Skantorpda Special Olympics oltini orzusi

Nyu-Yorkdagi Jahon chempionati finaliga yo‘l olayotgan Angliya terma jamoasi atrofida shovqin ko‘tarilgan bir paytda, Skantorp markazidagi kichikgina markaziy bog‘da boshqa bir orzu pishib yetilmoqda. Bu yerda ham ter to‘kilmoqda, buyruqlar yangrayapti, to‘plar darvozaga uchmoqda. Faqat bu safar maqsad – Special Olympics oltini.

Skantorp soyasida tug‘ilgan jamoa

Shimoliy Linkolnshiradagi issiq iyul oqshomida daraxtlar soyasiga yashiringan maydonga kirganingizda, ko‘zga birinchi tashlanadigani – rang-barang forma kiygan futbolchilar, o‘tkir nigohlar va jiddiy mashg‘ulot. Bu – dastlab faqat Daun sindromiga ega bo‘lgan yoshlar uchun tuzilgan, keyin esa turli intellektual nogironligi bor futbolchilarni ham bag‘riga olgan jamoa.

Sakkiz yil avval Bottesford Town Football Club bazasida ilk bor uchrashilgan uyalinqiragan, maydonda kichik-kichik qadamlar tashlaydigan bolalar endi boshqa. O‘sha paytda ular ko‘proq ijtimoiy jasoratni o‘rganayotgan, to‘pni to‘xtatish, oddiy pas berishning o‘ziga alohida yutuq sifatida qaralardi.

Bugun esa ular o‘z ranglariga ega, o‘zini to‘laqonli jamoa deb his qiladi va Birminghamdagi Alexander Stadium maydonida 26–30 avgust kunlari bo‘lib o‘tadigan Special Olympics GB National Summer Games musobaqasiga chiptani allaqachon qo‘lga kiritgan.

“Ikki gol va oltin” orzusi

Jamoaning eng quvnoq yuzlaridan biri – Jake. Unga turnir haqida so‘ralsangiz, javobi qisqa va aniq:

“Baxtliman”, deydi u.

Jake burchak zarbalarini bajaradi. O‘zi aytganidek, to‘pni “o‘rab” darvozaga yo‘naltirish bo‘yicha o‘ziga yarasha sir-asrorlari bor. 2017 yilda Special Olympics musobaqasida kumush medal olgan. Bu safar maqsad balandroq: ikki gol urish va bo‘yniga oltin medal taqish.

Special Olympics GB tashkiloti butun yil davomida intellektual yoki o‘quv qiyinchiliklariga ega insonlarga sport orqali jamiyatga qo‘shilish imkonini beradi. Ularning ma’lumotiga ko‘ra, Buyuk Britaniyada taxminan 1,5 million intellektual nogironligi bo‘lgan inson bor. Missiya – imkon qadar ko‘proq hayotni o‘zgartirish.

Jake uchun esa bu statistika emas. Bu – maydonda erkin yugurish, jamoadoshlari bilan quvonish, o‘zini futbolchi sifatida ko‘rish demak.

Onaning qat’iyati va klubning ishonchi

Jake’ning onasi Sue bu jamoaning ilk kunlaridan buyon yonma-yon. U faqat ona emas, homiylik aksiyalari, safarlarni tashkil qilish, mashg‘ulotlarga yetib borish – barchasida bosh-qosh. Uning yana bir o‘g‘li, Aiden ham nogiron, hozir jamoaga murabbiylik qilishni o‘rganmoqda.

Sue eslaydi: jamoa Bottesford Town bazasida taxminan o‘n yil avval, Daun sindromiga ega bo‘lgan yosh kattalar uchun tuzilgan. Keyinroq tarkib kengaydi – autizm, ADHD va boshqa o‘quv qiyinchiliklariga ega futbolchilar ham safga qo‘shildi.

“Jake’ning Daun sindromi bor, u futbolni juda yaxshi ko‘radi, lekin odatiy jamoalarda qiynalardi. Ritmga ulgurmasdi, jamoadan ortda qolib ketardi”, deydi u.

Shunda u Bottesford Town FC rahbariyatiga murojaat qilgan: Jake va uning do‘stlariga ham haqiqiy maydonda o‘ynash imkonini berish kerak edi.

“Jake uchun futbol o‘ynash – ulkan voqea bo‘ldi. Bu uning ishtiyoqi. U futbolni sevadi va o‘ynashni xohlaydi”, deydi Sue.

Oradan yillar o‘tib, bu tashabbus faqat sport emas, do‘stlik maydoniga aylandi. Futbol ko‘nikmalari o‘sdi, lekin bundan ham muhimi – o‘zaro ishonch va yaqinlik mustahkamlandi.

