Myunxenning Allianz Arena: 2028-yilgi Champions League finali
Bir yil avvalgina Allianz Arena osmoniga ko‘tarilgan shovqin hanuz tarqalgani yo‘q. O‘sha kecha Paris Saint-Germain, Inter Milanni 5:0 hisobida chilparchin qilib, nihoyat ilk bor Champions League kubogini ko‘targandi. Endi esa, atigi ikki yil o‘tmay, Yevropaning bosh sahnasi yana Myunxenga qaytishi kutilmoqda.
2028-yilgi final uchun rasmiy da’vogar — faqat bitta stadion. Allianz Arena.
Myunxen nega yana?
UEFA Ijroqo‘mitasi yakuniy qarorni sentabr oyida e’lon qiladi. Kutilmagan burilish bo‘lmasa, Myunxen tarixda oltinchi bor Champions League finalini qabul qiladi. Uch marta Olympiastadion, keyin esa ikki marta Allianz Arena — 2012-yildagi mashhur “Finale dahoam”, Bayern Munich penaltida Chelsea ga yutqazgan o‘sha alamli kecha, va 2025-yilgi final. Endi esa 2028 ham shu manzilga qarab ketayotgandek.
Savol tug‘iladi: nega bu qadar tez-tez aynan Myunxen?
Javob maydondan tashqarida. Bugungi Yevropada final uchun ideal sharoit bera oladigan stadionlar soni juda kam. Shuning uchun Allianz Arena UEFA uchun deyarli “uy xonasi”ga aylangan yagona arena emas.
2027-yilgi final Madridning Metropolitano stadioniga berilgan — bu yer 2019-yilda ham hal qiluvchi o‘yinni ko‘rgan. Londonning Wembley stadioni so‘nggi 15 yil ichida uch marta finalga mezbonlik qilgan va endi 2029-yil uchun ham kurashda.
2029 uchun poyga: Barcelona va London
UEFA talablarining asosiy bandlari aniq: tabiiy gazon, 105x68 metr o‘lchamdagi maydon va kamida 70 ming tomoshabinga mo‘ljallangan sig‘im. Lekin sig‘im bo‘yicha 10 foizlik chegara bor, ya’ni 63 ming o‘rin — mutlaq minimum. Hozircha Yevropada bu mezonlarga javob beradigan 22 ta stadion bor.
Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi urush sababli Sankt-Peterburg, Moskva yoki Kyiv variant sifatida ko‘rib chiqilmaydi. Demak, real nomzodlar soni 19 taga tushadi.
Yevropaning eng katta stadioni — Barcelona dagi Camp Nou. Uzoq davom etgan rekonstruksiya, kechikishlar va noaniqliklar tufayli u so‘nggi yillarda mezbonlik poygasidan chetda qolgan edi. Endi esa yangi Camp Nou yakuniga yaqin, va u Wembley bilan birga 2029-yilgi final uchun ikki asosiy nomzoddan biri sifatida ko‘rilmoqda. Qaror yana o‘sha sentabr oyida qabul qilinadi.
Bernabeu nega chetda?
Yevropaning eng mashhur, qayta qurilgach esa eng zamonaviy stadionlaridan biri — Real Madrid ning Bernabeu si. Shunga qaramay, bu arena 2010-yildan beri final ko‘rmagan. Sabablar futbolchalik oshkora emas, lekin asosiy fon ma’lum: Real prezidenti Florentino Perez va UEFA o‘rtasidagi uzoq yillik ziddiyat. Kalit so‘z — Super League.
Ustiga ustak, Madridning o‘zida UEFAga ko‘proq ma’qul tushayotgan muqobil variant bor — Metropolitano. Shu bois Bernabeu hozircha chekkada qolmoqda.
Eski gigantlar va yangi talablar
Milan dagi San Siro eskirgan inshoot sifatida baholanmoqda, yaqin yillarda u o‘rnini yangi stadionga bo‘shatishi kutiladi. Rim, Afina va Istanbul dagi qadimiy Olimpiya arenalari ham so‘nggi o‘n yilliklarda finalga mezbonlik qilib turgan bo‘lsa-da, yugurish yo‘laklari, zamonaviy qulayliklarning yetishmasligi ularni bugungi mezonlar oldida noqulay holatga qo‘yadi.
UEFA rasmiy hujjatlarida aniq yozilmagan, ammo amalda hal qiluvchi bo‘lib turgan boshqa mezonlar ham bor: shaharning infratuzilmasi, yirik aeroportga yaqinlik, mehmonxona fondi, ayniqsa lyuks segmenti, stadiondagi VIP-lojalar soni.
Mana shu maydonda Manchester dagi Old Trafford, Cardiff dagi Millennium Stadium, Marseille dagi Velodrome, Baku dagi National Stadium, Seville dagi La Cartuja va Dortmund dagi Signal Iduna Park biroz orqada qoladi. Aynan shu sababli ular “ideal” final arenalari ro‘yxatiga kiritilmaydi.
Shunga qaramay, Sport Bild xabariga ko‘ra, Dortmund 2029-yildan boshlab ilk bor Champions League finaliga mezbonlik qilish uchun ariza berishni jiddiy ko‘rib chiqmoqda. Signal Iduna Park dagi atmosfera UEFA ni o‘ylantirmay qo‘ymaydi.
Ideal mezbonlar qisqa ro‘yxati
Oxir-oqibat, barcha mezonlarga deyarli to‘liq javob bera oladigan stadionlar soni juda qisqa. Allianz Arena, Wembley, Metropolitano va 2026-yilgi finalga mezbonlik qiladigan Budapest dagi Puskas Arena dan tashqari, atigi uchta nom qoladi:
- Stade de France — so‘nggi bor 2022-yilda finalni qabul qilgan;
- Lisbon dagi Estadio da Luz — 2020-yilgi hal qiluvchi o‘yinning sahnasi;
- Berlin dagi Olympiastadion — 2015-yilda so‘nggi marta final o‘tkazgan, ammo bu yerda ham maydon atrofini o‘rab turgan yugurish yo‘laklari UEFA ni o‘ylantirayotgan kamchilik bo‘lib qolmoqda.
Shunday qilib, tanlov maydoni toraygan sari Allianz Arena ning pozitsiyasi yanada mustahkam ko‘rinadi. Myunxen yana bir bor Yevropa futbolining markaziga aylanish arafasida turibdi. Savol bitta: bu safar ham final shu qadar tabiiy ko‘rinadiki, boshqa shaharlarga faqat tomoshabin bo‘lish qoladimi?
