Tomas Tuxelning Angliyadagi qiyinchiliklari

Tomas Tuxel bu yozda Angliyaning eng katta qimorboziga aylandi. Uning tanlagan tarkibi ko‘pchilik murabbiylar xayoliga ham kelmasdi, Meksikaga qarshi “devorga suyanib” olingan g‘alaba, “murabbiyning ichki tuyg‘usi” bilan asoslangan Morgan Rogers starti – bularning barchasi jasoratli qarorlar edi.

Ammo yakunda bitta noto‘g‘ri o‘yin, bitta haddan oshgan tavakkal Angliyani Jahon chempionati finalidan mahrum qilgandek ko‘rinadi.

Gordonning lahzasi, Tuxelning tasdig‘i

Sahna tarix yozish uchun tayyor edi. Birinchi sahifalar allaqachon yozila boshlagan, Anthony Gordon aynan Rogersning uzatmasidan hisobni ochgan paytda Tuxelning navbatdagi ichki sezgisi yana o‘zini oqlayotgandek ko‘rindi.

Uzoq yillik komplekslar, yarim final laʼnatlari, yo‘qotilgan imkoniyatlar fonida bu gol boshqacha tuyuldi. Angliya yetakchilik qilardi, Argentina ortidan quvishga majbur edi, stadionda esa bir zumga bo‘lsa-da “bu safar boshqacha bo‘ladi” degan ishonch paydo bo‘ldi.

Lekin yetti daqiqa ichida hammasi chilparchin bo‘ldi.

Bu halokatning burilish nuqtasi, aslida, 71-daqiqada sodir bo‘ldi.

Konsa va orqaga chekinish

Ezri Konsaning maydonga tushishi, Angliyaning besh himoyachili tizimga qaytishi – bu qaror keyinroq tanqidga uchrashi tabiiy edi. Lekin Gordonning raqami ko‘tarilgan ondayoq bu o‘zgarish shubhali ko‘ringan.

Statistika bu og‘riqni yanada keskinlashtiradi. So‘nggi 30 yilda Angliya mag‘lub bo‘lgan 13 ta pley-off o‘yinining 7 tasida birinchi bo‘lib hisobni ochgan. Bu asrda Jahon chempionati yarim finalida hisobni ochib, lekin finalga chiqa olmagan yagona jamoa ham Angliya – va endi buni ikkinchi marta takrorladi.

Gordonning golidan keyingi chorak soatda Angliya to‘pni atigi 17 foiz vaqt nazorat qildi, Argentina maydonining yarmida esa bor-yo‘g‘i to‘qqiz marta to‘pga tegdi. Muzlash allaqachon boshlangan edi, lekin Nico Gonzalezning zarbali zarbasi bundan tashqari Jordan Pickfordni jiddiy sinovga qo‘ygani yo‘q edi.

Shu paytda kelgan Konsa almashinuvi va beshlik himoyaga qaytish nafaqat himoyadagi asabiylikni yanada kuchaytirdi, balki eng to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujum varianti – Gordonni ham olib qo‘ydi.

Rogers endi nazariy jihatdan Harry Kane ortida, Jude Bellingham bilan yonma-yon o‘ynashi kerak edi, amalda esa taktik o‘zgarish va Lautaro Martinezning g‘alaba goli oralig‘idagi 21 daqiqada atigi bir marta to‘pga tegdi.

Shu oraliqda Angliyaning to‘p nazorati 7,2 foizgacha qulab tushdi.

Raqib maydonida sakkiz marta to‘pga tegishdi, birorta ham uzatma, birorta ham keskin kross yo‘q.

Qog‘ozdagi reja, maydondagi falaj

Tuxelning niyati tushunarli edi: Djed Spence va Reece Jamesni o‘zining sevimli 3-4-3 tizimidagi hujumkor qanot himoyachilariga aylantirish. Qog‘ozda bu chiroyli ko‘rinadi.

