Matthew Mayich: Xokkeychi, do‘st va umid ramzi
Arizona shtatidagi shifoxona palatasida, sun’iy yorug‘lik ostida yotgan yigit haqida ota-onasi gap boshlasa, xonadagi havo birdan o‘zgaradi. Gap nafaqat xokkeychi, balki butun mahalla suygan yigit – 21 yoshli Matthew Mayich haqida ketmoqda.
John va Christina Mayichning ikkita iltimosi bor. Avvalo, odamlar ularning o‘g‘lini haqiqiy qiyofasida tanisin. Keyin esa – qaerda bo‘lishidan qat’i nazar, qaysi dinni tutishidan qat’i nazar – unga duo qilishsin.
Christina so‘z boshlaganda, Matthew ko‘z oldida darhol gavdalanadi.
“Matthew – yigitlarning yigitiy,” deydi u. “Oddiy, juda sodda bola. Tabassumi yuqumli. Kim bilan gaplashmang, hammasi uning tabassumi haqida aytadi. Baliq ovlashni yaxshi ko‘radi, deyarli har kuni tutadi. Oilasini yaxshi ko‘radi. Uyda bo‘lishni yoqtiradi, bazmlarga chiqishni yoqtirmaydi… biz bilan bo‘lishni yaxshi ko‘radi. Qiz do‘stini, opa-singillarini yaxshi ko‘radi, kulgich, hazilkash, chirper.”
So‘ng u bir lahza to‘xtab, eng muhim nuqtaga qaytadi:
“U, jamoadosh sifatida, xokkeyni jonidan ortiq yaxshi ko‘radi. Uning butun olami shu. Jamoadoshi uchun turib beradi. Sening orqangda turadi. Siz u bilan biz bilgan va yaxshi ko‘rgan Matthew sifatida tanishganingizni juda istardim.”
John bir jumla bilan hammasini jamlaydi:
“U xonaga quvonch olib kiradi. Tamom.”
Christina davom etadi:
“U xokkey uchun safarda bo‘lsa, uy boshqacha bo‘lib qoladi. U bo‘lsa – uyda hayot ko‘payadi, energiya ko‘payadi. U butun uyga, oilaga, hatto qo‘shnichilikka boshqa kayfiyat olib kiradi.”
Arizona issig‘i, bir mashg‘ulot va hal qiluvchi lahza
Matthew Mayich o‘tgan oy Arizona State universitetiga kelgan, OHL Ottawa bilan to‘rt mavsum va NCAA Clarkson bilan bir mavsumdan so‘ng Sun Devils safiga qo‘shilgandi. Kelganidan atigi bir necha kun o‘tib, 20-avgust kuni ochiq havodagi mashg‘ulot paytida u yiqilib tushdi. Shundan beri u shifoxonada, komada.
Universitet mashg‘ulot sharoitlarini o‘rganmoqda. Rasmiylar yaqin kunlarda tekshiruv bo‘yicha ma’lumot berilishini aytishdi.
John o‘sha kun haqida eslar ekan, ovozi og‘irlashadi:
“Bizga o‘sha kuni erta tongda mashg‘ulot belgilanganini aytishdi. Juda issiq bo‘lgan, mashg‘ulot uchun sharoit yomon bo‘lgan. Matthew asosan issiq urishidan aziyat chekkan. Yuragi bilan bog‘liq emas. U tayyor kelgan. Bu mavsumga yuz foizga tayyor edi. Butun yoz ishladi, tayyor bo‘lib keldi.”
“Keyin issiq… hammasini birin-ketin qo‘zg‘atib yubordi. Oxiri yiqilib tushdi va hanuz komada. Holatni inobatga olsak, biz qandaydir darajada mustahkammiz, shunchaki oldinga yurishga harakat qilyapmiz. Tanlovimiz yo‘q.”
Shifokorlar nima deyapti? Savolga Christina qisqa javob beradi:
“Har kunni alohida qabul qilyapmiz. Qattiq duo qilyapmiz, Rabbimizdan mo‘’jiza so‘rayapmiz.”
