Tottenhamning yangi markaziy yarim himoyachilari: Tonali va Fernandes
Roberto De Zerbi qo‘lga olganidan beri Londonning shimoliy qismi tinch emasdi. Tottenham Hotspur yozda tubdan yangilanishini kutgan edi, klub esa bu jarayonni cho‘zib o‘tirmadi.
Avval orqa chiziq tozalandi. Himoya markaziga Marcos Senesi, chap qanotga Andy Robertson, darvozaga Martin Dubravka keldi – barchasi o‘z klublari bilan shartnomasi tugaganidan keyin. Ustiga ustak, markaziy himoyachi Jan Paul van Hecke ham Brighton & Hove Albion safidan sotib olindi.
Endi esa inqilob maydon markaziga ko‘chdi.
Markazdagi inqilob: Tonali va Fernandes
Yozgi oyning beshinchi va oltinchi transferlari – markaziy yarim himoyachilar. Tottenham Mateus Fernandesni West Ham Uniteddan, Sandro Tonalini esa Newcastle Uniteddan olib keldi. De Zerbi sevib qo‘llaydigan 4-2-3-1 tizimi uchun bu bir zarbda amalga oshgan to‘liq qayta qurishdek ko‘rinadi.
Savol oddiy: nega markazni bu qadar keskin o‘zgartirish zarur edi va bu ikki futbolchi italiyalik murabbiyning katta rejasi ichida qayerga tushadi?
De Zerbi Premyer ligadagi dastlabki yetti uchrashuvini asosan jamoani quyi pog‘onadan tortib chiqishga sarfladi. To‘liq taktik inqilobni keyinga qoldirdi. Ammo uning oldingi jamoalari tarixiga qarasak, yo‘l aniq: to‘pni nazorat qilish, baland pressing, va bir lahzada “portlab” ketadigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri hujumlar.
Brighton & Hove Albion va Marseille davrlarining asosiy belgisi – “press-beyting”. Orqa chiziqdan mayda, aniq uzatmalar bilan chiqish, raqibni bosimga undash, so‘ng bo‘shliq topilishi bilan go‘yoki qarshi hujumga chiqqandek oldinga otilish.
Bu uslub to‘pni sabr bilan aylantirishni ham, raqib darvozasi tomon chaqqon “vertikal” yugurishni ham talab qiladi. Natijada Tottenham Thomas Frank davridagi nisbatan konservativroq yondashuvdan chiqib, uning avvalgisi Ange Postecoglou ostidagi dadil, oldinga intiluvchi futboldan ilhomlangan yo‘lga qaytmoqda.
Opta ma’lumotlari ham shuni tasdiqlaydi: De Zerbi boshchiligidagi 2022/23 yilgi Brighton va Postecoglou qo‘l ostidagi 2023/24 yilgi Tottenham – to‘pni oldinga harakatlantirish tezligi va hujum oldidan bo‘ladigan uzatmalar soni bo‘yicha bir-biriga juda yaqin. Ya’ni, ham tezkor zarba, ham sabrli pas o‘yini.
Bunday futbolda markaziy yarim himoyachilar – yurak. Ular yugurishi, talashishi, bosim ostida bir teginishda o‘ynashi, zarurat tug‘ilganda esa chiziqlar orasiga keskin, oldinga yo‘naltirilgan uzatma berishi kerak.
Brightonda bu rolni Alexis Mac Allister va Moises Caicedo mukammal bajargan. Endi Londonda bu yukni Fernandes va Tonali ko‘taradi.
Nega aynan Fernandes va Tonali?
O‘tgan mavsum, 2025/26 yilgi eng ko‘p ishlatilgan Tottenham markaziy yarim himoyachilari bilan solishtirilganda, javob tez topiladi. De Zerbi futbolining markaziy g‘oyalaridan biri – raqibni yuqorida qarshi olish, bosim bilan majburlash. Aynan shuning uchun Conor Gallagher mavsum yakunida hujumkor yarim himoyachi sifatida hal qiluvchi figura bo‘lgandi.
Statistika shuni ko‘rsatadiki, Tonali ham, Fernandes ham – raqib hududida to‘pni tortib olish, bo‘sh to‘plarni yutib olish bo‘yicha Premyer liga bo‘ylab yuqori qatorda turadi. Ularning profili – De Zerbi xohlaydigan agressiv pressingning jonli ifodasi.
