Premyer-liga liboslari narxlari oshmoqda: muxlislar sabr kosasi to‘lmoqda

Angliyada yozgi transfer oynasi hali to‘liq qizib ulgurmay turib, boshqa bir bozor allaqachon portlab ketdi: muxlislar libosi bozori. Sakkizta klub yangi mavsum oldidan replika futbolkalar narxini oshirdi, ayrimlari esa chiziqni butunlay buzib, 90 funtgacha chiqib ketdi.

Bu oddiy narx o‘sishi emas. Bu ko‘plab muxlislar uchun o‘yin qoidalarini o‘zgartiradigan zarba.

90 funtlik futbolka – chegarami shu?

Tottenham ishqibozlari endi kattalar uchun birinchi jamoa futbolkasi uchun 90 funt to‘lashi kerak. O‘tgan mavsumga nisbatan 5 funt ko‘p. Uch yoshli bola uchun mo‘ljallangan kichik futbolka esa 70 funt. Bolaning o‘zi deyarli formadan kichik bo‘lib qoladi, lekin narx kattalarnikidan uncha qolishmaydi.

Chelsea ham ortda qolmadi: klub futbolkalari 5 funtga qimmatlashib, endi 89,99 funt turadi. Raqam deyarli bir xil, psixologik chegarani esa deyarli yashirmay o‘tayotgandek.

Yangi ko‘tarilgan Coventry City ham keskin burilish qildi: kattalar formasi birdaniga 10 funtga oshib, 70 funtga chiqdi. Bolalar formasi 25 foizga qimmatlashib, 60 funt bo‘ldi, chaqaloqlar uchun to‘plam esa 55 funt qilib belgilangan.

Ipswich Town futbolkalari 6 funtga ko‘tarilib, 65 funtga yetdi. Leeds, Bournemouth va Hull esa 5 funtlik qo‘shimcha bilan narxlarni yana bir pog‘ona tepaga surdi. Natijada hozir o‘nta klub replika futbolkasi uchun 80 funt yoki undan ko‘proq so‘raydi.

Bu raqamlar stadion tashqarisidagi real hayot bilan tobora kamroq til topishyapti.

Brentford – kam sonli istisno

Bu fon ichida Brentford alohida ko‘rinadi. Klub formani ikki yilga qoldirish siyosatini saqlab qolgan yagona Premyer-liga jamoasi bo‘lib turibdi. Bu muxlislar uchun kam bo‘lsa-da, yengillik: har mavsum yangi dizayn, yangi xarajat degan bosim yo‘q.

Qolganlar esa muxlislarni yangi mavsum bilan birga yangi narxlar bilan ham kutib olmoqda.

“Ochko‘zlik” va “o‘z darvozasiga gol”

Iste’molchilar huquqlari bo‘yicha mutaxassis, The Complaints Resolver loyihasi asoschisi Scott Dixon bu holatni keskin tanqid qildi. Uning fikricha, bu nafaqat cho‘ntakka, balki klublarning o‘z obro‘siga ham zarba.

“Bu narx oshishi ko‘plab sodiq muxlislarni ‘qachongacha bunday davom etadi?’ degan savolga olib keladi. Har yili bir xil manzara, bu ochiqdan-ochiq ochko‘zlik va klublar uchun o‘z darvozasiga urilgan gol bo‘lishi mumkin”, – deydi u.

Uning ta’kidlashicha, bu formalar “har qanday mezon bo‘yicha haddan tashqari qimmat” va ko‘p yillardan beri stadionni to‘ldirib kelayotgan muxlislarning bir qismini chetga surib qo‘yishi aniq.

Oilalar uchun ikki karra zarba

Dixon ayniqsa oilalarga tushayotgan yukni alohida urg‘uladi. Bolalar kiyimi uchun soliq imtiyozlari bor, mato ham kamroq ketadi, lekin ayrim klublar bolalar formasini 25 foizgacha qimmatlatgan.

“Bunday paytda ota-onalar ‘buni qanday oqlash mumkin?’ degan savolni berishi tabiiy”, – deydi u.

Klublar esa “pester power” – bolalarning ota-onaga bosimi qanday ishlashini juda yaxshi biladi. Sinfdagi yoki stadiondagi boshqa bolalar yangi forma kiyib yurganda, eski libosdagi bola o‘zini chetda qolgan his qiladi. Ota-ona esa imkon qadar buni oldini olishga urinadi. Natijada, narx qanchalik oshmasin, xarid baribir qilinadi – klub aynan shunga o‘ynayotgandek.

Dixonning fikricha, bu yondashuv sodiq muxlislar ruhiyatiga zid: “Sodiq muxlislar bundan yaxshiroq munosabatga loyiq. Klublar keyingi avlod muxlislariga klubning bir qismi bo‘lishni osonlashtirishi kerak, aksincha, ularni narx bilan siqib chiqarmasligi lozim”.

Soxta forma bozoriga eshik ochilyaptimi?

Narxlar shunchalik keskin ko‘tarilayotganki, endi muxlislar uchun alternativ yo‘l tobora jozibador ko‘rinadi: soxta formalar.

Dixon bu borada ham ogohlantiradi: “Muxlislar oyoqlari va hamyonlari bilan ovoz berishi, bunday narxlarga rozi bo‘lmasligi kerak. Aks holda, kutilmagan oqibat yuz beradi: odamlar arzon, soxta formaga o‘tadi. Bu esa ko‘p hollarda uyushgan jinoyatchilikni moliyalashtirishi ma’lum”.

Bu xavotir havodan olingan emas. Yaqinda Jahon chempionati paytida Buyuk Britaniyada 18 million funtdan ortiq qiymatdagi soxta futbol formalar musodara qilindi. Rasmiylar bunday mahsulotlar xavfsizlik talablariga ham javob bermasligini aytmoqda.

Operation Bloxwich doirasida, qalbaki mahsulotlarga qarshi kurashuvchi maxsus politsiya tashabbusida Police Intellectual Crime Unit 220 mingdan ortiq futbolga oid mahsulotlarni qo‘lga kiritdi. Bu raqamlar muxlislar allaqachon “alternativ bozor”ga qarab burilayotganini ko‘rsatib turibdi.

Qachon to‘xtaydi?

Klublar uchun bu mavsum boshlanishidan oldingi oddiy tijoriy qarordek ko‘rinishi mumkin. Ammo stadionlarda, klub do‘konlari oldida, oilaviy byudjetlarni hisoblayotgan minglab muxlislar uchun bu chiziq tobora og‘irroq bo‘lib boryapti.

Bir paytlar forma – bu orzu, faxr, bolalik xotirasi edi. Bugun esa u ko‘p oilalar uchun hashamga aylanib bormayaptimi?