Pat Rafter: Padel maydonida yangi sahnaga qaytgan afsona
Pat Rafter Avstraliya sporti uchun allaqachon afsonaga aylangan. Ikki karra US Open chempioni, sobiq dunyo birinchi raketkasi, reklama taxtalarida ichki kiyim modeli bo‘lib jilvalangan, lekin hanuz sodda va samimiy. Endi u yana bir bor milliy libosda, bu safar raketka sportining yangi sahnasida paydo bo‘lmoqda.
Aussie Crocs va Sydney Opera House’dagi yangi sahna
Rafter endi Aussie Crocs a’zosi. Bu – Avstraliya padel terma jamoasi. Tennisga yaqin, lekin o‘ziga xos qoidalari va maydoni bor kichik formatdagi raketka o‘yini bo‘lgan padel uchun tashkil etilgan milliy tarkib.
15-avgustdan boshlab Sydney Opera House sahnasida ko‘rgazmali uchrashuvlar bo‘lib o‘tadi, Rafter esa bu jamoada shunchaki “yulduz mehmon” emas, o‘z o‘rnini halol ter bilan olgan o‘yinchi sifatida turibdi. Rasmiy maqomi – Padel Australia elchisi. Ammo 53 yoshli sobiq chempion o‘zini faqat ramziy figura deb hisoblamaydi.
“Men ancha qattiq shug‘ullanaman,” deydi u. “Tana endi ma’lum chegaradan ortig‘iga yo‘l qo‘ymaydi, lekin baribir ishlaydigan, oilasi, boshqa tashvishlari bor yigitlarga qaraganda ancha ko‘p mashq qilaman.”
Byron Baydagi odatiy kuni 40 daqiqalik cho‘zilish va kuch mashqlari bilan boshlanadi – “shunchaki yurib, tanani harakatga keltirish” uchun. Ko‘pincha kuniga kamida 90 daqiqa padel kortida o‘tadi. Ba’zan do‘stlari bilan plyajda regbiga o‘xshash o‘yin, keyin zal, sauna, muzli vannalar. “Bu umumiy farovonlik uchun ham, – deydi u, – lekin ayni paytda padel kortida kerak bo‘ladigan sog‘lig‘imni ham ta’minlaydi.”
Tennis Australia, padel va Laver Cup
Tennis Australia padel va unga yaqin mini-tennis turi bo‘lgan pickleball’ni o‘z qanoti ostiga olgan. Maqsad – raketka sportlari oilasini kengaytirish, yangi auditoriyalar topish. Shu frontda eng baland ovoz – aynan Rafterniki.
Shunga qaramay, u klassik tennisdan butunlay uzilib qolgan emas. Kelasi oy Londonda bo‘lib o‘tadigan Laver Cup’da u yana ishtirok etadi – bu safar o‘yinchi emas, vitse-kapitan sifatida. U yerda u hozirgi Avstraliya birinchi raketkasi Alex De Minaur bilan Rest of the World jamoasida birga bo‘ladi.
27 yoshli De Minaur yaqinda ilk bor kuchli beshlikka kirib, so‘nggi 17 yilda bunday marraga yetgan ilk avstraliyalik erkak tennischiga aylandi. Bu tarixiy chiziq. Lekin unda ham bitta katta bo‘shliq bor: grand slam yarim finali hanuz yo‘q. Ettita chorak final, yettita to‘xtab qolish.
“Bu u bo‘lishni xohlaydigan joy emas,” deydi Rafter. “U juda uzoq vaqt davomida juda yaxshi, juda barqaror bo‘lib keldi, lekin u ‘yaxshi’ bo‘lish bilan kifoyalanmaydi. U buni birinchi bo‘lib o‘zi tan oladi – u yirik turnirlarda chuqur borishni, grand slam yutishni xohlaydi.”
Barty’dan keyingi davr va bo‘sh qolgan poytaxt
De Minaur hali katta sovrin ko‘tarmagan bo‘lishi mumkin, ammo 2026-yilga kelib u Avstraliya tennisining eng yorqin chirog‘i bo‘lib turibdi. Ash Barty ketganidan beri u mamlakat sharafini ko‘tarib kelmoqda, Nick Kyrgios kabi chaqnab so‘nib qoladigan iste’dodlar fonida ham aynan De Minaur barqaror ramzga aylangan.
Yil o‘rtasidagi reytinglar esa Avstraliya tennisi uchun uncha yoqimli manzara chizmaydi. Kuchli 50 talikda birorta avstraliyalik ayol yo‘q. Eng yuqori o‘rin – Rossiyada tug‘ilib, keyin Avstraliya fuqaroligini olgan Daria Kasatkina hissasiga to‘g‘ri keladi; u jarohatlar va notekis natijalar bilan o‘tgan yilni ortda qoldirishga urinmoqda.
Maya Joint, Talia Gibson va Emerson Jones kabi yoshlar bor – uchovida ham salohiyat seziladi, ammo hali grand slam turnirlarida ikkinchi haftani muntazam ko‘rayotganlari yo‘q.
