchi bo‘g‘inlardan biriga aylanganini yaxshi eslaydi.
2005 yilda esa boshqa sahna: Pfund – Heat bosh menejeri, Riley istagi bilan jamoa Antoine Walker ni olib keladi. 11-mavsumini o‘tayotgan, Boston Celtics bilan uch karra All Star bo‘lgan forvard.
“U butun mavsum davomida ancha o‘rtacha ko‘rinardi,” deydi Pfund. “Ko‘pchilik ‘ortiqcha pul sarflandi’ deb gapirardi.”
Keyin pley-off keldi. Va Walker o‘sha “o‘rtacha” mavsumni katta zarbalarga almashtirdi.
“Antoine Walker juda ko‘p katta savatlarni kiritdi,” deydi Pfund. “U bir daqiqa ham ikkilanmadi.”
Natija ma’lum: Heat 2006 yilda Dallas Mavericks ni mag‘lub etib, franchayzing birinchi chempionligini qo‘lga kiritdi.
Pfund va Sarlis nuqtai nazari bitta chiziqda kesishadi: pley-offda yosh oyog‘ingiz emas, sovuqqon miyangiz va ko‘rgan kunlaringiz gapiradi. Shunday pallada 41 yoshli LeBron kabi figura parketda bo‘lishi – statistikadan ko‘ra kattaroq boylik.
Ko‘zlar Rojdestvoda, xayollar – finalda
NBA ning Rojdestvo kuni o‘yinlariga hali besh hafta bor. Ammo taqvim allaqachon dramatik sahnani belgilab qo‘ygan: Crypto.com Arena, Los Angeles, 76ers – Lakers.
Bu shunchaki navbatdagi o‘yin emas. Bu – parallel hikoyaning ilk to‘qnashuvi.
Whitsitt esa allaqachon yanada kattaroq sahnani tasavvur qilayapti.
“Lakers va Sixers finalda to‘qnashsa, bu qanday hikoya bo‘lardi?” deydi u.
U o‘z prognozlarini ham yashirmaydi: LeBron yangi jamoadoshlari bilan uyg‘unlashishda davom etadi. Lakers mudofaani siqib, tartibga keltiradi. Eng muhimi – ikkala jamoa ham sog‘lom qolishi.
“Hozirning o‘zidayoq ikkalasini tomosha qilish maroqli,” deydi Whitsitt.
Mavsum esa endigina qiziyapti. Savol bitta: bu g‘alati parallel start yakunda bitta tarixiy final chizig‘ida kesishadimi yoki yo‘qmi?