Trump Infantino bahsida siyosat va futbol toʻqnashuvi
Futbol siyosatidagi eng charchagan mavzu – Gianni Infantino atrofidagi bosim – endi yanada murakkablashdi. Bu safar maydonga tushgan shaxs kutilganidan ham yirikroq: AQSH prezidenti Donald Trump.
U dushanba kuni o‘zining Truth Social platformasida yozib, FIFA rahbarini almashtirish g‘oyasini “dahshatli xato” deb atadi. Aynan shu paytda Infantino uch qit’a konfederatsiyasi – UEFA, CONCACAF va AFC – imzolagan ochiq xat markazida turibdi. Xatda unga “aldov orqali ishonchni sindirish” aybi qo‘yilgan.
Bir tomonda siyosiy qudrat. Ikkinchi tomonda futbolning eng kuchli institutlari. Mojaro aynan shu chiziqda qizimoqda.
Agar u ketsa, bu darajada hech qachon bo‘lmaydi
Trump Infantino bilan yaqin aloqada ekani sir emas. O‘tgan yili Jahon chempionati qur’asi marosimida FIFA prezidenti unga “FIFA Peace Prize” topshirgandi. Endi esa bu munosabat ochiq siyosiy himoyaga aylandi.
Trump o‘z postida Infantinoni “fantastik” deb atadi va u “tarixdagi eng muvaffaqiyatli Jahon chempionatini, to‘rt baravar darajada, o‘tkazganini” ta’kidladi. Uning fikricha, Infantino ketadigan bo‘lsa, turnirlar “hech qachon bu qadar muvaffaqiyatli yoki daromadli bo‘lmaydi”.
Trump o‘tgan oy Infantino bilan birga Jahon chempionati finalida tribuna markazida o‘tirgandi. Endi esa u futbol diplomatiyasining eng keskin bahsida ochiqcha pozitsiya egalladi.
Qiziq tomoni shundaki, bu fikrlar AQSH futbol federatsiyasi – US Soccer – nuqtai nazariga butunlay zid. US Soccer ham FIFA rahbariga qarshi chiqayotganlar safida.
Ishonch xati emas, ayblov xati
Infantino uchun bosimning asosiy zarbasi – UEFA, CONCACAF va AFC imzolagan ochiq xat. Unda futbol rahbariyati tushunchasi butunlay qayta talqin qilinadi:
“Futbolda yetakchilik – mulk emas. Bu lavozimni ushlab turish yoki uni talab qilish haqida emas”, deyiladi xatda.
Eng keskin jumla esa shubhasiz: “Ishonch aldov orqali buzilganda, bir shaxs o‘ziga ishonch bildirgan jamoaning ustiga qo‘yilganda, u o‘z burchini tark etgan bo‘ladi”.
Mazkur xatning markazida bitta masala turibdi: Infantino ilgari surgan va keyin bosim ostida qaytarib olgan reja – FIFA musobaqalariga, jumladan Jahon chempionatlariga xususiy sarmoya jalb qilish tashabbusi.
Futbol olamida bu g‘oya kuchli qarshilik uyg‘otdi. Ayniqsa UEFA keskin reaksiya bildirdi.
Sharmandali, yopiq eshiklar ortidagi bitim
UEFA bu reja haqida gap ketganda so‘zini cheklamadi. Ular uni “sharmandali, shaffof bo‘lmagan, yopiq eshiklar ortidagi kelishuv” deb atadi. Ana shu keskin pozitsiya oxir-oqibat Infantino orqaga chekinishiga sabab bo‘ldi.
UEFA hatto FIFA musobaqalarini, jumladan Jahon chempionatini boykot qilish bilan tahdid qildi. Bu esa futbol siyosatidagi eng og‘ir kartalardan biri – yirik Yevropa assotsiatsiyalarining turnirdan chetga chiqish ehtimoli.
Bosim o‘sib borgani sari FIFA ham jim o‘tirmadi. Shanba kuni tashkilot futbolning oliy organini va uning prezidentini “obro‘sizlantirishga qaratilgan urinishlar”ga qarshi bayonot bilan chiqdi.
