Tuchel davridagi Angliya: katta umidlar va yarim yo‘lda to‘xtagan orzu
Angliya bu mundialga kelayotganida atrofida shovqin-suron kam emasdi. Shtabda Thomas Tuchel – turnir futbolining ustasi sifatida ta’riflanadigan murabbiy, maydonda esa avlodlar almashinuvidagi eng iste’dodli avlodlardan biri. Qog‘ozda hammasi joyida edi. Haqiqat esa yarim finalda Argentina qarshisida tugadi.
Savol esa oddiy: nega?
Yulduzmi muhim, tizimmi? Tuchelning qattiq tanlovi
Tuchel ilk kundanoq jasorat bilan ish boshladi. U ko‘pchilik uchun “tegmaslik kerak” bo‘lgan nomlarni chetga surdi: Palmer, Foden, Trent Alexander-Arnold turnirning asosiy rolida emas, soyasida qoldi. Tribunalar va studiyalarda hayrat, ijtimoiy tarmoqlarda norozilik – lekin murabbiy o‘z yo‘lini tanlagan edi.
U tizimni futbolchidan ustun qo‘ydi. Tarkibda kenglikni ushlab turadigan, to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘ynaydigan qanotlar tanlandi: Saka, Rashford, Gordon, Madueke. Ular chiziqqa yopishib, raqibni keng yoyib yuborishi, markazda Kane, Bellingham va Rogers uchun bo‘sh hududlar yaratishi kerak edi. G‘oya sodda va mantiqli: qanotlar maydonni ochadi, markazdagi yulduzlar yakunlaydi.
Qog‘ozda ishlaydigan bu reja amalda har doim ham o‘tirmadi. Turnir davomida Angliya zich va intizomli mudofaa bilan o‘ynaydigan raqiblarga qarshi qiynaldi. Bunday paytda individual ijod, noodatiy yechim, chiziqlar orasida to‘p so‘rab, raqibni aldab o‘tadigan futbolchilar yetishmadi. Aynan shu yerda Palmer, Foden yoki Trent Alexander-Arnold singari ijodkorlar esga tushdi – lekin ular ko‘pincha chetda qoldi.
Tuchel tizimni himoya qildi, lekin yarim finalga kelib, aynan shu tizim Angliyaning chegarasiga aylandi.
Markazdagi bo‘shliq: yugurish bor, nazorat yo‘q
Angliyaning yuragi bo‘lishi kerak bo‘lgan chiziq – Rice va Elliot Anderson juftligi – to‘p nazoratida elita darajasiga chiqa olmadi. Ularning profili boshidanoq ma’lum edi: bosim ostida o‘yin quradigan, chiziqlar orasida to‘p olib, ritmni boshqaradigan tipdagi futbolchilar emas.
Tuchel markazni tanlar ekan, pressing, yugurish quvvati va mudofaa intensivligini birinchi o‘ringa qo‘ydi. Natijada maydon o‘rtasida raqib bosimini sindirib, oraliqlarda to‘p qabul qiladigan, raqibni to‘p bilan yugurtiradigan futbolchilar kam bo‘lib qoldi. Ayniqsa kuchli raqiblarga qarshi bu kamchilik ko‘zga yaqqol tashlandi.
Pley-off bosqichida jismoniy ustunliklar tez yo‘qoladi. Bunday paytda texnika va qaror qabul qilish sifati sahnaga chiqadi. Aynan shu jihatda Angliya Ispaniya va Argentina bilan solishtirganda ortda qoldi. Ular markazda texnik jihatdan ishonchli futbolchilarga tayandi, to‘pni ushlab turdi, bosim ostida ham ritmni yo‘qotmadi. Angliya esa eng keskin lahzalarda to‘pni saqlab qolish, tempni pasaytirish yoki aksincha, tezlashtirishda qiynaldi.
Tuchelning tanlovi butun chiziqlar bo‘ylab bir xil edi: ortga – ishonchli, yonma-yon kurashda kuchli, pressingda shafqatsiz, lekin to‘p bilan qaror qabul qilishda unchalik nozik bo‘lmagan futbolchilar. Bu sifatlar turnir futbolida bebaho, lekin jahon chempionligi odatda to‘pni eng muhim daqiqalarda o‘z qo‘lida ushlab tura oladigan jamoaga nasib etadi.
Angliya maydon bo‘ylab yuguradigan, to‘pni tortib oladigan, raqibni bosim ostiga qo‘yadigan futbolchilar bilan to‘ldi. Lekin keskin lahzalarda, raqib pressingi kuchayganda, o‘yin bo‘lak-bo‘lak bo‘lib ketganda, birinchi teginishi bilan bo‘shliq yaratib, tempni boshqaradigan yetarli sonli futbolchi yo‘q edi. Turnirning eng kuchli raqiblari qarshisida aynan shu nomutanosiblik ochilib qoldi va oxir-oqibat Angliyaning chegarasini belgiladi.
Yana bir boy berilgan avlodmi?
2026 yilgi mundial Angliya uchun yana bir boy berilgan imkoniyat sifatida esda qoladi. Shtabda Yevropaning eng hurmatli taktiklaridan biri, maydonda esa dunyo miqyosidagi yulduzlar. Lekin yakunda kubok emas, savollar qoldi.
Bu safar gap faqat individual xatolar yoki omadsiz lahzalar haqida emasdi. Muammo chuqurroq edi: hujumdagi aniq identitet yetishmasligi, tarkib profilida jismoniylik va intensivlikka haddan tashqari tayanish, texnik jihatdan ishonchli nazoratni ikkinchi planga surib qo‘yish. Eng yirik sahnada, eng katta bosim ostida bu qarorlar o‘z narxini oldi.
Angliya uchun endi asosiy masala bitta: bu avlodning cho‘qqisi allaqachon ortda qoldimi yoki keyingi turnirda nihoyat tizim va iste’dod o‘rtasida to‘g‘ri muvozanat topiladimi?
