Shakhtar Donetsk va PSV Eindhoven: UEFA Champions Leaguedagi muhim durang
Shakhtar Donetsk o‘zining yangi mavsumdagi UEFA Champions League safarini PSV Eindhoven maydonida boshlab, Philips Stadiondagi sovuq va bosimli kechada muhim bo‘lgan 1:1 hisobidagi durangni “sug‘urib oldi”. Hisobda oldinga chiqishdi, zarba yeb bo‘shashmadi, oxirigacha tirashdi. Bir ochko, lekin xarakterga teng ochko.
Venesuelalik yarim himoyachi Gleiker Mendoza birinchi bo‘lim qo‘shib berilgan daqiqalarda to‘pni darvoza burchagiga ajoyib aylantirib yo‘lladi va ukrain klubi uchun turnirni orzu qilgandek boshladi. Tanaffusdan ko‘p o‘tmay Sergiño Dest javob berdi, ammo bu gol mezbonlar bosimi ostida qolgan Shakhtarning ruhini sindira olmadi.
Ikkinchi bo‘limda PSV odatdagidek yuqori pressingni yanada keskinlashtirdi. Ayniqsa so‘nggi daqiqalarda. Har bir ikkinchi to‘p uchun jang, har bir noto‘g‘ri birinchi tegish – xavf. Ammo Shakhtar bu bo‘ronni bardosh bilan o‘tkazib, safardagi o‘yin uchun juda qimmatli natijani qo‘lga kiritdi.
Turan falsafasi: “PSV bo‘lib o‘ynasak, yutolmaymiz”
Uchrashuvdan keyin bosh murabbiy Arda Turan jamoasining taktik intizomi va jasoratini alohida ta’kidladi. U PSVning agressiv, birga-bir pressingiga qarshi qanday yo‘l tanlaganini ochiq aytib berdi.
U futbolchilariga bitta oddiy, lekin hal qiluvchi fikrni singdirdi: o‘z o‘yinini o‘yna, raqibni taqlid qilma.
“Ularga aytdim: agar biz PSV kabi o‘ynasak, yutolmaymiz. Raqobatbardosh bo‘lish uchun o‘z futbolimizni o‘ynashimiz kerak”, – dedi Turan. Uning so‘zlariga ko‘ra, raqibning birga-bir pressingiga qarshi futbolchilar tanasini to‘g‘ri joylashtirish, diagonal harakatlar bilan birinchi pressing chizig‘ini yorib o‘tish asosiy kalit bo‘lgan.
Bu oddiy chizma emas edi. Himoyadan chiqishda markaziy chiziq va qanotlar o‘rtasidagi diagonallar, pressing ostida to‘p qabul qilayotgan futbolchining tana burilishi, birinchi teginish yo‘nalishi – hammasi reja bo‘yicha ishladi. Aynan shunday epchillik PSVning dastlabki bosimini yumshatib, Shakhtarga o‘yinga kirib olishga imkon berdi.
Bombardimon ostidagi surat va “jangga tayyor bo‘l”
Turan kechani nafaqat taktika, balki insoniy hikoya bilan ham yodda qoldirdi. 19 yoshli yarim himoyachi Isaque uchun bu Champions League’dagi ilk o‘yin edi. Murabbiy esa bu yigit bilan bog‘liq og‘ir, ammo ruhlantiruvchi xotirani ochdi.
U telefonidagi bitta suratni esladi. Bombardimon kechasi. Mehmonxona lobbisida yerda yotgan yosh futbolchi. Uning ustiga murabbiy adyol yopgan. Shu paytdan boshlab Turan unga bitta so‘zni qayta-qayta aytgan: “jangga tayyor bo‘l”.
Murabbiy uchun bu faqat futbol haqida emas. Uchrashuvdan keyin u shunday dedi, bu tajribalar aynan mana shunday yirik yevropalik kechalarda zarur bo‘ladigan chidamlilikni, ruhiy pishiqni yaratganini ta’kidladi. Shakhtar maydonga faqat taktika bilan emas, sinovlardan o‘tgan xarakter bilan ham tushganini shu voqea juda ravshan ko‘rsatadi.
Isaque uchun bu debyut – shunchaki statistika satri emas. U bombalar ostidagi kechalardan Champions League chiroqlari ostigacha bo‘lgan yo‘lning ramzi.
Mendoza zarbasi va “half-space”lar rejasining mevasi
Gleiker Mendoza uchun ham bu kecha unutilmas bo‘ldi. U ham Champions League’dagi ilk o‘yinida gol urdi, ham buni go‘zal, aylantirilgan zarba bilan amalga oshirdi. Bunday zarbalar o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. Ular reja va jasorat natijasi.
Mendoza gol epizodida aynan Turan doim urg‘u beradigan hududni ishga soldi – chiziqlar orasidagi “half-space”lar. U raqib himoyasi chizig‘i va tayanch zonasi o‘rtasida bo‘shliq topdi, pressingdan sirg‘alib chiqdi va o‘zi uchun zarba masofasini yaratdi. Qolgani – texnika va ishonch.
“His-tuyg‘ularimni so‘z bilan ifoda eta olmayman”, – dedi u uchrashuvdan keyin. U murabbiyning “chiziqlar orasidagi hududlarga hujum qilish” haqidagi doimiy ko‘rsatmalarini eslab, aynan shu yondashuv golga olib kelganini tan oldi. Bu so‘zlar shunchaki maqtov emas, Shakhtar o‘yin falsafasining maydondagi tasdig‘i edi.
Mendoza Champions League ritmini “g‘oyat shiddatli” deb atab, shu sur’atni ushlab qolish va ochkolarni yig‘ishda davom etish zarurligini urg‘uladi. Bu gol uning uchun boshlanish. Turnir esa endi qiziyapti.
Safardagi bir ochko – faqat natija emas, bayonot
Philips Stadiondagi 1:1 hisobini oddiy durang deb qarash – juda soddalik bo‘ladi. Bu natijada murabbiyning aniq rejasi, jamoaning ruhiy mustahkamligi va yosh futbolchilarning bosim ostida ham o‘zini yo‘qotmasligi mujassam.
PSV o‘z maydonida yuqori pressing, tezkor qanotlar va tomoshabinlar bosimi bilan ko‘pchilik raqibni sindiradi. Shakhtar esa bu kechada bukilmadi. Ba’zan to‘pni uzoqqa tepdi, ba’zan xavfni yelkasida ko‘tardi, lekin eng muhimi – o‘z yo‘lidan qaytmadi.
Turan “PSV bo‘lib o‘ynasak, yutolmaymiz” deb aytdi va aynan shuning aksi maydonda ko‘rindi: Shakhtar o‘zini yo‘qotmadi, o‘z futbolini topdi. Endi savol boshqa: bu bir kechaning jasorati bo‘lib qoladimi yoki butun mavsum uchun yangi standartga aylanadimi?
