Saudi Pro League: Ronaldo va yangi avlod sinovi
Saudi Pro League yangi mavsumni payshanba kuni boshlaydi. Mohamed Salah yo‘q. Lekin sahna baribir bir inson atrofida aylanayotgandek: Cristiano Ronaldo.
41 yosh. 1 000 ta rasmiy golga atigi 24 qadam qoldi. Al-Nassr safida ligadagi 107 o‘yinda 102 gol. Agar tanasi bardosh bersa, bu marraga aynan shu mavsumda yetib borishi deyarli muqarrar ko‘rinadi.
Bu — tarixiy raqam. Ammo savol boshqa: bu rekordning o‘zi liga rejasiga qanchalik mos tushadi?
Pul sarfi davridan samaradorlik davriga
Saudiyaliklar katta sarf-harajatlar davriga bundan to‘rt yil oldin kirib kelgan. 2023 yil yozida bozorga deyarli $957 million sochildi. Minglab maqolalar, o‘nlab xalqaro translyatsiya bitimlari, dunyoning turli burchaklarida yaltirab turgan sariq CR7 liboslari — hammasi shu to‘lqinning mahsuli.
Endi esa kayfiyat o‘zgargan. Endi maqsad — shunchaki yulduzlarni yig‘ish emas, ularning har bir yevrosidan qiymat chiqarish, klublarni emas, butun Saudiya futbolini ko‘tarish.
Bu burilishning fonida bir savol tinmay yangrayapti: bu pul mahalliy futbolchini kuchaytirdimi?
Jahon chempionatidagi erta uchish bu bahsni yanada keskinlashtirdi. Ha, keyingi natijalar — Urugvay bilan durang, Cape Verde ustidan ta’sirli o‘yin, faqat chempion Ispaniyaga yutqazish — dastlabki vahimani biroz yumshatdi. Lekin baribir asosiy savol o‘sha-o‘sha: ichki ligaga quyilgan sarmoya mahalliy futbolchining sifatini oshirdimi?
Hozircha javob ijobiy emas.
Saudi Pro League hanuz Yevropaga yoki boshqa qit’alarga muntazam tarzda futbolchi yetkazib bermayapti. So‘nggi Jahon chempionatiga borgan 26 nafar futbolchidan faqat bir nafari — Lens himoyachisi Saud Abdulhamid chet elda to‘p suradi. Bu raqam ichki xavotirni kuchaytiradi: uyda qolganlarning ko‘pi yetarli o‘yin amaliyotiga ega emas.
Mahalliy futbolchilar ko‘pincha maydondan siqib chiqariladi. Ayniqsa yaratuvchanlik, gol urish va darvozabonlik pozitsiyalarida legionerlar ustun. Katta transferlar klublar darajasini ko‘targani aniq — Saudiya klublari Osiyo miqyosida tobora kuchayib bormoqda. Ammo terma jamoa hanuz bu to‘lqindan to‘liq foyda ko‘rmadi.
Salah emas, yangi model
Shu fon’da ko‘pchilik Salahni Qizil dengiz bo‘ylariga keladi, deb o‘ylagan edi. Trabzonspor varianti paydo bo‘lganida ham, ko‘plar Misr yulduzi baribir Saudiya variantini tanlaydi, deb taxmin qildi. Oxir-oqibat, liganing Salahni qo‘lga kiritish istagi oxirgi oylar ichida sezilarli darajada susaydi.
Bu, albatta, shart: Salahning o‘zi Saudiya variantini birinchi tanlov sifatida ko‘rgan-ko‘rmagani noma’lum. Lekin baribir, arab futbolining eng katta yulduzlaridan biri sifatida u ligaga ulkan marketing qudrati olib kelgan bo‘lardi.
Biroq u endi 34 yoshda. Saudi Pro League esa endi boshqa modelga o‘tmoqda: Yevropaga qaytganda ham qayta sotish qiymatiga ega bo‘ladigan, yoshroq futbolchilar.
Summerville — yangi kursning yuzi
Bu yozning eng katta transferi shuni yaqqol ko‘rsatdi. Crysencio Summerville Al-Hilal bilan taxminan €80 million evaziga shartnoma imzoladi. 24 yoshli niderlandiyalik vinger uchun bu — Riyoddagi yangi sahifa, balki kelajakda Yevropaga yanada kattaroq narxga qaytish uchun tramplin.
Summerville qarori, tabiiyki, tanqidlarsiz o‘tmadi. Uni pulni orzudan ustun qo‘ydi, deb ayblashdi. Lekin Al-Hilal uchun ambitsiya — shunchaki so‘z emas, klub DNKsining bir qismi.
19 ta liga chempionligi. To‘rtta Osiyo chempionligi. O‘tgan mavsumda mag‘lubiyatsiz o‘ynab, baribir ikkinchi o‘rin bilan kifoyalanilgan kampaniya. Bunday klub uchun bu — muvaffaqiyatsizlik.