John qo‘shadi:
“U jangchi. Buni bilamiz. Uning yashab qolishi uchun bor imkoniyatni berayapmiz.”
Kutilmagan manzillardan kelayotgan duo
Mayichlar Arizona shtatida yolg‘iz emas. Ular bilan birga bu yerda qizi Stephanie, o‘g‘li Josh – Matthewdan ikki va uch yosh kichik – hamda to‘rt yillik qiz do‘sti Alexa bor. Ammo ularni eng hayratga solgani – butun dunyodan kelayotgan duo va xabarlar, hatto Keniya ruhoniylaridan ham.
“Juda ko‘p davlatlardan xabar keldi, hayratda qoldik,” deydi Christina. “Matthew Stoney Creek, Ontariodan chiqqan oddiy bola. Qanday qilib shuncha uzoqqa yetib borgan, odamlar u uchun duo qilyapti – tushunmaymiz. Bu shunchaki dunyoda yaxshi odamlar ko‘p ekanining isboti. Agar bu sinov bo‘lmaganida, insoniyatning bu boshqa tomonini hech qachon ko‘rmasdik.”
Oila shifokorlar, hamshiralar, butun shifoxona xodimlariga chuqur minnatdor. Arizona bo‘yicha sakkizta shifoxonani boshqaradigan Anthony Houston Matthewga kerakli yordam ko‘rsatilishiga alohida e’tibor qaratgan. Oila mahalliy livanliklar jamoasidan ham quchoq ochib kutib olinishdi – ular avval St. Charbelga duo qilish uchun livan cherkovlaridan biriga borgandi.
Xokkey olamidan ham ko‘plab odamlar yonlarida. Utah bosh murabbiyi Andre Tourigny – Matthewni Ottawa 67’s davridan beri biladi. Auston Matthews, Clayton Keller, Xhekajlar oilasi. John va Jack Xhekaj – Arber va Florianning otasi – eski do‘stlar.
“Bir yakshanba gaplashmasak, keyingi yakshanba albatta gaplashamiz,” deya kuladi John. “Ikki yakshanbadan ortiq sukut bo‘lmaydi.”
Thompsonlar oilasi, boshida Kim – Tage’ning onasi – ham o‘z hissasini qo‘shdi.
“Kim Matthew uchun juda chiroyli hushyorlik kechasini tashkil qildi,” deydi Christina. “Arizona State jamoadoshlari, ularning oilalari, istagan odam kelib u uchun duo qildi. Bu biz uchun juda qadrli.”
John davom ettiradi:
“O‘ylashimcha, 25–26 nafar hozirgi va sobiq o‘yinchi bor edi. Juda yoqimli manzara edi.”
Christina uchun esa bu lahza og‘ir, lekin iliq bo‘ldi:
“Ularni ko‘rganimda ko‘zimga yosh keldi. Jamoadoshlarni ko‘rib, ichimdan ‘Matthew, hozir ularning orasida o‘tirishing kerak edi, bu yerda emas’ deb o‘yladim. Og‘ir edi. Lekin bir paytning o‘zida juda iliq… ifoda qilib bo‘lmaydi. Hammasi yuragimda. Hammaning mehriga minnatdorman.”
Jamoadoshlarga xabar: “Hech qanday aybni o‘zingizdan qidirmang”
John Mayich Sun Devils xokkeychilari uchun alohida so‘z aytadi:
“Ularni juda yaxshi tushunaman. Bu bo‘lgan voqeada o‘zlarini aybdor his qilishlarini istamayman. Ular juda xunuk manzaraga guvoh bo‘lishdi, buni bilaman. Shunchaki oldinga yura olishlarini istayman. Ular uchun faqat yaxshilik tilayman.”
Ota-onaning eng faxrlanadigan jihatlaridan biri – Matthew har yoshdagi odamlar bilan oson do‘stlashardi. Uch yoshli qo‘shni bolaga velosipedini yig‘ib berishi, Alexa’ning 80 yoshdan oshgan bobosiga pomidor ekishda yordam berishi – ular uchun odatiy hol bo‘lgan.
