Magnus Carlsen: Gukesh yutishga kelishi kerak
BENGALURU — Shov-shuvli Jahon chempionati bahsi yaqinlashar ekan, besh karra jahon chempioni Magnus Carlsen D Gukesh atrofidagi kayfiyatni butunlay boshqa tomonga burdi. Unga ko‘ra, bu match “unvonni himoya qilish” emas, balki katta imkoniyat sifatida ko‘rilishi kerak.
Carlsen Global Chess League (GCL) doirasidagi uchrashuv chog‘ida jurnalistlar bilan gaplashar ekan, so‘z tanlashning o‘ziyoq pozitsiyani belgilashini ta’kidladi.
“‘Himoya qilish’ degan so‘zdan boshlash yaxshi nuqta emas, — dedi u. — Oxirgi ikki yilda Gukesh qanday o‘ynaganini olsak, u hech narsani himoya qilishi kerak bo‘lgan holatda emas. U hamma narsani yutib olish holatida bo‘lishi kerak.”
Gukeshning shiftini ko‘rsatgan yil
Norvegiyalik yulduz ayniqsa 2024 yilni misol qilib keltirdi. Uningcha, aynan shu yil Gukeshning haqiqiy darajasini ochib berdi.
“U 2024 yilda hammasi joyiga tushganida, nihoyatda yuqori darajada o‘ynash salohiyatiga ega ekanini ko‘rsatdi,” — dedi Carlsen.
Ommaviy fikr esa hozircha shubhali. Ko‘pchilik undan yana shunday portlash kutmayapti. Carlsen buni bosim emas, aksincha qo‘shimcha chaqiriq sifatida ko‘radi.
“Ko‘p odamlar hozir u buni yana qaytara oladi, deb o‘ylamaydi. Lekin bu unga o‘sha darajaga qaytishga urinishni yanada qiziqarli chaqiriqqa aylantiradi,” — deya qo‘shimcha qildi u.
Doskadan ham muhim jang: boshdagi kurash
Carlsen gapni faqat ochilishlar va tayyorgarlik bilan cheklab qo‘ymadi. Uningcha, Gukesh va Javokhir Sindarov o‘rtasidagi duelning kaliti psixologiyada yotadi.
“Shaxmat juda kuchli psixologik o‘yin, — dedi u. — Sindarovning miyasiga biroz shubha solish va Gukeshga ozgina ishonch berish uchun ham ko‘p narsa kerak bo‘lmaydi.”
Bu so‘zlar yaqinlashayotgan matchda har bir partiya, har bir qaror, hatto tana tili ham ahamiyat kasb etishini anglatadi. Bir noto‘g‘ri qaror — va shubha ildiz otadi. Bir aniq g‘alaba — va ishonch keskin oshadi.
Carlsenning tanqidi: klassik format “eng yaxshini” topadimi?
Savol Gukeshning hozirgi formasiga borganda, Carlsen mavzuni kengroq nuqtaga burdi. U hozir APL Pipers jamoasi safida GCLning to‘rtinchi mavsumida ishtirok etayotgani bilan birga, klassik Jahon chempionati formatining o‘zini ham tanqid ostiga oldi.
“Dunyoning eng yaxshi shaxmatchisini aniqlashning nihoyatda yomon usuli, deb o‘ylashimning sabablaridan biri — siz klassik o‘ynaysiz, bu eng ‘tenglashtiruvchi’ format, lekin o‘yinlar soni ham ko‘p emas,” — dedi u.
Uning fikricha, hatto match oldidan baholar bir tomonlama bo‘lsa ham, natija ko‘pincha hisobda aks etmaydi.
“Agar siz matchni boshlanishidan oldin 80-20 deb hisoblasangiz ham, shaxmat juda durangga moyil o‘yin bo‘lgani uchun hisob juda yaqin bo‘lib chiqishi ehtimoli juda yuqori,” — deya tushuntirdi u.
Ya’ni, hatto yaqqol favorit ham qisqa klassik seriyada raqibini “ezib tashlashi” qiyin. Har bir kichik xato — darhol hisobda aks etishi mumkin.
Gukesh vs Sindarov: sifat bo‘yicha teng duel
O‘ziga xos gap shundaki, Carlsen juftlikning o‘ziga kelganda bahoni aniq berdi. Unga ko‘ra, sof o‘yin sifati bo‘yicha Gukesh Javokhir Sindarovdan kam emas.
“Gukesh o‘zining shiftini Sindarov bilan teng yoki undan ham yuqori ekanini ko‘rsatdi,” — dedi u.
Shu bilan birga, match formati qisqa bo‘lgani sababli, Carlsen nazarida eng katta omil — start.
“Agar Sindarov dastlab oldinga chiqib olsa, bu Gukesh uchun juda, juda yomon xabar bo‘ladi. Agar Gukesh erta hisobda oldinga o‘tsa, u avtomatik tarzda katta favoritga aylanadi. Bunday matchlar shunday ishlaydi,” — dedi u.
Demak, bu bahsda nafaqat yillik tayyorgarlik, nafaqat chuqur tahlillar, balki ilk zarba kimniki bo‘lishi hammasini belgilab berishi mumkin. Savol endi bitta: kim birinchi bo‘lib zarba beradi?