Maydonda esa butunlay boshqacha manzara paydo bo‘ldi. O‘yin tugaguncha James va Spence birgalikda Argentina maydonida atigi bir marta to‘pga tegishga muvaffaq bo‘ldi, xolos.

Oldinga ko‘proq futbolchi chiqarilmagani sababli Angliya to‘pni maydonda eng yaxshi futbolchiga ega bo‘lgan, uni doimo oyog‘iga talab qilayotgan jamoaga topshirdi. Lionel Messi aynan shunday lahzalarni kutadi.

Konsaning tushishi bilan Argentina hujumlari to‘lqinma-to‘lqin kuchaydi. Angliya to‘pni ushlab qolishda qiynaldi, himoya chizig‘i tobora orqaga surildi. Eng achinarlisi, Konsaning o‘zi ham bu bosimni yengillashtira olmadi: u butun o‘yin davomida biror marta ham jamoasi uchun to‘pni qaytarib olmadi, aksincha, besh marta yo‘qotdi.

Muzlab qolgan murabbiy

Tuxel ilgari ham almashinuvlari ish bermayotganini tez anglab, yana qayta qaror qabul qila oladigan murabbiy sifatida tanilgan. Bu safar esa u ham, futbolchilari singari, muzlab qolgandek bo‘ldi.

U o‘yinni tubdan o‘zgartirish, hujumkor variantlarni maydonga tashlash o‘rniga Dan Burn va Nico O’Reillyni tushirishni tanladi. Oqim butunlay qarshi ketayotgani, o‘yin Angliya nazoratidan chiqib borayotgani ko‘rinib turgan pallada ham u ssenariyni yirtib tashlashga jurʼat etmadi.

Balki Meksikaga qarshi o‘n kishi bo‘lib qo‘lga kiritilgan g‘alaba uni haddan tashqari dadil qilib qo‘ygandir. Ammo bu boshqa darajadagi raqib edi. Boshqa olam.

Meksika to‘pni qanotga chiqarib, jarima maydoniga birin-ketin uzatma oshirishini ochiq ko‘rsatgan jamoa bo‘ldi. Bunday raqibga qarshi baland bo‘yli, zich himoya mantiqan to‘g‘ri edi. Pasga asoslangan, Messi markazida turgan Argentina esa bunday o‘yin o‘ynamasligi aniq edi. Va u shunday ham qilmadi. U zarba berdi – ikkala golga ham pas berib.

Southgate soyasi va bekor bo‘lgan vaʼda

Tuxel Angliyani “keyngi bosqichga olib chiqish” uchun yollangan edi. Gareth Southgate davrida bu jamoa o‘zi “yengishi kerak bo‘lgan” raqiblarni mag‘lub etar, favorit bo‘lmagan paytda esa yiqilar edi. Bu maʼnoda hech narsa o‘zgarmadi.

Vaqt o‘tib, ehtimol, Meksikadagi Azteca stadionida o‘n kishi bo‘lib erishilgan g‘alaba, Xorvatiyaga qarshi tanaffusdagi jo‘shqin nutq, jasoratli hujumkor almashinuvlar – bularning barchasi Tuxelning o‘yin davomida qaror qabul qilish mahorati Southgate davrida yetishmagan “so‘nggi bo‘lak” bo‘lishi mumkin degan umidni qayta uyg‘otgan lahzalar sifatida eslanar.

U o‘zi ham ikki yillik shartnoma uzaytirilishini oxirigacha bajarishga vaʼda bergan. Demak, ko‘zlar allaqon Euro 2028 sari qadalgan.

Ammo hozircha achchiq haqiqat shuki: Tuxel yo‘lga qo‘yaman, deb vaʼda bergan himoyaga yopishib olish odatiga aynan o‘zi qaytdi. Bir marta haddan oshgan tavakkal, birgina noto‘g‘ri tashlangan zarraning o‘zi endi ikki yil davomida nafaqat uni, balki butun Angliyani taʼqib qilib yuradi.