John Ring kamerasi yozuvlarini eslab, jilmayadi: mahalladagi bolalar eshik oldiga kelib, Matthewni ko‘cha xokkeyiga chaqirishardi. U deyarli hech qachon rad etmagan.
“U shunchaki… yashardi,” deydi John. “Shu. Hayotni chinakamiga yashardi va hech kimni hukm qilmasdi. Hech qachon.”
Palatada – baliq ovlash anjomlari, mo‘’jiza ramzlari va Medjugorje
Dunyoning turli burchaklaridan kelgan sovg‘alar Matthew yotgan palatani o‘ziga xos muqaddas joyga aylantirgan.
“Xabarni eshitgan besh do‘sti darhol uchib keldi va unga baliq ovlash anjomlari sotib olishdi,” deydi Christina. “Bass Pro’dan xarid qilib, palatasini bezatishdi. Uning yaxshi ko‘rgan narsalari bilan o‘rab qo‘yishdi. Juda chiroyli bo‘ldi.”
Bosh tomonida – kichik xaltachadagi tosh. Tanasida – Miraculous Medal deb ataladigan kichik medal. Mayichlar e’tiqodli katoliklar, bu medal – imonni saqlash, duo kuchidan yuz o‘girmaslik ramzi.
“Tosh va medalni bizga Angliyadan bir kishi yubordi,” deydi Christina. “Paket ichida tosh, Miraculous Medal va bir rohiba surati bor edi. Avvaliga rohibaning kimligini bilmadim. U yaqinda vafot etgan irland rohibasi, hozir kanonizatsiya sari ketayotgan ekan.
“O‘sha kishi ‘ishonmasangiz ham, Matthew boshiga qo‘yishdan yutqazmaysiz’ deb yozibdi. Men esa juda ta’sirlandim va qo‘ydim. Ertasi kuni unga yozdim. U esa tushuntirdi: Matthew haqidagi hikoyani eshitgach, yuragida bizni topishi, bu narsalarni yetkazishi kerakligini sezgan. O‘zi nogiron, uyidan kam chiqadi, lekin bu safar chiqqan. Tosh va medal ular uchun qadrli bo‘lgan Medjugorje’dan baraka olganini aytdi.”
Medjugorje – Bosniya va Gertsegovinadagi mashhur katolik ziyorat maskani, tarixan xorvatlar bilan chambarchas bog‘liq. Mayichlar ham aslida xorvat ildiziga ega. Matthew telefonining fon rasmi yillar davomida Luka Modric formasi kiygan o‘z surati bo‘lgan.
“Bu Toshni Bizning Onamizning o‘zi baraka bergan, deyishdi. Men uchun bu dunyodagi eng ulkan sovg‘a edi,” deya davom etadi Christina. “Bu sodir bo‘layotganiga ishonolmadim. Bu Maryam onamiz biz bilan ekanining ishorasi edi. U bizni O‘g‘liga yetaklayapti, bizga tinchlik va taskin berayapti. Shuning uchun Angliyadan bizni topganingiz uchun yuragimizdan minnatdorchilik bildiramiz.”
Christina so‘zlarini yig‘ib bo‘lolmaydi:
“Yo‘lda uchragan odamlar, ularning har biri yuragimizga tegdi. Insoniyatdagi yaxshilikni ko‘rsatishdi. Ularning barchasi bizga umid va e’tiqod berdi.”
Josh, kichik ukasi, boshini qimirlatib qo‘shadi:
“Uyda ham, butun dunyoda ham bo‘layotgan qo‘llab-quvvatlashni so‘z bilan tushuntirib bo‘lmaydi. Bunday narsani tasavvur ham qilmaganman. Bu – haqiqiy ne’mat.”
“Sariq lentalar” harakati va uchta lenta turibdigan deraza
Christina bo‘ynida bir marjon ko‘tarib yuradi. Har safar Matthew yoniga kirganda, uni o‘g‘li tanasiga qo‘yib chiqadi.
