Maradonaning so‘nggi kunlari: massajchining guvohligi
Diego Maradona haqida gap ketganda, odatda ko‘z oldimizga to‘p ortidan uchib boradigan, raqiblarni yerga mixlab ketadigan, stadionni o‘ziga rom etadigan dahshatli iste’dod keladi. Ammo Buenos-Ayresdagi sud zalida chizilgan manzara butunlay boshqacha edi: yotib qolgan, shishgan, o‘zini butunlay bo‘sh qo‘ygan afsona.
Argentina futbol yulduzining massajchisi Nicolas Taffarel 2020-yildagi o‘limi atrofidagi ish bo‘yicha sudda ko‘rsatma berar ekan, Maradonaning so‘nggi kunlarini eslab, ovozi titradi.
Uning aytishicha, Maradona oxirgi kunlarida deyarli butunlay yotoqqa mixlangan edi.
U “u yotog‘idan turmasdi, ovqat yemoqchi emasdi, yuvinishni xohlamasdi, shaxsiy gigiyenasiga umuman e’tibor bermasdi”, deya eslab o‘tdi Taffarel.
“Har kuni kelishsin dedim, lekin hech narsa o‘zgarmadi”
Massajchi sudga taqdim etilgan audioyozuvda o‘sha paytda tibbiy guruhni ogohlantirganini aytadi. U shifokorlardan Maradonaning yonida ko‘proq bo‘lishni, “har kuni” ko‘rikka kelishni so‘raganini ta’kidladi.
Sud jarayonida u: “Men unda ko‘rgan muammolarni aytdim, lekin hech qanday aniq harakatni, tezkor yechimni ko‘rmadim”, dedi. So‘zlar og‘irlashgan sari Taffarel ko‘z yoshini zo‘rg‘a tiyib turdi.
U Maradonani “shishgan, oyoqlari bo‘rtib ketgan” holatda ko‘rganini aytib berdi. Shifokorlar esa uni tinchlantirishga uringan.
“Doktorlar menga tinchlan, bu alomatlar o‘tib ketadi, deyishdi. Bezovta bo‘lgan paytingda ularga ishonging keladi, o‘zingga ham ‘hammasi o‘tib ketadi, joyiga tushadi’, deb aytasan. Lekin o‘tmadi”, — dedi u.
“Hech narsa xohlamayman, Taffita”
Fojia arafasidagi so‘nggi suhbat alohida og‘riqli eshitildi.
Taffarelning so‘zlariga ko‘ra, 24-noyabr kuni, ya’ni Maradona vafotidan bir kun oldin, u uyiga kelib, uni o‘rnidan turishga, hech bo‘lmaganda bir piyola mate ichishga ko‘ndirishga uringan.
Javob esa qisqa bo‘lgan.
“U menga: ‘Hech narsa xohlamayman, Taffita, bo‘ldi’, dedi. Men undan: ‘Nimani nazarda tutyapsan, bo‘ldi deganing nima?’ deb so‘radim. U esa: ‘Hech narsa, bo‘ldi’, deb javob berdi”, — deya esladi massajchi.
O‘sha “ya está” iborasi bugun sud zalida yana bir bor yangradi. Ispan tilidagi bu so‘z bir vaqtning o‘zida “hammasi joyida” degan ham, “hammasi tugadi” degan ma’noni ham anglatishi mumkin. Qaysi ma’no ustun bo‘lganini esa endi hech kim aniq bilmaydi.
Yolg‘iz yotoqda tugagan hayot
Oradan bir kun o‘tib, 25-noyabr kuni ertalab Maradona yotoqda, yolg‘iz holda vafot etdi. U atigi 60 yoshda edi.
Rasmiy xulosaga ko‘ra, o‘limga yurak yetishmovchiligi va o‘tkir o‘pka shishi — o‘pkada suyuqlik to‘planishi bilan kechadigan og‘ir holat — sabab bo‘lgan. Ikki haftadan sal ko‘proq vaqt avval u jarrohlik amaliyotini boshdan kechirgan edi.
Bugun esa savol bitta: afsonaning yonida bo‘lishi kerak bo‘lganlar o‘z vazifasini bajardimi?
Suddagi yetti shifokor va 25 yilgacha bo‘lgan xavf
Argentina sudida o‘rindiqqa yetti nafar tibbiyot xodimi o‘tqazilgan. Ular ehtiyotsizlik yoki beparvolik orqali Maradonaning o‘limiga hissa qo‘shganlikda ayblanmoqda. Ayblov isbotlansa, ularning har biri 25 yilgacha ozodlikdan mahrum etilishi mumkin.
Ayblanuvchilarning deyarli barchasi o‘zini oqlashga urinib, o‘z sohasini, rolining chegaralanganini, Maradonani o‘ldirgan klinik sabablar bilan bevosita aloqasi bo‘lmaganini ta’kidlayapti. Har kim javobgarlik doirasini toraytirishga harakat qilmoqda.
Sud jarayoni esa tez tugamaydi. Ish materiallari hajmi, chaqirilgan guvohlar soni va tibbiy xulosalar murakkabligi fonida sud kamida avgustdan keyin ham davom etishi kutilmoqda.
Sud zalida esa har bir yangi guvohlik bitta haqiqatni yanada yaqqolroq ko‘rsatmoqda: millionlarni baxtga burkagan, stadionlarni titratgan odam o‘zining eng og‘ir kunlarida yotoqda, shishgan oyoqlari bilan, “hech narsa xohlamayman” degan so‘nggi istiholasi ichida yolg‘iz qolgan.
Endi esa butun mamlakat, hatto butun futbol olami bitta savolga javob kutmoqda: bu yolg‘izlik — kasallikning shafqatsiz oqibati edimi yoki tizimning kechirilmas xatosi?
