Matthew Brennan velosportdagi xavfsizlik muammolarini qoralaydi
Yosh bo‘lsa-da, allaqachon katta sahnaga chiqqan britaniyalik poygachi Matthew Brennan velosportni larzaga keltirgan so‘zlarni aytdi. Unga ko‘ra, Fin Tarlingning o‘limidan keyin ham sportda xavfsizlik borasida sezilarli qadam yo‘q.
19 yoshli Fin Tarling 14-avgust kuni Volta a Portugal bosqichi vaqtida, yopiq yo‘lga kirib kelgan furgon bilan yuqori tezlikdagi to‘qnashuv oqibatida halok bo‘lgandi. Fojia butun pelotonni larzaga soldi, biroq oradan bir oy ham o‘tmay, Brennanning aytishicha, poygalar odatdagidek davom etmoqda.
Tarlingning dafn marosimi payshanba kuni Aberystwyth shahrida bo‘lib o‘tdi. Shu paytda 21 yoshli Brennan, hozirda niderlandiyalik Visma-Lease a Bike jamoasi sharafini himoya qilayotgan poygachi, bu jimlikni og‘ir qabul qilmoqda.
U BBC Sport bilan suhbatda shunday dedi: dafn marosimini tomosha qilayotib, yonidagi do‘stiga: “Biz juda maxsus insonni yo‘qotdik, lekin baribir hech narsa o‘zgarmadi”, degan. Uning fikricha, aynan shu holat “sharmandali”.
Fojialar ketma-ketligi va tizimdagi bo‘shliq
So‘nggi uch yil ichida yo‘l poygalari chog‘ida olti nafar poygachi hayotdan ko‘z yumdi. Hozir esa amerikalik Ezra Caudell Philadelphia Cycling Classic musobaqasidagi halokatdan keyin og‘ir ahvolda, “ko‘p tizimli shikastlanish” tashxisi bilan shifoxonada yotibdi.
Bu raqamlar quruq statistika emas, peloton ichida yashayotgan xavfning ochiq ko‘rinishi. Brennan uchun esa bu shunchaki umumiy og‘riq emas – u do‘stini yo‘qotgan poygachi sifatida gapiryapti.
“Do‘stingizni yo‘qotasiz va baribir hech narsa o‘zgarmasa, bu haqiqatan ham dahshatli”, deydi u.
Brennan nazarida muammo faqat alohida musobaqalarda emas, butun tizimda. U UCI va yirik tashkilotlar xavfsizlikni qay darajada ustuvor qo‘yayotgani haqida jiddiy savol qo‘ymoqda.
Mustaqil nazorat talab qilinmoqda
Brennan yaqinda uch haftalik Vuelta a Espana bosqichlarida besh marta g‘alaba qozondi, bundan oldin esa bir kunlik nufuzli Kuurne-Brussels-Kuurne poygasida ham zafar quchgan. U endi faqat natijalar haqida emas, sportning kelajagi haqida ham baland ovozda gapirmoqda.
Uning fikricha, poygalarda xavfsizlik talablarini majburan joriy qila oladigan mutlaqo mustaqil tashkilot zarur.
“UCI va boshqa tashkilotlarni juda qat’iy qoidalarga javobgar qiladigan, sportchilar xavfsizligini birinchi o‘ringa qo‘yishga majbur etadigan mustaqil tuzilma bo‘lishi kerak”, deydi u.
UCI bu masalada izoh berishi uchun BBC Sport tomonidan so‘rov yuborilgan, biroq hozircha rasmiy javob yo‘q.
Katta tur va kichik poygalar o‘rtasidagi keskin tafovut
Sportning eng yirik startlari – masalan, uch haftalik Tour de France – xavfsizlik bo‘yicha nisbatan yaxshi obro‘ga ega. Bu yerda butun kun davomida yo‘llar to‘liq yopiladi, xavfsizlik choralari maksimal darajada kuchaytiriladi.
Ammo pastroq toifali musobaqalarda manzara boshqacha. Volta a Portugal yoki Tour of Britain kabi poygalarda ko‘pincha “rolling roadblock” – peloton oldi va orqasida harakatlanadigan politsiya va rasmiy mashinalar orqali bosqichma-bosqich yo‘l yopish amaliyoti qo‘llaniladi. Televizion huquqlar arzonroq sotiladi, byudjet ham kichik, demak, yo‘lni to‘liq yopish o‘rniga “tejamkor” yechimlar tanlanadi.
Tarling aynan shunday sharoitda, yopiq bo‘lishi kerak bo‘lgan yo‘lga kirib kelgan furgon tufayli hayotdan ayrildi.
UCI yaqinda barcha poygalarda sportchilarning joylashuvini doimiy aniqlab turish uchun GPS qurilmalarini joriy etish taklifini ilgari surdi. Ammo Brennan nazarida muammo texnologiyada emas, qaror qabul qilish irodasida.
Issiq, televideniye va sportchining chegarasi
Brennan bu mavzuni faqat yo‘l xavfsizligi bilan cheklab qo‘ymaydi. U Vuelta a Espana davomida 44 daraja issiqda poyga tashkil etilganiga ham ochiq e’tiroz bildirgan edi.
Uning fikricha, tashqi bosimlar – avvalo televideniye talablari – sportchilar salomatligi ustidan ustun qo‘yilmoqda.
“Bizda TV kabi juda katta tashqi omillar bor. Masalan, Ispaniyadagi poygalarda startni ertalab soat 09:00 ga surish o‘rniga, bizni 15:00 da, kunning eng jazirama paytida poygaga chiqarishadi”, deydi u.
Brennan uchun bu bir-biridan ajralgan masalalar emas. Yo‘l xavfsizligi, ob-havo sharoiti, televideniye jadvali – bularning barchasi bitta savolga kelib taqaladi: sportchi qanchalik qadrlanmoqda?
Shu bois u yana o‘sha fikriga qaytadi – mustaqil tashkilot kerak. Shunday tuzilma bo‘lishi kerakki, u jamoalarga, tashkilotchilarga, hatto UCIga ham ochiqchasiga: “Bu xavfsiz” yoki “Bu sharoitni o‘zgartirish kerak”, deb ayta olsin.
Brennan umid qiladi: bunday mexanizm bo‘lganida, jahon chempionatlarida Muriel Furrer bilan bog‘liq fojia, Fin Tarlingning o‘limi va so‘nggi yillarda velosportni larzaga keltirgan boshqa fojealar oldi olinishi mumkin bo‘lardi.
Hozircha esa savol ochiq turibdi: peloton yana kimnidir yo‘qotmaguncha, bu sport o‘zini o‘zgartirishga majbur bo‘ladimi?