To‘p bilan o‘ynashda ham farq yaqqol. Ular yakuniy uchinchi zonaga ko‘proq uzatma qiladi, umumiy pas aniqligi yuqori, va bu ko‘rsatkichlar Tottenhamning o‘tgan mavsumdagi asosiy variantlaridan ustun. Tonali har 90 daqiqada o‘rtacha 13,24 ta final uchinchi zona pasini yakunlaydi, 16,81 ta oldinga uzatma qiladi, 84,8 foiz aniqlik bilan. Fernandesda esa 10,30 ta final uchinchi zona pas, 12,65 ta oldinga uzatma va 87,8 foiz aniqlik.
Ularning raqamlari nafaqat hozirgi Tottenham markazini yaxshilaydi, balki De Zerbi Brightonidagi eng yaxshi davr juftligi – Mac Allister va Caicedoga juda yaqin. Caicedo 14,22 ta final uchinchi zona pas, 15,62 ta oldinga uzatma, 88,7 foiz aniqlik bilan o‘ynagan, Mac Allister esa 14,16 ta final uchinchi zona pas va 87 foiz aniqlik ko‘rsatgan.
Yuqori pressing, yuqori aniqlik, yuqori intensivlik. De Zerbi uchun ideal kombinatsiya.
Fernandes: yarim himoyadagi “o‘nlik”
Fernandes – ijodkor yarim himoyachi. U uzoq masofali, yoy bo‘ylab uchadigan uzatmalarni ham, nozik “skvoz” paslarni ham, chiziqlar orasidan dribling bilan chiqishni ham biladi.
Profil jihatidan u Tottenhamdagi avvalgi markaziy yarim himoyachilardan ko‘ra ko‘proq “10-raqam”ga yaqin. Uning ijodkorlik ko‘rsatkichlari buni ochiq ko‘rsatadi: 2025/26 mavsumida u 32 ta golli vaziyat yaratgan, 31 marta raqibni aldab o‘tishga uringan. Taqqoslash uchun: Sarr atigi 11 ta imkoniyat yaratgan, Gray – 8 ta, Palhinha – 8 ta, Bentancur – 10 ta.
Eng qiziq tomoni shundaki, Fernandes bularning barchasini ehtiyotkor, ko‘proq mudofaa haqida o‘ylaydigan va oxir-oqibatda tushib ketgan West Ham tarkibida bajardi. Endi u De Zerbi qo‘l ostida, oldinga qarab o‘ynaydigan, raqibni bo‘g‘ib qo‘yadigan tizimda bo‘ladi. Demak, uning ijodkorligi yanada ochilishi kutiladi.
Tonali: zamonaviy “buzg‘unchi”
Tonali esa boshqa tip. U Caicedoga yaqinroq profil – markazda “yo‘q qiluvchi”, lekin to‘p bilan ham passiv bo‘lmagan futbolchi. Joao Palhinha yoki Rodrigo Bentancur singari raqib hujumlarini sindiradi, ammo ularning eng yaxshi kunlaridagi kabi emas, undan ham faolroq tarzda to‘pni oldinga tashiydi.
Uning vazifasi oddiy ko‘rinadi, ammo murakkab: raqib pressingini sindirish, bo‘sh to‘plarni yutib olish, so‘ng bir-ikki teginishda o‘yinni raqib darvozasiga qarab “yoqib yuborish”. Statistikasi shuni ko‘rsatadiki, u final uchinchi zonaga ko‘p uzatma qiladi, oldinga paslar soni yuqori, pressing ostida qaror qabul qilish tezligi esa De Zerbi tizimi uchun ayni muddao.
Tonali – raqibga tinchlik bermaydigan, lekin to‘p bilan ham dadil bo‘ladigan markaziy “motor”.
De Zerbi futbolining ruhi
Raqamlar ko‘p narsani aytadi, lekin bu transferlarning eng muhim jihati – ularning ruhi. Fernandes ham, Tonali ham De Zerbi futbolining kayfiyatini, ritmini ifodalaydi.
Ular shunchaki markazni mustahkamlash uchun olingan emas. Ular pressingga yuguradigan, xavfli zonalarga kirib boradigan, tavakkal pas berishdan qo‘rqmaydigan futbolchilar. Ular o‘yinni boshqarishni emas, o‘yinga zarba berishni xohlaydi.
Tottenham yillar davomida ehtiyotkorlik va ambitsiya o‘rtasida adashib yurgandek ko‘rindi. Endi esa markaziy chiziqda ikkita futbolchi paydo bo‘ldi, ular bu ikkilanmani yoqtirmaydi. Ular to‘pni so‘rab oladi, bosim ostida o‘ynamoqchi bo‘ladi, risk qiladi.
Savol endi boshqacha: De Zerbi qo‘l ostidagi bu yangi, jasur markaz Tottenhamni nafaqat chiroyli, balki natijali futboldan ham bahramand qila oladimi?
