Oliver Baumann: Futbolni tijorat bosib olayotganidan norozi
TSG Hoffenheim posboni Oliver Baumann Seefelddagi yig‘inda so‘zga chiqib, zamonaviy futbolni tobora ko‘proq tijorat bosib olayotganidan ochiqchasiga norozi bo‘ldi. 36 yoshli darvozabon gapni cho‘zmay aytdi: u futbolni yana futbol bo‘lib qolishini istaydi.
“Sport ham, futbol ham juda chiroyli. Ular hissiyotlardan, o‘yinning o‘zidan yashaydi. Bu yo‘qolib ketmasligi kerak,” dedi u. “Shunchalik o‘zgartirilyapti-ki, oxir-oqibat sportni yaxshi ko‘radigan hammamiz undan zavq ola olmay qolishimiz mumkin.”
“Formamga tegmang”
Baumannning g‘ashi kelgan mavzulardan biri – yangi joriy etilgan World Cup nishonlari. Qog‘ozda mayda detalday ko‘ringan bu masala kiyimxonada katta asabga tegadigan holatga aylangan.
“Bizda futbolkada kichkina nishonlar bor edi. Bir necha World Cupda o‘ynagan eski futbolchilarga ‘Legacy’ deb yozishgan, menda esa ‘debutant’ yoki shunga o‘xshash narsa edi,” deya eslaydi u. “Keyin kiyimxonada odamlar yuribdi-da, yengilgina dazmollangan o‘sha nishonlarni yulib olyapti. Menga aytishdiki, bundan ham pul topishar ekan. O‘ylaganim bitta: ‘Formamni tinch qo‘ying, uni uyga olib ketmoqchiman!’”
Bu nishonlar FIFA va Fanatics o‘rtasidagi homiylik kelishuvining bir qismi ekani aytilmoqda. Fanatics savdo mahsulotlari bilan shug‘ullanadi, Topps kabi kartochka va stiker brendlarini ham yuritadi. 2030 World Cupdan keyin Topps ko‘p yillik hamkor Panini o‘rnini egallaydi. Maykadan yulib olingan nishonlar esa hali noma’lum shaklda bozorga chiqarilishi kutilmoqda.
Futbolchi uchun bu oddiy detal emas. Bu – o‘z xotirasi, o‘z turnirining bir bo‘ligi. U esa uni investitsiya emas, esdalik sifatida saqlamoqchi.
Sun’iy “sovuqlikda” ichimlik tanaffuslari
Baumannning tanqidi faqat futbolka bilan tugamadi. U World Cup davomida joriy etilgan, bahs-munozaraga sabab bo‘lgan suv ichish tanaffuslari haqida ham keskin fikr bildirdi.
Unga ko‘ra, tanaffuslar haqiqiy sharoitdan ko‘ra, qog‘ozdagi reglamentga ko‘proq xizmat qilgan.
“Masalan, Houston. Stadion ichida harorat 22 darajagacha sovutilgan edi, lekin qog‘ozda tanaffus yozilgani uchun baribir qilindi,” dedi Baumann.
O‘yin to‘xtadi. Ritm bo‘linadi. Ekran ortida esa telekanallar uchun bu – qo‘shimcha reklama bloklari. Stadion ichida futbolchilar suv ichyapti, tomoshabin esa navbatdagi rolikni ko‘ryapti. Futbolning tabiiy oqimi yana bir bor pul oqimiga bo‘ysundirilgandek.
Final stadioniga loyiq bo‘lmagan maydon
Baumann East Rutherford yaqinidagi, New York atrofidagi final stadioni sharoitlaridan ham mamnun bo‘lmadi. Aynan shu arenada Germaniya uchinchi guruh o‘yinini Ecuadorga qarshi o‘tkazgan edi.
“Maydon suyakdek quruq edi. Men uchun bu final stadioni bo‘lmasdi, hech bo‘lmaganda o‘yin sharoitlari bo‘yicha,” dedi u.
World Cup finali o‘tkazilishi rejalashtirilgan stadion, Baumann ko‘zida, eng oddiy talab – sifatli, namlangan, tez o‘yin uchun mos gazonni ham bajara olmagan. Yulduzlar, lazer shoular, gigant ekranlar – hammasi joyida. Ammo to‘p dumalaydigan joy, futbolning o‘zi uchun asosiy sahna – talab darajasida emas.
Neuer soyasida, ammo norozi emas
Bu turnir Baumann uchun murakkab edi. U Germaniya terma jamoasida qaytgan Manuel Neuer ortida zaxira posboni sifatida xizmat qildi. Julian Nagelsmann turnir oldidan ko‘p marotaba raqobat ochiq ekani haqida gapirgan bo‘lsa-da, yakunda Baumann yakuniy tarkib e’lonidan oldin aniq ikkinchi raqamga tushib qoldi.
Bu qaror ohangida tanqid bor edi, ammo Baumann masalaga sovuqqon qaradi.
“U (Nagelsmann) bo‘lib o‘tgan hamma narsadan afsusdaligini aytdi,” dedi darvozabon. U murabbiyi bilan munosabatlari yaxshi ekanini ta’kidladi: “Bizning o‘shanda ham munosabatimiz juda yaxshi edi. Sport qarorlari qabul qilinadi, men uchun bu masala yopilgan.”
U shikoyat qilishni emas, vaziyatni qabul qilishni tanladi. Lekin bu, albatta, ichkarida yonayotgan raqobat olovini o‘chirgan emas.
Paraguayga mag‘lubiyat, Nagelsmann ketishi va Klopp davri
Germaniya World Cupni 32 bosqichida kutilmaganda Paraguayga yutqazib tark etdi. Bu mag‘lubiyat DFB rahbariyatida sabr kosasini to‘ldirdi. Nagelsmann yumshoq bosim ostida iste’foga ketdi.
Endi terma jamoa boshida – Jürgen Klopp. Futbol olamida xarizmasi, yuqori pressingga asoslangan o‘yini va kuchli ommaviy ta’siri bilan tanilgan murabbiy. U Germaniya uchun yangi bobni ochadi.
Baumann esa shu o‘zgarishlar fonida futbolning o‘zini himoya qilayotgan ovozlardan biri bo‘lib qolmoqda. U maydondan tashqaridagi har bir yangi g‘oya, har bir reklama loyihasi, har bir “innovatsiya” futbolning yuragini – o‘yin zavqini, hissiyotini, tabiiy ritmini yemirib qo‘ymasligiga ishontirmoqchi.
Savol shunday: Klopp qo‘l ostidagi yangi Germaniya bu bosim ostida ham futbolni futbol bo‘lib saqlab qola oladimi? Yoki Baumann aytganidek, chiziq allaqachon juda xavfli darajada yaqinlashib qoldimi?
