Summer Shaw: Judochi va McDonald's xodimi
Yozgi medal, kuzgi smena: Summer Shaw hayoti ikki sahnada
22 yoshli judochi Summer Shaw uchun Glasgow’dagi Commonwealth Games bronza medali hamon yangi-yangi yaltirab turibdi. Lekin uning millionlab ko‘rilgan TikTok videosi boshqa bir manzarani ochib berdi: medaldan keyingi podium emas, McDonald's’dagi ish smenasi.
“Kimdir menga: ‘Commonwealth medali yutib, keyin ishga qaytib kelishing tentaklik’, degandi”, deydi u.
Shaw esa tanaffus paytida besh soniyalik rolikni “shunchaki zavq uchun” telefoniga tushirdi. Shu kifoya bo‘ldi. Video portladi, tomoshabinlar soni bir milliondan oshdi. So‘ng savollar yog‘ildi.
“Hammaning savoli bitta edi: ‘Qanday qilib bu mumkin?’” – deydi u. “Ko‘pchilik: ‘Bu bo‘lmasligi kerak-ku’, deb yozdi.”
Glasgowdagi o‘yinlarda 48 kg vazn toifasida bronza olgan Shaw Shotlandiya uchun judo bo‘yicha ilk medalni olib berdi. Bu uning sakkiz yoshidan beri chizib kelgan orzusi edi.
“Bolaligimdan shu kunni tasavvur qilardim, birdaniga o‘sha joyda turibman,” deya eslaydi u BBC Sport’ga bergan intervyusida. “O‘yinlarga yetib borishning o‘zi telbalikdek tuyuldi, medal bilan qaytish esa undan ham zo‘r.”
Medalni u o‘yinlarning oxirgi juma kuni qo‘lga kiritdi. Oradan ko‘p o‘tmay, Surrey’dagi oilaviy uyiga qaytdi. Va yana ish kiyimini kiyib, kassaga o‘tirdi.
McDonald's va medal orasidagi chiziq
Shaw bu yarim stavkali ishni A-level imtihonlariga tayyorlanayotgan paytida olgan. Otasi tomoni orqali Shotlandiya sharafini himoya qilish huquqiga ega bo‘lgan sportchi uchun bu ish oddiy yon daromad emas, hayot ritmining bir bo‘ligi bo‘lib qoldi.
So‘nggi yillarda u asosan Birminghamda yashab, biologiya yo‘nalishida tahsil olmoqda. Bu esa Walsall’dagi British Judo Olympic and Paralympic National Training Centre markaziga yaqin bo‘lishini anglatadi. Mashg‘ulotlar, o‘qish, ish – hammasi bitta kalendar ichida.
“Ular men bilan juda moslashuvchan ishlashadi, qachon imkonim bo‘lsa, shunda smena qo‘yishadi. Rostdan ham menga juda yaxshi munosabatda bo‘lishgan,” deydi u McDonald's jamoasi haqida.
“Asosan mavsumiy ishlayman, chunki ish joyim uyim yonida. Uyga qaytganimda odatda haftasiga ikki-uchta smena olaman.”
Sportchi biladi: bunday moslashuvchan ish topish oson emas.
“Ko‘p tanishlarimdan eshitganman, ularning yarim stavkali ishida boshliqlari dam olish kunini bermaydi,” deydi u.
Jahon darajasidagi gilam, oddiy daromad
Shaw gilam ustida dunyo darajasida kurashadi. Lekin bu sport uni moliyaviy jihatdan ta’minlab qo‘yadigan sohalardan emas. U buni ochiq tan oladi.
“Futbol, Formula One bor… lekin undan tashqari shunaqa sport turlarini ko‘p ayta olmayman: ‘tepaga chiqdim, endi moliyaviy jihatdan xotirjammman’ deyish juda kam joyda bor,” deydi u.
Shaw UK Sport va National Lottery tomonidan beriladigan Athlete Performance Award (APA) grantini oladi. Bu mablag‘ uning yashash va mashg‘ulot xarajatlarining katta qismini yopishga yordam beradi. Yordam darajasi sportchining natijalari va medal keltirish istiqboliga qarab belgilanadi.
Judo kabi sportlarda ikkinchi daromad manbai – deyarli norma.
“Oladigan pulim (APA) yashash xarajatlarimni qoplaydi, bu katta ne’mat, bunga beparvo qarash mumkin emas,” deydi u. “Lekin, masalan, navbatdagi musobaqamni o‘zim to‘layapman, chunki u British Judo tomonidan moliyalashtirilmagan.”
Keyingi bekat – Peru. Grand Prix uchun.
“Peruga borish menga ancha qimmatga tushdi, va bu pulni boshqa hech qayerdan qaytarib olmayapman,” deydi u. “Men ham oddiy odamman-ku! Uyga pul yig‘ishni ham xohlayman.”
Homiylik – o‘yinni o‘zgartiradigan zarba
Bunday vaziyatda homiylik shunchaki yoqimli bonus emas, balki butun karerani burib yuborishi mumkin bo‘lgan omilga aylanadi. Shaw ham buni juda aniq his qiladi.
“Homiylik men uchun hozirgi bosqichda haqiqiy ‘game-changer’ bo‘lardi,” deydi u. “Bu har bir imkoniyatni ishga solishimni, moliyalashtirilmaydigan musobaqalarga ham borishimni anglatadi.”
Yil boshida u GoFundMe sahifasini ochdi. Maqsad – 2028 yildagi Los Angeles Olimpiadasi sari yo‘l xaritasini moliyaviy tomondan ham mustahkamlash.
TikTok ostidagi izohlar esa jamoatchilikning hayratini aniq ko‘rsatadi: “Bu aqldan ozish”, “Menga bu mutlaqo tushunarsiz”. Kimdir esa qisqa yozadi: “Superman ham yonma-yon ish qilardi.”
Superqahramon emas, lekin…
Shu savol paydo bo‘ladi: agar ertaga kuchli homiy topilsa, Shaw McDonald's formasini yechib qo‘yadimi?
“U yerda juda ko‘p yaqin do‘stlarimni topganman, hatto yigitimni ham! Hayotimdagi ko‘p yaxshi narsalarim uchun o‘sha McDonald's’ga qarzdorman,” deydi u kulib. Bu joy uning uchun shunchaki ish emas, hayotining bir bo‘ligi.
Shu bilan birga, u real hisob-kitobni ham unutmaydi.
“Albatta, homiylik bo‘lsa, men ko‘proq tanlov qilardim. ‘Musobaqa oldidan albatta ishlashim kerak, bo‘lmasa bank hisobim zarba yeydi’, degan o‘y kamroq bo‘lardi,” deydi u.
Gilam ustida u Shotlandiya tarixiga kirgan sportchi. Kassada esa – mijozlarga burger uzatayotgan oddiy qiz. Savol bitta: Los Angeles sari yo‘l olgan Summer Shaw qaysi eshikni keyin yopadi, qaysilarini esa oxirigacha ochiq qoldiradi?
