Tuchelning javobi: Angliyaning Jahon chempionatidagi og‘riqlar va kelajak
Thomas Tuchel Angliyaning Jahon chempionatidagi kampaniyasi haqida gapirganda, yarim finaldagi oxirgi yarim soatni emas, butun yozni ko‘z oldiga keltirishni xohlaydi. Ammo o‘sha 30 daqiqa hanuz kun tartibida turibdi.
Argentina bilan 2:1 hisobidagi mag‘lubiyat, Anthony Gordonning golidan keyingi ustunlik, so‘ng Enzo Fernandez va Lautaro Martinezning zarbalari – Angliya uchun ham, Tuchel uchun ham burilish nuqtasi bo‘ldi. Ayniqsa murabbiyning himoyachilarni ketma-ket maydonga tushirish qarori fonida.
Shunga qaramay, Tuchel o‘zini boshqa frontda himoya qilmoqda.
“Muxlislarning 99,9 foizi almashtirishlar, taktik o‘zgarishlar yoki detallar haqida gapirmaydi”, – dedi u matbuot anjumanida. – “Ular Meksika o‘yinini qayerda tomosha qilganini aytadi. Xorvatiyaga qarshi ikkinchi bo‘limdagi energiyani eslaydi. Kongo bilan o‘yinni tomosha qilish naqadar asabiy bo‘lganini, qayerda nishonlashganini gapirishadi.”
Tuchelning tasviriga ko‘ra, Angliya terma jamoasining yozgi safari – bu sxemalar va grafikalardan ko‘ra, odamlar hayotidagi unutilmas manzaralar to‘plami. U o‘sha lahzalarni eng katta yutuq deb biladi.
“Bu biz yaratgan narsa. Jahon chempionati odamlarni birlashtirish, ularga unutib bo‘lmaydigan tajriba berish uchun. Taksi ichida bo‘lsin, qahvaxonada bo‘lsin, supermarketda bo‘lsin – odamlar bilan shu kichik lahzalarni bo‘lishasiz va buning ular uchun nimanidir anglatganini his qilasiz. O‘yinchilar barpo etgan ruh ularga yetib borganini ko‘rsatdi. Biz aynan shunga tayanmoqchimiz.”
Yaxshi yoz, achchiq yakun
Raqamlarga qaralsa, Tuchel noto‘g‘ri emas. Angliya 1966 yildan beri Jahon chempionatida eng yaxshi natijasini qayd etdi – uchinchi o‘rin. Fransiyaga qarshi bronza medali uchun o‘yinda jamoa chiroyli va erkin futbol ko‘rsatdi. Raqib tarkibi bo‘yicha turnirdagi eng kuchli jamoalardan biri edi, deya baholaydi u.
Ammo bu o‘yin ko‘pchilik uchun deyarli “o‘lik” uchrashuv edi. Asosiy zarba allaqachon Argentina bilan yarim finalda berilgan edi.
O‘sha kecha Tuchel uch nafar himoyachini maydonga tashlab, jamoani chiziq orqasiga chuqurroq tortdi. Angliya birma-bir orqaga chekinar, Argentina esa to‘lqin ustiga to‘lqin hujum uyushtirar edi. Bosim oxir-oqibat o‘z so‘zini aytdi: avval Fernandez, so‘ng Martinez. Ustunlik qo‘ldan ketdi, final chiptasi ham.
Ko‘pchilikning savoli oddiy: nega bu qadar erta orqaga chekinildi?
Tuchelning javobi esa boshqacha nuqtadan keladi. U kampaniyani faqat shu epizod bilan emas, butun yo‘l bilan o‘lchash kerakligini aytadi. Ammo umumiy kayfiyat buning teskarisiga ishora qiladi: muxlislar uchun aynan o‘sha qarorlar hamon yonib turgan nuqta.
FA ishonchi va murabbiyning erkinligi
Shunga qaramay, Tuchelning o‘zi turnir davomida bosim ostida qolmaganini ta’kidlaydi. Aksincha, u o‘zini to‘liq qo‘llab-quvvatlangan murabbiy sifatida his qilgan.
“Butun turnir davomida rahbariyatning to‘liq ishonchini sezdim”, – deydi u. – “Meksikaga qarshi o‘yindan oldin ular menga: ‘Futbolda har narsa bo‘lishi mumkin, lekin xavotir olma, biz nima bo‘layotganini ko‘rib turibmiz’, deyishdi.”
Bu so‘zlar bejiz emas. Argentina bilan yarim final mag‘lubiyatidan so‘ng ham Tuchelning kelajagi haqida savollar tug‘ilgan edi. Ammo u aytishicha, ichkarida bunday shubha bo‘lmagan.
“Men o‘zim uchun ham, ular uchun ham davom etishimizga shubha qilmadim. Tanlov qilish, erkin murabbiylik qilish erkinligini his qildim. Ba’zan yaxshilanish uchun ortga qarab tahlil qilish kerak, tajriba esa hal qiluvchi omil.”
FA Tuchelni aynan shu tajriba uchun olib kelgan edi. Gareth Southgate ikki bor Angliyani chiziq bo‘sag‘asiga olib kelgan, lekin uni bosib o‘ta olmagan. Endi esa navbat Tuchelga kelgan, maqsad esa bitta – nihoyat marrani zabt etish.
Hozircha esa sarlavha boshqa: Angliya yana bir bor oxirgi burilishda adashdi.
Muxlislar va murabbiy o‘rtasidagi tafovut
Tuchelning “99,9 foiz muxlislar taktikani emas, xotiralarni gapiradi” degan fikri stadionlarda va ijtimoiy tarmoqlarda yangrayotgan kayfiyat bilan to‘liq mos kelmaydi. Ko‘pchilik aynan o‘sha almashtirishlar, aynan o‘sha himoyaviy burilish haqida bahslashmoqda.
Ha, Meksikaga qarshi ishonchli g‘alaba, DR Congo ustidan asabni yeydigan, lekin yakunda muvaffaqiyatli o‘tgan bosqich, Xorvatiyaga qarshi ikkinchi bo‘limdagi to‘lqinli o‘yin – bular hammasi turnirning yorqin bo‘laklari. Ammo tarix, odatda, yakuniy nuqtani eslab qoladi.
Tuchel esa o‘z jamoasining ichki “birodarligi”, kiyinish xonasidagi birlashgan ruh, Fransiyaga qarshi o‘yindagi ishtiyoq haqida gapiradi. U uchun bu – kelajak uchun poydevor.
Savol esa ochiq qoladi: shu poydevor keyingi safar xuddi o‘sha xatolar takrorlanmasligiga yetadimi?
Keyingi bosqich: tajriba yetarlimi?
Angliya uchun yoz nafaqat medallar va protokollar, balki og‘riqli saboq bo‘ldi. Eng katta sahnada, eng og‘ir daqiqalarda qaror qabul qilish san’ati yana sinovdan o‘tdi. Bu safar sinov bahosi yuqori bo‘ldi.
Tuchel o‘zining erkin qaror qilganini, bosimdan qo‘rqmaganini aytadi. Endi esa o‘sha qarorlar bilan yashashi, ularni qayta ko‘rib chiqishi va kelajakda boshqacha yo‘l topishi kerak bo‘ladi.
Angliya 1966 yildan beri qidirayotgan javob esa o‘sha eski savolda yashirin: bu safar chiziqdan o‘ta olishadimi yoki yana bir bor eng og‘ir daqiqada ortga chekinish odati ustun keladimi?