Aprelda Public Investment Fund klubi sotdi, lekin tarkib hanuz yulduzlarga to‘la: Karim Benzema, Rúben Neves, Theo Hernández, Yassine Bounou, Kalidou Koulibaly va boshqalar. Endi bosim Simone Inzaghi ustida. Uning vazifasi aniq: Riyodning ko‘k tomonini yana chempionlik taxtiga qaytarish.
Ronaldo, Postecoglou va sariq yarim
Bu taxtni may oyida Ronaldo va Al-Nassr egalladi. Chempionlikdan ko‘p o‘tmay Jorge Jesus Portugaliya terma jamoasini qabul qilib oldi. Uning o‘rnini esa Ange Postecoglou egalladi.
Tottenham Hotspur bilan o‘yin falsafasini butun Angliyaga ko‘rsatgan murabbiy endi Saudiya sahnasida. Uning qo‘lida Sadio Mané, Kingsley Coman, João Félix kabi kuchli hujumchilar bor. Lekin klub moliyaviy cheklovlar bilan yuzlashmoqda, shu bois yozgi transferlar kutilganidan kamroq bo‘ldi.
Shu sharoitda bir narsa aniq: Osiyo Chempionlar Ligasi kubogi Al-Nassr tarixida birinchi marta ko‘tarilsa, bu ham Postecoglou, ham Ronaldo davriga qalin chiziq tortadi.
Al-Ahli: chempionlik orqasidan kelgan zarba
Osiyoning amaldagi chempioni — Al-Ahli. Aprelda ketma-ket ikkinchi marta qit’a tojini yutganidan so‘ng, klub nihoyat ichki frontga to‘liq e’tibor qaratishga tayyor edi. Maqsad aniq: 1984 yildan beri atigi bir marta qo‘lga kiritilgan SPL chempionligini yana Jidda tomoniga olib kelish.
Hammasi rejadagidek ketayotgandek edi. Ta qadar...
Mavsum boshlanishiga bir necha kun qolganida bosh murabbiy Matthias Jaissle Newcastle tomon yo‘l oldi. Qog‘ozda bu oson tushuntiriladi: ikkala klub ham bir xil egaga — PIF’ga tegishli. Ammo Jiddada bu qaror iliq kutib olinmadi.
Arne Slotning sobiq yordamchisi Marino Pusic tayinlandi. Futbol olamida bu nom hozircha katta hayajon uyg‘otmaydi. Bu tayinlov ko‘proq ehtiyotkor variant sifatida qabul qilindi.
Jaisslening ketishi Jiddaning boshqa tomoni — Al-Ittihad uchun ham kutilmagan zarba bo‘ldi. O‘tgan mavsumda qiynalgan “yo‘lbarslar” ham o‘zgarish izlayotgan edi. Jaissle ketishidan bir kuncha oldin ular ham 38 yoshli nemis murabbiyini ishga oldi: Jens Wissing.
Uning futbolchilik faoliyati ham jarohat tufayli erta tugagan, tajribasining muhim qismi RB Salzburg tizimida to‘plangan. Endi uning oldida murakkab vazifa turibdi: titroq o‘tgan mavsumdan keyin Al-Ittihadni qayta qurish.
Al-Qadsiah va “katta beshlik”
Chempionlik poygasidagi so‘nggi nom — Al-Qadsiah. Klub Aramco ko‘magida, lekin orzu yerga yaqinroq: o‘tgan mavsumdagi to‘rtinchi o‘rinni yaxshilash va 1984 yildan beri ilk bor kubok yutish.
Brendan Rodgers uchun bu yetarli vazifa. Uning qo‘lida katta byudjet emas, lekin aniq yo‘l bor. Agar u klubni sovrinli mavsumga olib chiqsa, Saudiya futbolida yangi kuch markazi shakllanadi.
Bugun Saudi Pro League’da endi “katta to‘rtlik” emas, to‘laqonli “katta beshlik” haqida gapirish mumkin. Bu esa qolganlar uchun ham, mahalliy futbolchilar uchun ham ikki tomonlama sinov: raqobat oshadi, lekin imkoniyat ham ko‘payishi kerak.
Liga rahbariyati uchun eng muhim savol shunda: bu raqobat maydonga qancha saudiyalik futbolchi chiqaradi?
Agar klublar legionerlar soyasida qolib ketayotgan mahalliylarga ko‘proq daqiqa, ko‘proq mas’uliyat bera boshlasalar, bu liga uchun Salah yoki boshqa 30+ yulduzni olib kelishdan ham foydaliroq bo‘lishi mumkin.
Ronaldo minginchi gol sari yugurayotgan paytda, Saudiya futbolining o‘zi ham o‘z minginchi qadamini qo‘ya oladimi? Savolning javobi aynan shu mavsumda yoziladi.