Erkaklar orasida esa De Minaur’dan keyingi eng yuqori o‘rin – James Duckworth’ga tegishli, u 83-pog‘onada. Yaqinda kuchli 40 talikda yurgan Alexei Popyrin va Jordan Thompson esa pastga qarab siljigan. Rafter ham, muxlislar ham bitta savol bilan yashamoqda: keyingi grand slam chempioni qayerdan chiqadi?
“Avstraliyada imkoniyatlar bor, – deydi u. – Dasturlarimiz, tizimlarimiz yaxshi. Nega biz Ispaniyadagi kabi o‘yinchilarni yetishtira olmayapmiz? Bilmayman.”
Uningcha, geografik yakkalanish – katta to‘siq. Avstraliya o‘smirlari raqobat markazlaridan uzoqda qoladi, Yevropa va AQShdagi tengdoshlariga nisbatan kechroq pishadi. Lekin bu ham yagona javob emas.
“Turli ssenariylarni qo‘shib, bir hikoya yasash mumkin, lekin to‘g‘ri javob qaysi biri? O‘tmishda biz baribir o‘yinchilar yetishtirganmiz, va men yana shunday bo‘lishiga ishonaman. Shunchaki grand slam g‘oliblari borasida biroz qurg‘oqchilik bo‘ldi, xolos. Lekin bizda baribir kimnidir qo‘llab-quvvatlash uchun odam bo‘ldi.”
Cruz Hewitt – eski ism, yangi avlod
Bu hafta Vashingtonda Avstraliya erkaklar tennisi uchun ramziy lahza yuz berdi. De Minaur ikkinchi davrada Cruz Hewitt bilan kortga chiqdi. Cruz’ning otasi – Lleyton Hewitt – Avstraliyadan chiqqan so‘nggi grand slam g‘olibi, 2002-yilgi US Open chempioni.
Hewitt Jr bu yil Wimbledon’da o‘smirlar o‘rtasida finalga chiqqan ilk avstraliyalik bo‘ldi – xuddi De Minaur kabi. U yaqinda ilk bor ATP turida g‘alaba qozonib, mamlakatdagi eng istiqbolli yoshlar qatoriga kirib oldi.
U tantanalarni otasiga o‘xshatib, qo‘lini burun tomoniga tortib nishonlashi mumkin, lekin u o‘yin uslubida boshqa yo‘lni tanlaydi. Lleyton yoki De Minaur singari faqat himoyaviy chaqqonlikka tayanmaydi, ko‘proq tashabbusni o‘zi olishni yoqtiradi.
“U 17 yoshda, – deydi Rafter. – Keyingi uch-to‘rt yili juda qiziq bo‘ladi, qanday rivojlanishini ko‘ramiz. Qanchalik yaxshi bo‘lib ketishini hozircha bilmaymiz. U albatta o‘yinchi. Qancha balandga chiqishi – noma’lum.”
Bu safar tajriba ustun keldi. O‘n yil katta, reytingi yuqori, o‘yinini shakllantirib bo‘lgan De Minaur uchun bu bahs ko‘proq ramziy ahamiyatga ega edi, natija esa bir tomonlama bo‘ldi. Lekin kortdagi kayfiyat iliq edi.
“Bu juda maxsus lahza bo‘ldi, uning bir qismi bo‘lganim uchun minnatdorman,” dedi De Minaur uchrashuvdan so‘ng. U Lleyton Hewitt uzoq yillar davomida Avstraliya tennisida markaziy figura bo‘lgani, Cruz bilan aloqalari esa o‘n yilga borib taqalishini eslatdi.
61 daqiqa davom etgan uchrashuv so‘ngida De Minaur raqibiga faqat keyingi o‘yinda emas, butun keyingi o‘n yillikda ham omad tilaydi. Bu – atigi ilk qadamlarini qo‘yayotgan o‘smirning salohiyatiga berilgan jim e’tirof edi.
Rafter, padel va yana bir “yuzaga chiqish”
Cruz Hewitt qanday yo‘l tanlashidan qat’i nazar, Rafter uning ichki holatini yaxshi tushunadi. Chunki u ham o‘zining yangi sportida xuddi shunday nuqtada turibdi. Padel bilan u 2023-yilda, qo‘shnisi orqali tanishgan.
“Bu tanam uchun yaxshi fikrmi? Ehtimol yo‘q, – deydi u. – Lekin men o‘zimga shunday dedim: imkon borida bor kuchim bilan o‘ynayman.”
U o‘zini hali bu sportning ustasi deb bilmaydi. Aksincha, o‘zini yana bir bor boshlovchi, yana bir bor o‘rganuvchi sifatida ko‘radi.
“Mening hozirgi darajamda, – deydi Rafter, – men hali yaxshilanish, keyingi bosqichga o‘tishning faqat yuzasini tirnayotgandekman.”
Avstraliya tennisi ham xuddi shunday holatda emasmi? Bir davr tugadi, yangi avlod esa endi yuzaga chiqishni boshlayapti. Savol bitta: kim birinchi bo‘lib bu yuzani yorib o‘tadi?