Lekin dushanba kuni chiqqan qo‘shma xat bu javobni butunlay so‘ndirib yubordi. UEFA, CONCACAF va AFC rahbarlari FIFA ichida o‘tkazilgan favqulodda yig‘ilishni ham keskin tanqid qildi.
Marokashda o‘tgan uchrashuvda “FIFA Management Committee”ning faqat tanlab olingan a’zolari ishtirok etgani, xat mualliflarining fikricha, muammoning o‘zini yanada ochib qo‘ydi: “Bu bizni aynan shu nuqtaga olib kelgan xulq-atvor naqshining davomidir. Bu o‘yin qo‘riqchisiga xos emas, o‘yinni o‘ziga bo‘ysundirishga uringan odamning ishi”.
Saylovga tomon: raqiblar safi shakllanmoqda
Infantino 2027-yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan FIFA Kongressida to‘rtinchi va so‘nggi muddatga qayta saylanish uchun kurashishi kutilmoqda. Nomzodlar 18-noyabrgacha rasman e’lon qilinishi kerak.
Uzoq vaqt davomida u deyarli raqibsiz favorit sifatida ko‘rilayotgandi. AQSH, Meksika va Kanada mezbonligidagi kengaytirilgan Jahon chempionati ham uning pozitsiyasini mustahkamlagandek tuyulgandi. Rejalar oshkor bo‘lguniga qadar.
Endi esa sahnada yangi ismlar tilga olinmoqda. CONCACAF prezidenti Victor Montagliani – potensial raqib sifatida ko‘rilayotgan asosiy nomzodlardan biri. Rasmiy e’lon hali yo‘q, ammo siyosiy fon aynan shu yo‘nalishda o‘zgarayotgani seziladi.
Shunga qaramay, Infantino mutlaq yakka holda qolgan emas. U Afrika futbol konfederatsiyasi – CAF – tomonidan ochiq qo‘llab-quvvatlanmoqda. Janubiy Amerika konfederatsiyasi CONMEBOL ham, asosan, uning yonida.
Muhim detali: FIFA saylovida ovoz beruvchi tomonlar – konfederatsiyalar emas, alohida milliy assotsiatsiyalar. Bu esa siyosiy hisob-kitobni yanada murakkablashtiradi.
Infantino CONCACAFga kiruvchi Meksika va AFC tarkibidagi ikki a’zodan – Quvayt va 2022-yil Jahon chempionati mezboni Qatar’dan ham ochiq qo‘llab-quvvatlash oldi. U aynan Qatar’da uyga ega ekani ham allaqachon ma’lum.
Bu bir odamning ishi emas edi
Infantino yaqinda 48 ta terma jamoa ishtirok etgan, tarixdagi eng yirik Jahon chempionatining muvaffaqiyati fonida siyosiy kapital yig‘ib yurgandi. Lekin aynan shu fon uni hozirgi bo‘linish markaziga aylantirdi.
Ochilgan xatda so‘nggi o‘n yillikdagi o‘sish tan olinadi, lekin mualliflar bu natijani shaxsga emas, tizimga bog‘lashga urinadi: “O‘sish so‘nggi o‘n yillikda haqiqiy bo‘ldi. Ammo bu hech qachon bitta odamning ishi emas edi”.
Ularning ta’kidlashicha, bu – FIFA, konfederatsiyalar, milliy assotsiatsiyalar va umrini o‘yinga bag‘ishlagan minglab insonlarning birgalikdagi mehnati. Kengaytirilgan turnirlar ham “birga kelishilgan, birga amalga oshirilgan” yutuqlar sifatida ta’riflanadi.
Asosiy da’vo – boshqaruv uslubida. “Uning rahbarligida hisobdorlik bo‘lishi kerak bo‘lgan joyda – sukut, ochiqlik bo‘lishi kerak bo‘lgan joyda – masofa paydo bo‘ldi”, deyiladi xatda.
Va yakuniy zarba: “Biz bu pozitsiyani yengil qabul qilmadik, yolg‘iz ham emasmiz. Buni biz xizmat qilayotgan o‘yin oldidagi burchimiz sifatida qildik. Futbolning kuchi har doim uning birligida bo‘lgan”.
Savol endi shunday: bu birlik qayerda davom etadi – Infantino atrofida, yoki unga qarshi safda?