“Bu yerda hamma bolalar o‘z xochlarini osib qo‘yishgan,” deydi u. “Opa-singillari, amakivachchasi Vicky, eri Owen. Yana Matthewning yangi eng yaqin do‘sti Sister Bettydan maxsus sovg‘a bor. U haqiqiy ne’mat. Har kuni Matthewning yoniga keladi, do‘sti bilan gaplashadi, uning uchun duo qiladi.
“U menga o‘zining shaxsiy relikviyasini berdi. Bir paytlar juda og‘ir avtohalokatga uchragan, lekin shu relikviya bilan birorta tirnoq ham sinmaganini aytdi. Endi uni Matthewga berdi. ‘Matthew uyg‘ongach, o‘zi qaytarib beradi’, dedi.”
Turli din vakillaridan xabarlar yog‘ilmoqda.
“Juda ko‘p diniy guruhlar bizga yozib, o‘z jamoalari Matthew uchun duo qilayotganini aytishdi,” deydi Christina. “Bu bizni hayratda qoldiradi. Uning uchun nechta odam kurashayotganini ko‘rib, nafasimiz ichimizga tushib ketadi. Faqat minnatdormiz.”
John qo‘shadi:
“Hamma narsa bizning ko‘chamizdagi sariq lentadan boshlandi, keyin butun joylarga tarqaldi. Bu Matthewning o‘zi. Uning xarakteri. U bilan bir marta tanishsangiz, keyin yana kimnidir u bilan tanishtirmoqchi bo‘lasiz. Shunday qilib, doim tarqalib ketadi.”
Christina ham davom etadi:
“Kanadada Instagram’da ‘Yellow Ribbons for Matthew’ degan sahifa ochilgan. Odamlar daraxtlariga sariq lenta bog‘lashyapti. Bolalar sochlariga, kiyimlariga sariq lenta taqishyapti. Yaqinda Ottawada futbol turniri bo‘lib o‘tdi… Ular Matthewni sharaflab, futbolchilik davridagi raqami bo‘lgan to‘qqiz va bosh harflari ‘M.M’ bilan maydonga tushishdi.
“Shu sariq lenta harakati ulg‘ayib ketdi.”
Matthew yotgan palata derazasida uchta sariq lenta hilpirab turibdi.
Xokkey orzularining ochilgan eshigi
Matthewning xokkey orzulari ro‘yobga chiqishi mumkinligini Mayichlar ilk bor Andre Tourigny – o‘sha paytda OHL Ottawa 67’s bosh murabbiyi va xokkey operatsiyalari bo‘yicha vitse-prezidenti – o‘yin va mashg‘ulotlarga qatnay boshlagach his qilishgan.
“Bir soatlik mashg‘ulotni ko‘rish uchun odamlar olti-yetti soat yo‘l bosib kelishardi,” deydi John. “Bu juda zo‘r narsa, deb o‘ylagandim.”
Christina qo‘shadi:
“Biz Matthew uchun xursand edik, chunki u o‘zi juda hayajonlangandi.”
Coyotes Tourigny’ni Ottawa’dan olib ketdi, Matthew esa 67’s safida hali o‘yin o‘tkazishga ham ulgurmagan edi. O‘rniga Dave Cameron keldi va u ham Mayichlar bilan mustahkam aloqalar o‘rnatdi.
John bir epizodni alohida eslaydi:
“Matthewni birinchi marta Ottawaga olib borganimizda, u 16 yoshda edi. Mashg‘ulotga borish uchun uyga yetib bordik. COVID bo‘lgani uchun billet oilasi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri uchrasholmadik. Faqat qizil eshikni eslayman. Matthewning sumkalarini mashinadan tushiryapman, qarasam, u allaqachon ayvonga chiqib, eshik oldida turibdi. Bir pasda ichkariga kirib ketdi. Men mashinaga qarasam, eshik allaqachon yopilgan. U allaqachon uyda, yangi hayotga tayyor.”
