Mohamed Salahning yangi manzili: Trabzonspor
Mohamed Salahning keyingi manzili nihoyat ma’lum bo‘ldi. Uzoq yillik mish-mishlar, Saudi Arabistondan kelgan ulkan takliflar, MLS sahnasiga chiqishi haqidagi taxminlar – barchasiga chiziq qo‘yildi. Misrlik yulduz Yevropada qolishni tanladi va yo‘lini Turkiyaning Trabzon shahri tomon burdi.
Bu endi afsona bo‘lib ketgan Liverpool davriga rasman nuqta qo‘yadi. Premier League tarixidagi eng yorqin hujumchilardan biri, Anfieldni tark etganidan so‘ng, ikki yillik shartnoma evaziga Trabzonspor safiga qo‘shildi.
Saudi oltini emas, Yevropa sahnasi
Salahga bo‘lgan qiziqish yillar davomida pasaymadi. Saudi Pro League klublari uni ustuvor nishon sifatida belgilagan, Al-Ittihad hatto oxirgi pallada ham urinib ko‘rgan edi. MLS tomonda esa Sporting Kansas City kabi jamoalar uni AQShga olib kelish umidida turardi.
Moliyaviy tomondan bu yo‘nalishlar Salahga yanada kattaroq daromad va’da qilishi mumkin edi. Lekin u boshqa yo‘lni tanladi. U Yevropadan ketmadi.
Trabzonspor Turkiya fond birjasiga qilgan ma’lumotida Salah yiliga 14,5 million funt olishini va uning nomi bilan bog‘liq merch mahsulotlaridan 20 foiz ulushga ega bo‘lishini tasdiqladi. Bu – Turkiya miqyosida ulkan raqam, lekin baribir Saudi Arabistondagi potentsial maoshidan past.
Shunga qaramay, Salah uchun bitta narsa hal qiluvchi bo‘ldi: Yevropa musobaqalari. U yaqinda Misrni jahon chempionati pley-off bosqichiga olib chiqqan, 2024-25 yilgi mavsumni esa o‘z karerasidagi eng yorqin kampaniyalardan biri sifatida yakunlagan. Bunday formadagi futbolchi uchun UEFA turnirlarida qolish – shunchaki bonus emas, tamoyil masalasi.
Trabzonspor o‘tgan mavsum Super Ligda uchinchi o‘rinni egalladi va endi Europa League pley-off bosqichida o‘ynaydi. G‘alaba – liga bosqichiga yo‘l, mag‘lubiyat esa Conference League sari burilish. Har ikki holda ham, Salah Yevropa kechalarini tark etmaydi.
Nega aynan Trabzonspor?
Agar gap faqat “Yevropada qolish” haqida bo‘lganda, ko‘pchilik Salahni boshqa joyda tasavvur qilgan bo‘lardi. Turkiyada odatda yirik yulduzlar Galatasaray, Fenerbahce yoki Besiktasni tanlaydi. Istanbul gigantlari mamlakat futbolining odatiy magnitlari.
Besiktas aslida Salah bilan kelishishga yaqin kelgan, ammo bitim moliyaviy tuzilmasi bo‘yicha muzokaralar to‘xtab qolgach, sahnaga Trabzonspor chiqdi.
Trabzonspor global brend nuqtayi nazaridan Istanbul uchligiga tenglasha olmaydi, lekin bu klub hech qachon chekkada qolgan jamoa bo‘lmagan. Yettita marta mamlakat chempioni, 2021-22 yilgi Super Lig g‘olibi, o‘tgan mavsumda esa Turkiya kubogi sohibi. Fatih Tekke boshchiligidagi jamoa yana uchinchi o‘rinni egallab, Yevropa yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi.
Endi esa ular klub tarixidagi eng yirik transferni amalga oshirdi. Salahning kelishi Trabzonda bayram kayfiyati uyg‘otdi – yuzlab muxlislar uni kutib olish uchun yig‘ildi, aeroport va shahar ko‘chalari misrlik yulduz sharafiga to‘ldi.
