Luke Comer: Irland poyga tarixidagi eng yirik dopинг mojarosi
Milliarder tadbirkor Luke Comer Irland poyga nazoratchisi oldidagi 1,3 million yevrodan ortiq qarzdorini to‘lamagani uchun rasmiy ravishda “diskvalifikatsiya qilingan shaxs” deb e’lon qilindi. Bu qaror uni rasman poyga olamining chetiga surib qo‘ydi.
Eng yirik dopинг mojarosidan so‘ng kelgan zarba
Comer nomi allaqachon Irlandiya poygachilik tarixidagi eng yirik dopинг mojarosi bilan bog‘langan edi. IHRB tekshiruvchilari uning Kilternan, Co Dublin yaqinidagi otxonalariga reyd uyushtirgach, bir necha oti taqiqlangan anabolik steroidlar – methandienone va methlylestosterone – uchun ijobiy natija ko‘rsatdi. O‘nlab otlar, bir xil natija. Sport uchun og‘ir zarba.
Monakoda yashovchi Comer o‘zini aybsiz deb ko‘rsatdi, dorilar qanday qilib otlar tanasiga tushgani haqida “bilmayman” dedi. IHRB apellyatsiya hay’ati ham bu savolga javob topolmadi: moddalar qanday kirgani aniqlanmadi, ataylab dopinga buyruq berilganini tasdiqlovchi dalil topilmadi. Lekin litsenziya egasi sifatida javobgarlik baribir uning zimmasida qoldi.
Comer hay’atga yiliga atigi uch oy Irlandiyada bo‘lishini aytib, mas’uliyatdan chetga chiqmoqchi bo‘ldi. Ammo qoidalar bunday yumshoqlikni bilmaydi: otlar uning nomida bo‘lsa, nazorat ham, javobgarlik ham uning zimmasida.
Sud, jarimalar va to‘lanmagan hisoblar
Mojoro ortidan 2024 yilda Comer uch yilga otlarni tayyorlash litsenziyasidan mahrum qilindi. Shu bilan birga, unga 85 ming yevrodan ortiq jarima solindi va IHRB foydasiga 775 ming yevro miqdorida yuridik xarajatlarni qoplash majburiyati yuklatildi. Jami, bir million yevrodan oshiq hisob-kitob.
Comer apellyatsiya berdi, biroq muvaffaqiyat qozonmadi. IHRB esa aksincha, sanksiyalar “yumshoq” bo‘lgani haqida shikoyat qildi, ularning murojaati ham rad etildi. Natija o‘zgarmadi: uch yillik taqiq, yirik jarima, ulkan sud xarajatlari.
May 2024 da apellyatsiya organi sentabr 2023 dagi qarorni asosan o‘z holicha qoldirdi. Jarimalarni 2024 yil 15 iyulgacha to‘lash sharti qo‘yildi, xarajatlar ham IHRB foydasiga undirilishi belgilandi. Muddat o‘tdi. Pul kelmadi.
Poyga qoidalariga ko‘ra, IHRBga o‘z vaqtida to‘lanmagan har qanday summa “qarzdorlik” sifatida qayd etiladi. Rule 165 bo‘yicha bunday qarzdorlar Horse Racing Ireland yuritadigan forfeit list ro‘yxatiga kiritiladi. Aynan shu ro‘yxat bugun Comer nomini sportning qora burchagiga surib qo‘ydi.
Diskvalifikatsiya qilingan odam nimalarga haqli?
Qoidalar aniq: diskvalifikatsiya qilingan shaxs otga egalik qila olmaydi, uni tayyorlay olmaydi. Poyga maydonlariga kirishi mumkin, lekin faqat oddiy muxlislar kiradigan hududlargacha. Parade ring, weighroom kabi “integrity” zonalariga yo‘l yopiq.
Shunga qaramay, Comer sportdan butunlay g‘oyib bo‘lmadi. Litsenziyasi to‘xtatilgan bo‘lsa-da, u homiy sifatida ta’sirini saqlab qoldi. Yakshanba kuni u Curragh maydonida bo‘ldi, Irish Champions Festival doirasida o‘tkazilgan, 500 ming yevro sovrin jamg‘armasiga ega Comer Group Irish St Leger g‘olibiga kubok topshirdi. G‘alabani Aidan O’Brien tayyorlagan Scandinavia qo‘lga kiritdi – parad maydonida esa o‘z otlarini emas, o‘z kompaniyasining nomini ko‘tarib turgan Comer.
IHRB vakili payshanba oqshomida shuni tasdiqladiki, homiylik davom etishi mumkin, agar unda shaxsan Comer emas, balki uning kompaniyalari ishtirok etsa. Shaxsiy maqomi bilan yuridik shaxs maqomi orasidagi nozik chiziq hozircha unga poyga eshiklarini to‘liq yopib qo‘ymayapti.
Irlandiya poygachiligi uchun og‘ir savol
IHRB rasmiy bayonotida bir narsa alohida urg‘ulandi: jarimalar hamon to‘lanmagan, sud xarajatlari ham qoplanmagan. Qoidalar esa bunday holatda keskin: qarzdorlik – forfeit list, forfeit list – diskvalifikatsiya.
Shu tariqa, Irlandiya poyga tarixidagi eng yirik doping mojarosining markazida turgan odam endi rasman sportdan siqib chiqarildi. Ammo uning nomi yirik poygalarda homiy sifatida hanuz yaltirab turibdi.
Savol ochiq: poyga olami bu ikki qiyofani – diskvalifikatsiya qilingan litsenziya egasi va katta pul sarflaydigan homiyni – yana qancha vaqt yonma-yon ko‘tara oladi?
