Novak Djokovic: buyuklik va shubha ostidagi harakatlar
Novak Djokovic haqida bir haqiqat bor: uni hech kim o‘ziday ko‘p shubha qilmaydi.
Rekordlar esa boshqa narsa deydi. Grand Slam yakka bahslarida undan ko‘proq sovrin olgan erkak tennischi yo‘q. Masters 1000 toifasida ham cho‘qqida u turibdi. Tarix kitoblarida u, kamida, “eng buyuklardan biri” sifatida qoladi. Ko‘pchilik uchun esa — birinchi raqamli.
Ammo 39 yoshga kirgan serb uchun bu hamon yetarli emas.
Amazon’ning yangi hujjatli filmida u shunday deydi: o‘zidan qoniqmaydi. O‘zini “ko‘proq bo‘lishga — yaxshiroq, tezroq, kuchliroq bo‘lishga” majburlaydi. Ba’zan esa shu ruhiy bosimni “o‘zini qamoqqa tashlash”ga qiyoslaydi. Keyinroq yana bir qat’iy jumla: u o‘zini “birinchi raqamli shubha qiluvchi” deb ataydi va har kuni avvalambor o‘zini noto‘g‘ri ekaniga ishontirishga urinadi.
Bugun u tarixdagi eng ko‘p Grand Slam yakka bahs chempionligi bo‘yicha Margaret Court bilan baravar turibdi: 2023 yilgi US Open’dagi 24-tituli uni shu cho‘qqiga olib chiqdi. So‘nggi yetti “Katta dubulg‘a”ning oltitasida kamida yarim finalga yetib borgan, yanvarda esa Australian Open finaliga chiqqan tarixdagi eng yoshi katta tennischiga aylandi.
Shunga qaramay, ichidagi ovoz tinmaydi.
Bolalikdagi portlashlar va mas’uliyat hissi
Filmda ekranga yosh Djokovic chiqadi. Televideniye intervyusida undan tennis haqida so‘rashadi. U sportni “mas’uliyat” deb ataydi. Maqsadini esa qisqa va aniq qilib aytadi: chempion bo‘lish.
Bu orzu oddiy bolalik gaplaridan biri bo‘lib qolmadi. Uning o‘yin uslubi, kortdagi fe’l-atvori, g‘alabaga chanqoqligi — bularning barchasi bolalikda boshidan kechirgan voqealar bilan chizilgan.
Belgradlik bola NATO bombardimonlari ostida ulg‘aydi. 1999 yil bahori va yozida shahar uzluksiz xavf ostida edi. Djokovic o‘sha paytlar binosida bombadan pana joy bo‘lmagani, shuning uchun boshqa joydagi boshpanaga yugurishganini eslaydi. Yo‘lda qoqilib yiqiladi, oilasi esa sezmay, oldinga chopishda davom etadi. U ortga qaraydi va o‘z uyi yonidagi shifoxonaga samolyotdan ikki bomba tashlanganini ko‘radi.
Keyinroq u shunday deydi: yillar davomida har kuni deyarli non va sut uchun navbat kutishgan. O‘sha kunlarni u nafaqat og‘riq, balki “o‘zimni o‘yinchi va inson sifatida qurgan poydevor” deb ataydi. Aytishicha, na nafrat, na afsus bor — aksincha, qadrlash va minnatdorchilik. Uningcha, hayotdagi hamma narsa bir sabab bilan sodir bo‘ladi.
Qimmat va ko‘pincha elita sporti hisoblangan tennischi dunyosida yosh Novak begona edi. U otasining “noto‘g‘ri odamlardan” qarz olib, o‘g‘lining tennis yo‘lini moliyalashtirganini eslatadi. Bu yo‘l oson bo‘lmagan, lekin qaytish ham yo‘q edi.
Federer–Nadal dueti ichiga kirib kelgan begona
U katta sahnaga chiqqan paytda tennis allaqachon ikki qahramon atrofida aylanyapti: Roger Federer va Rafael Nadal. Ularning raqobati muxlislarni sehrlab ulgurgan, hikoya tayyor edi. Djokovic shu hikoyani buzib kirdi.
U kortda ko‘proq hissiyot ko‘rsatadi, ko‘proq gapiradi, ichidagi energiyani yashirmaydi. Shuning uchun ham uni hamma ham birdek quchoq ochib kutib olmadi. O‘zi esa bu holatni tushuntirar ekan, uzoq vaqt davomida ko‘p his-tuyg‘ularni bosib kelgani, keyin hammasi aynan kortda yuzaga chiqqanini aytadi. Aynan shu maydon — uning uchun eng xavfsiz, eng tanish joy bo‘lgan.
U uchun tennis oddiy o‘yin emas. Bu raqobatdan ham kattaroq narsa — shaxs sifatida kim ekanini belgilab bergan maydon.
“Menda martaba uchun amal qilish muddati yo‘q”
Har bir yirik turnirdagi mag‘lubiyatdan so‘ng bitta savol qaytadan paydo bo‘ladi: qachon ketadi? 2026 yilgi US Open qanday tugashidan qat’i nazar, Djokovic yana o‘sha savollarga tayyor turadi.
Uning uzoq yillik raqiblari Federer va Nadal tan jarohatlari bilan kurashib, mos ravishda 2022 va 2024 yillarda raketkasini devorga ilib qo‘ydi. Djokovic esa oxirgi yillarda taqvimini qisqartirdi, Grand Slam’dan tashqari musobaqalarga kamroq qatnashmoqda.
O‘tgan yil Wimbledon’da Jannik Sinnerga yutqazgach, u “Katta dubulg‘a”larning so‘nggi bosqichlarida “bakning yarmi bo‘sh” holatda o‘ynayotganini tan olgandi. Lekin bu charchoq ham uning ichidagi olovni o‘chirmadi.
Hujjatli filmda u aniq gapiradi: martabasining “amal qilish muddati” haqida o‘ylamaydi. Nega iste’fodagi hayot haqida gapirishi kerak, agar u hanuz o‘ziga g‘alaba qozonishi mumkinligini isbotlayotgan bo‘lsa? Uningcha, istak, ehtiros va eng muhimi, dunyodagi eng yaxshi tennischilardan biri bo‘lib qolish hissi bor ekan, yo‘l davom etadi.
Parijdagi 2024 yilgi Olimpiadada uzoq kutilgan oltin medalni qo‘lga kiritish — uning martabasidagi eng yuqori cho‘qqi bo‘ldi. Shunga qaramay, nigohi allaqachon 2028 yilgi Los Angeles o‘yinlarida. U bu manzil uzoqdek ko‘rinsa-da, o‘zini yetib borishga qodir deb biladi.
Va yakunda bitta orzuni ochiq aytadi: martabasini yelkasida Serbiya bayrog‘i bilan yakunlashni istaydi. U uchun bu nafaqat chiroyli yakun, balki butun yo‘lini oqlaydigan ramz bo‘ladi.