61 raqami, shahar ruhi va 10-nomerli ramz
Taqdimot paytida Salah bir muddat ramziy 61-raqamli libosni kiyib oldi. Bu oddiy raqam emas – Trabzon uchun shahar kodi, muxlislar uchun esa identitet. Ular o‘yinlarning 61-daqiqasini alohida nishonlashadi, bu raqam shahar va klub ruhining bir bo‘lagi.
Ammo 2026-27 yilgi mavsumga kelib, Salah o‘zi uchun tanish bo‘lgan 10-raqamli libosni kiyadi. Bu raqamni u Misr terma jamoasida ham taqadi. Jamoa futbolchisi Ernest Muci klubning bosh yulduziga hurmat sifatida 10-raqamdan voz kechdi. Bu qaror Trabzonspor ichkarisida Salahga qanday maqom berilayotganini aniq ko‘rsatib turibdi.
Turkiya – yangi yulduzlar manzili
Salah transferi – alohida hodisa emas, balki tendensiyaning eng yorqin ko‘rinishi. So‘nggi yillarda Super Lig katta nomlarni o‘ziga tobora ko‘proq tortmoqda. Bugun bu chempionatda Victor Osimhen, Leroy Sane, Ilkay Gundogan, Nathan Ake, Leandro Trossard kabi futbolchilar to‘p surmoqda. Trabzonspor safida esa allaqachon Andre Onana, Ruslan Malinovskyi va Stefan Savic bor.
O‘tgan yozda Super Lig dunyo bo‘yicha sof transfer xarajatlari bo‘yicha faqat Premier League va Saudi Pro League’dan keyin uchinchi o‘rinda qayd etildi. Bu raqamlar Turkiya futbolining ambitsiyasini ochiq namoyon qiladi.
Bu ambitsiyaning moliyaviy tomoni ham o‘ziga xos. Yirik klublar UEFA musobaqalaridan yevroda katta daromad oladi, ichki xarajatlarning ko‘pi esa turk lirasi bilan qoplanadi. Uzoq davom etgan inflyatsiya mavjud ichki qarzlarning nisbiy yukini kamaytirdi, bu esa tashqi tomondan xavfli ko‘ringan moliyaviy manzarani klub rahbariyatiga ancha moslashuvchan ko‘rinishga keltirdi.
Natijada Trabzonspor Salahga Saudi Arabistondagi maksimal takliflardan past bo‘lsa-da, Yevropa kontekstida juda jozibali bo‘lgan paketni taklif qila oldi. Mahalliy xabarlarga ko‘ra, u 2028-yil iyungacha mo‘ljallangan, yiliga qariyb 7,3 million funtlik shartnomaga qo‘l qo‘ydi, ustiga-ustak bonuslar va merch daromadidan ulush ham bor.
Bu – o‘z karerasining so‘nggi bosqichiga kirayotgan, lekin hali ham yuqori darajada o‘ynashni istaydigan futbolchilar uchun mukammal kombinatsiya: raqobatbardosh maosh, shovqinli tribunalar, Yevropa kechalari.
“Bu yerda futbol nafas oladi”
Turkiya futboli bilan yaqindan tanish bo‘lganlar bu manzaradan hayron emas. Sobiq Shotlandiya terma jamoasi yarim himoyachisi Ryan Jack so‘nggi ikki mavsumni shu mamlakatda o‘tkazdi va Salahni kutib olish sahnalarini ko‘rganida ajablanmadi.
Uning ta’kidlashicha, Turkiya muxlislari o‘z jamoalarini so‘zsiz qo‘llab-quvvatlaydi, stadionlar esa atmosfera jihatidan Yevropaning ko‘plab arenalaridan kam emas. Jack aytganidek, yirik klublar ulkan auditoriyaga ega, stadionda ham, shaharda ham futbol bilan yashaydi.