Sue shunday deydi: “Farzandingiz tug‘ilganda unga nogironlik tashxisi qo‘yilsa, oldinda nima kutayotganini bilmay qolasiz. Lekin men o‘zimga bitta narsa va’da qilganman: o‘g‘illarim hayotda imkon qadar ko‘proq narsaga erishishi kerak”.

Bottesford Town FC bu yo‘lda tayanch nuqtaga aylandi. Sue klubni “ajoyib” deb ataydi. Mashg‘ulotlar o‘tkaziladigan sport zali, yil bo‘yi foydalaniladigan 4G qoplamali maydon – bularning barchasi jamoani haqiqiy klub muhitiga olib kirgan.

Pandemiya zarbasi va 10 ming funtlik to‘siq

Yo‘l, albatta, tekis bo‘lmagan. Jamoa 2021 yilda o‘yinlarga qabul qilinganida quvonch cheksiz edi. Oradan ko‘p o‘tmay, Covid-19 pandemiyasi sabab musobaqalar bekor qilindi. Orzular muzlatib qo‘yildi.

“Bu bir nechtasiga jiddiy ta’sir qildi. Jake ham shular qatorida edi”, deydi Sue.

Yana mashg‘ulotlarga qaytish, motivatsiyani tiklash – hammasi qaytadan boshlandi. Eng katta sinovlardan biri esa moliyaviy bo‘ldi. Ikki jamoaning sayohati va turar joyi uchun 10 ming funt yig‘ish kerak edi. Ota-onalar, murabbiylar, klub – hamma harakatga tushdi. Har bir tadbir, har bir xayriya kechasi – oltin sari qo‘yilgan kichik qadam.

Murabbiylar shtabida yangi yondashuv

Jamoa bosh murabbiyi Michael Potts hozir mashg‘ulotlar “qizib borayotganini” aytadi. Futbolchilar hayajonlangan, Birminghamni o‘ylab yashayapti. 4G maydonda muntazam o‘ynash ularning texnikasini oshirgan, to‘pga munosabatini o‘zgartirgan.

Tarkib kengaygani sari murabbiylar shtabi ham o‘zgarishga majbur bo‘ldi. Turli intellektual nogironlikka ega futbolchilar bilan ishlash uchun mashg‘ulot uslubi qayta ko‘rib chiqildi, topshiriqlar soddalashtirildi, tushuntirishlar aniqroq va sabrliroq bo‘ldi. Har bir futbolchiga alohida yondashuv – bu yerda shunchaki ibora emas, kundalik zarurat.

“Toshdek” himoya va darvozabonning saboqlari

Mason – darvozabon. U o‘z pozitsiyasini qisqa tariflaydi: “Bizning himoyamiz – toshdek mustahkam”.

Unga Angliya erkaklar terma jamoasi himoyasini yaxshilash bo‘yicha maslahat so‘ralganda, u biroz o‘ylanib, juda sodda, lekin aniq javob beradi: ko‘proq mashq qilishsin. Darvozabon esa to‘pni “to‘g‘ri tashlash”ga alohida e’tibor qaratishi kerak, deydi u.

Oxirgi musobaqasida Mason penalti qaytargan. Bu xotira uni hali ham ilhomlantiradi. U ham Birminghamda oltin medalni ko‘zlayapti.

Jamoaning yana bir tajribali o‘yinchisi – Taylor. U bu jamoaga o‘n yil avval qo‘shilgan, hozir himoyada o‘ynaydi. Mashg‘ulotlar borishi haqida so‘ralsa, ko‘p gapni keraksiz deb biladi: hammasi joyida, deydi. Boshqalarga esa bitta maslahat beradi – ko‘proq mashq qilishsin. O‘zi esa to‘rtta gol urishni rejalashtirgan.

Kichik bog‘dagi katta orzular

Kech tushib, park bo‘ylab ortga qaytayotganda, daraxtlar orasidan hamon hayqiriqlar eshitiladi. Kimdir zarba bermoqda, kimdir sherigini maqtayapti, murabbiylar ko‘rsatma beryapti. Maydonda esa bir paytlar uyatchan, o‘ziga ishonchi past bo‘lgan yigit-qizlar bugun o‘zini futbolchi sifatida tutyapti.

Ularning har bir pasida, har bir yugurishida bir xil istak bor – o‘zini isbotlash, medal uchun kurashish, eng muhimi, o‘zi sevgan o‘yinni erkin o‘ynash.

Birminghamdagi o‘yinlar ularning hayotida yangi sahifa ochishi mumkin. Savol esa shunday: keyingi safar Skantorp markazidagi shu bog‘ga qaytib kelganimizda, nechta orzu allaqachon amalga oshgan bo‘ladi?