Liverpool FC qiymati: 4,4 milliard funt arzonmi?
To‘rt milliard funtdan qimmat narsa arzon bo‘lishi mumkinmi?
Investorlarga bugun Liverpool FC aynan shunday ko‘rinmoqda.
Jeff Bezos ishtirokidagi yangi konsorsium klubda sezilarli, ammo hanuz ozchilik ulushini olish arafasida turibdi. Bahosi – 4,4 milliard funt sterling, taxminan 6 milliard dollar. Qog‘ozda bu son haddan tashqari ulkan ko‘rinadi. Raqamlar esa boshqa haqiqatni chizadi: bu summa global sport bozorida hanuz “kelishilgan narx”.
Amerika gigantlari fonida “arzon” Liverpool
Shimoliy Amerikadagi yirik franchayzinglar fonida bu ko‘rinish yanada ravshanlashadi. Odatda eng qimmat aktivlar NFL, NBA yoki MLB klublari bo‘ladi. Lekin ayni paytda Liverpool ulardan ko‘pchiligidan kamroq baholanyapti.
Forbes ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda 32 ta NFL klubidan atigi yettitasi Liverpoolning 4,4 milliard funtlik qiymatidan past turardi. Demak, Liverpool NFL ichida bo‘lganida, bozor bahosi bo‘yicha pastki chorakda – Arizona Cardinals va Cincinnati Bengals qatorida bo‘lardi.
Bu paradoks nimada?
Daromadda emas. Aksincha.
2024/25 yilgi chempionlik mavsumida Liverpool 703 million funt (taxminan 950 million dollar) daromad qayd etdi. NFLda bundan ko‘prog‘ini faqat Dallas Cowboys ishlab topdi – 1,2 milliard dollar atrofida. Arizona Cardinals uchun esa bu raqam 571 million dollar atrofida, ya’ni Liverpool ko‘rsatkichidan deyarli ikki baravar kam.
Qisqa qilib aytganda: NFL miqyosida Liverpool eng yuqori daromad keltiruvchi klublardan biri bo‘lar edi, lekin bahosi bo‘yicha eng arzonlari safida qolardi.
Lakers bilan taqqos: ikki baravar daromad, yarmidan kam narx
Raqamlar LA Lakers bilan solishtirilganda yanada keskinlashadi.
Josh Kushner va Bob Iger boshchiligidagi guruh Lakersni taxminan 12,5 milliard dollarga (9,3 milliard funt atrofida) sotib olishi kutilmoqda. Klubning o‘tgan yilgi daromadi – 550 million dollar (taxminan 407 million funt).
Liverpoolchi?
Daromad deyarli ikki baravar ko‘p, bahosi esa Lakersnikining yarmidan kam. Investorlar uchun 4,4 milliard funtlik “kirish chizig‘i” aynan shu yerda jozibador bo‘lib qoladi: yuqori daromad, global brend, lekin Amerika bozoridagi tengdoshlariga qaraganda ancha past baho.
Anfield’dan dunyoga: raqamlar ekranda emas, xaritada o‘sadi
Bu bitimning asl og‘irligi faqat moliyaviy hisobotlarda emas, auditoriyada ham ko‘rinadi.
2024 yil dekabrida klub barcha ijtimoiy tarmoqlardagi kuzatuvchilar soni 200 milliondan oshganini ma’lum qildi. Bu ko‘rsatkich NBAdagi eng ommabop klub – Lakersdan ikki baravar ko‘p.
Liverpool yiliga bir milliarddan ortiq onlayn muloqot, layk, izoh va ko‘rish yig‘moqda. Bu – faqat raqamlar emas, balki har qit’ada jonli auditoriya, har mavsumda yangi bozorlar, har turne ortidan kengayib borayotgan muxlislar bazasi.
Amerika franchayzinglari ichki bozorni hukmronlik qilayotgan bir paytda, Liverpool va boshqa Premier League klublari osiyolik, afrikalik, janubiy amerikalik va Yaqin Sharq muxlislarini ham o‘ziga tortmoqda. Ko‘lam boshqacha. Xarita boshqacha.
Shu nuqtai nazardan qaralganda, yangi konsorsium aslida nimani sotib olyapti? Faqat Merseyside klubini emas. Ular chegaradan tashqariga chiqqan, mamlakatlardan ustun, haqiqiy global brendga ulush olayapti.
Arzon narxning yashirin bandi: Yevropa futbolining og‘ir tomoni
Biroq bu ertak emas. Yevropa futbolida har bir “arzon” narx ortida juda real xavf yashiringan bo‘ladi.
Klublarning aksariyati zarar bilan ishlaydi. 2024/25 mavsumida Premier League ichida soliqlardan oldingi foyda ko‘rsatgan klub atigi to‘rtta bo‘ldi, shularning biri – Liverpool. Bunga qadar ketma-ket ikki yil klub mos ravishda 57 million va 9 million funt miqdorida zarar qayd etgan.
NFL manzarasi butunlay boshqa: ligadagi klublar o‘rtacha yiliga qariyb 100 million dollar (75 million funt atrofida) operatsion foyda ko‘rmoqda. Lakers esa o‘tgan yili taxminan 170 million dollar foyda qilgan.
Demak, “arzon” Liverpool aslida xavf uchun to‘lanayotgan chegirmadir. Amerika sportida maoshlar chegarasi, tushib ketish yo‘qligi, nisbatan boshqariladigan xarajatlar bor. Yevropa futbolida esa maoshlar, transferlar, sport ambitsiyalari daromaddan ham tezroq o‘sishi mumkin.
Yangi investorlar kirish narxida yutadi, lekin bu klub kelgusi yillarda kapital qo‘yilmasiz yashab ketadi, deyish qiyin. Yevropa futboliga kiritilgan deyarli har bir yirik sarmoya muntazam qo‘shimcha mablag‘ talab qiladi. Liverpool bundan mustasno bo‘lishi ehtimoli juda past.
300 milliondan 4,4 milliardgacha: FSG o‘yinini kim takrorlay oladi?
Shunga qaramay, oxirgi o‘n yillik tarix bir narsani ko‘rsatdi: eng yuqori darajadagi Yevropa klublari qiymati xavflardan tezroq o‘smoqda.
Fenway Sports Group 2010 yilda Liverpoolni sotib olganida, klub 300 million funtga baholangan edi. Oradan 16 yil o‘tib, baho 4,4 milliard funtga yetdi. Bu – 14 baravardan ko‘proq o‘sish.
NFL klublarida xuddi shu davrda o‘rtacha ko‘rsatkich taxminan yetti baravar. Ya’ni Liverpool qiymati Amerika gigantlari o‘sish sur’atini ham ikki baravar ortda qoldirdi.
Yangi investorlar aynan shunga pul tikishyapti. Ularning garovi aniq: eng yuqori toifali Yevropa klublari yaqin yillarda ham NFL va NBA franchayzinglaridan tezroq qimmatlashishda davom etadi. Moliyaviy bosim, maoshlar, transferlar – bularning barchasi hisobga olingan. FSGning 16 yillik tajribasi bu nazariyani hozircha tasdiqlab turibdi.
Savol endi boshqacha tus oladi.
Agar Liverpool kelgusi o‘n yillikda ham shunday sur’atda o‘sishda davom etsa, bugungi 4,4 milliard funt – haddan tashqari qimmat narxmi yoki orqaga qaralganda kulgili darajada arzon ko‘rinadigan tarixiy imkoniyatmi?