Christina jilmayib eslaydi:
“Billet oilasi bilan keyinroq tanishdik. ‘Biz bu ishda yangimiz’, deyishdi. Men ‘Biz ham’, dedim. Shunday qilib, ‘Xo‘p, xayr, Matthew’, deb ketdik.”
John xulosa qiladi:
“U o‘sha yerda bo‘lishni xohlagan.”
Uy sog‘inchi bo‘lganmi? Ikkala ota-ona ham bir vaqtda javob beradi:
“Yo‘q. Yo‘q. Yo‘q.”
Christina izohlaydi:
“Ha, bizni sog‘ingandir. Lekin bu uning ishi edi. Orzusi. U bundan zavq olardi. Barcha billet oilalarini yaxshi ko‘rardi, ular bilan juda yaqin bo‘lib ketdi.”
Nashvilledagi orzu lahzasi: Draft va St. Louis Blues
2023 yilgi NHL Draft arafasida Matthew telefoniga qo‘ng‘iroqlar ko‘paydi.
“Turli jamoalar qo‘ng‘iroq qilardi,” deydi John.
Christina kulib eslaydi:
“Matthew xonaga kirib ketardi, men esa eshik ortidan uning jamoalar bilan suhbatini tinglardim.”
John bolaligida Maple Leafs muxlisi bo‘lgan. Wendel Clark va Doug Gilmour – uning qahramonlari.
“Leafs qo‘ng‘iroq qilganida, yurak boshqacha urdi. O‘g‘lim xokkeyda qanchalik uzoqqa borgani haqida o‘ylab, hayratga tushdim.”
Christina tasdiqlaydi:
“Ha, ular bir necha marta qo‘ng‘iroq qilishdi.”
Oxiri St. Louis Blues Matthewni 2023 yilgi NHL Draft’da oltinchi raund, 170-chi raqam ostida tanladi. Oila Nashville’ga borib, bu onni o‘z ko‘zi bilan ko‘rdi. John aytishicha, Blues varianti borligini bilishgan, lekin:
“Draftga borishimizning asosiy sababi – Tampa Bay unga ‘chang‘ilarini ham olib kel’ degani edi. Qiziqish borini shundan bildik.”
Christina kulib qo‘shadi:
“Shunda ‘demak, boramiz’, dedik.”
John uchun o‘sha kun – yillar mehnatining yig‘indisi edi:
“Bu lahzada barcha mehnat ko‘z oldingdan o‘tadi. Biz qilgan mehnat, buvilar, buvalar, opa-singillar, do‘stlar… Hammasi. Bitta narsani Matthew foydasiga yozaman: u o‘zini yaxshi odamlar bilan o‘rab oldi. Doim. U atrofida juda yaxshi insonlar bor. Ularning barchasini sanab bo‘lmaydi, lekin eng to‘g‘ri qilgan ishlaridan biri shu.”
John bir lahza jim qoladi, so‘ng sekin bosh irg‘aydi:
“Yaxshi odamlar yaxshi odamlarni tortadi.”
Stephanie, opasi, o‘sha kunni eslab, ko‘zlari namlanadi:
“Orzulari ro‘yobga chiqayotganini ko‘rish… Bir paytlar ichimdan ‘Nima bo‘lyapti o‘zi?’ deb xavotirga ham tushgandim. Oxiri uning ismini chaqirishganda, hammasi go‘yoki tuman ichida bo‘lganday bo‘ldi, lekin shu bilan birga hammasi xotiramda muhrlanib qoldi. Mehnatining samarasini ko‘rdik. Shu lahza hammasiga arziydi.”
Josh uchun esa bu butun bolalik xotiralari bilan bog‘liq:
“Men va Matthew har yili draftni birga ko‘rardik. Bizning an’anamiz edi. Draftni yaxshi ko‘rardik. O‘sha yerda bo‘lish va uning ismi o‘qilishini eshitish – tasvirlab bo‘lmaydigan tuyg‘u. Men Boston muxlisi bo‘lib ulg‘ayganman, St. Louis uni tanlaganida, birinchi qilgan hazilim – St. Louis Bostonni yenggan final haqida bo‘ldi. Lekin akamning tanlangani – bu mening hayotimdagi eng unutilmas lahzalardan biri.”