Uning shaxsiy tajribasi ham shuni ko‘rsatadi: chet ellik futbolchilar kelganda, klub ularni moslashtirish uchun qo‘lidan kelgan hamma narsani qiladi, odamlar samimiy, shahar hayoti esa futbol atrofida aylanadi. Endi bu muhitga Salah kirib kelmoqda.
Kuchli, ammo hali elita emas liga
Shu bilan birga, Super Lig hanuz Yevropaning eng yuqori pog‘onasida emas. Opta reytingiga ko‘ra, hozirda u dunyodagi 14-eng kuchli ichki chempionat bo‘lib, Daniya, Polsha va hatto Angliyaning Championshipidan keyin turadi.
Turk klublari Yevropa sahnasida uzoq muddatli muvaffaqiyatni ta’minlashda qiynalib kelmoqda. Galatasaray 2000-yilda UEFA Cupni qo‘lga kiritganidan beri, atigi bitta turk jamoasi yirik UEFA turnirlarida yarim finalgacha yetib borgan xolos. Bu – Turkiyaning yirik klublari bilan Yevropa gigantlari o‘rtasidagi farq hanuz sezilarli ekanini ko‘rsatadi.
Salah uchun esa bu vaziyat bir turdagi murosa bo‘ldi. U Saudi yoki MLS kabi ligalarda Yevropa futbolidan butkul uzilib qolmadi, lekin ayni paytda o‘zini Yevropaning eng yuqori bosqichidagi bosim ostiga ham qayta tashlamadi. U endi qit’a miqyosidagi o‘yinlarda qatnashadi, shu bilan birga, eng jo‘shqin muxlislar bazalaridan biriga ega bo‘lgan chempionatda o‘ynaydi.
Trabzon uchun – maydondan kattaroq yutuq
Trabzonspor uchun bu transfer faqat maydondagi gollar va g‘alabalar bilan o‘lchanmaydi. Salah – zamonaviy futbolning eng sotiladigan brendlaridan biri. Uning kelishi klubning global ko‘rinishini bir zumda kengaytiradi, tijoriy imkoniyatlarni oshiradi, ijtimoiy tarmoqlardan tortib, xalqaro teletranslyatsiyalargacha bo‘lgan ko‘plab frontlarda Trabzonspor nomini yangraydigan qiladi.
Ryan Jack fikricha, bu transfer butun turk futboliga ham yangi auditoriya olib keladi. Liverpool muxlislari, Salahni yillar davomida kuzatib kelgan tomoshabinlar endi Super Ligga ham ko‘z tashlay boshlaydi. Jackning o‘zi Turkiyaga ko‘chganda, uning yaqinlari va do‘stlari ham ilgari kamdan-kam tomosha qiladigan o‘yinlarni ko‘ra boshlagan. Endi esa bu effektni butun dunyo bo‘yicha millionlab muxlislar darajasiga ko‘paytirib tasavvur qilish mumkin.
Salahning yangi sahnasi
Salah uchun bu ko‘chish faqat navbatdagi katta maoshli shartnoma emas. U Yevropada qoladi, ichki sovrinlar uchun kurashadi, UEFA turnirlarida o‘ynaydi va Turkiyaning eng tarixiy klublaridan birida mutlaq yetakchi maqomini qo‘lga kiritadi.
Liverpooldagi merosidan keyin uning keyingi qadamiga bo‘lgan qiziqish tabiiy edi. Ko‘pchilik uni Saudi Arabiston cho‘llarida yoki Amerika stadionlarida tasavvur qildi. U esa Qora dengiz bo‘yidagi shaharga, Trabzonga yo‘l oldi.
Endi savol bitta: Mohamed Salah bu yangi sahnada faqat yulduz bo‘lib qoladimi yoki butun turk futbolining yo‘nalishini o‘zgartirib yuboradigan figura sifatida tarixga kiradimi?