Christina yana bir manzarani eslaydi:
“Draft tugagach, ko‘chada burchakda turardik. Yaqinda bir guruh yangi tanlangan yigitlar ham bor edi. Birdan bir odam olomon orasidan o‘tib, to‘g‘ri Matthew yoniga bordi va yelkasiga qoqdi.
“‘Johnny, bu kim o‘zi? Tanidim, lekin eslay olmayapman’, dedim. U esa: ‘Bu Shane Doan’, dedi. Matthew’dan ‘U senga nima dedi?’ deb so‘radik.”
John hozir aytib beradi:
“(Doan) ‘Tabriklayman. Senga qarab boramiz’, debdi.”
Christina uchun bu oddiy jumla emasdi:
“U buni shunchaki aytgan bo‘lsa ham, Matthew uchun juda katta ahamiyatga ega bo‘ldi.”
O‘tgan bahorda, Josh o‘ynayotgan Buffalo Sabres pley-off o‘yinida, Shane Doan tribunada Matthewni yana ko‘rib qoladi. Yana yoniga borib, yelkasiga qoqadi.
“Matthew uchun bu juda katta narsa bo‘ldi,” deydi Christina. “Olomondan ataylab topib, yoniga kelib gapirgani – uning uchun alohida qadriyat edi.”
John urg‘ulaydi:
“Bu tasodif emas edi. U ataylab kelib, bu bolaga gapirdi.”
Matthew shifoxonaga tushgach, Doan bir necha bor oila bilan bog‘lanib, ahvol so‘radi, yordam kerak bo‘lsa, tayyorligini aytdi.
Alexa – “maxsus farishta” va eng og‘ir sinov
John va Christina Matthewning qiz do‘sti Alexa’ni alohida tilga olmoqchi bo‘lishadi. Rasmiy ravishda ular to‘rt yildirki birga, aslida esa bir-birini ancha oldin bilishgan. Alexa yonida ularning birga tushgan suratlaridan to‘la albom bor.
“Alexa bizning maxsus farishtamiz,” deydi Christina. “U bilan birinchi marta xokkey o‘yinida tanishdim. Matthewni qo‘llab-quvvatlash uchun kelgandi. O‘sha kundan beri u oilamizning bir qismi. Endi tanishgan edik, darhol Ottawaga safarga chiqib qoldik, oilamizga ‘tezkor kurs’ bo‘ldi. Uning oilasi ham Matthew uchun oila. Otasi Matthewning eng yaqin do‘stlaridan biri. Ular juda katta tayanch bo‘lishyapti, Matthew uni juda yaxshi ko‘radi.
“Hammaning duosi uchun, bizning hikoyamizni boshqalar bilan bo‘lishish imkoniyati uchun cheksiz minnatdorman. Agar yana duo yig‘a olsak, yana ko‘proq duo bo‘lsa, Matthew uchun bu juda katta baxt bo‘lardi.”
“U qaytib kelganda, yana o‘sha shovqin bilan kirib keladi”
Oxirgi so‘z – opasi Stephanie’dan.
“U qayerga kirsa, shu yerga nur olib kirardi. Shovqin ham olib kirardi, lekin eng yoqimli shovqin. U juda kulgich. Biz shuni yana eshitishni umid va duo bilan kutyapmiz. Va men ishonaman – bir kun albatta eshitamiz.”
Savol ochiq qoladi: Matthew yana xokkey maydoniga, baliq ovlash qirg‘og‘iga, ko‘cha xokkeyiga qaytadimi? Javobni hozir hech kim bilmaydi. Ammo bitta narsa aniq: Stoney Creekdan Arizona cho‘llarigacha, Medjugorje toshidan sariq lentalargacha bo‘lgan bu uzun zanjir – bitta yigitning hayotga bo‘lgan muhabbati atrofida birlashgan butun dunyo hikoyasi.
Endi bu hikoyaning keyingi bobini yozib berish navbati Matthewning o‘ziga.
