Tuchelning yangi Angliyasi: Nazorat va xaos o‘rtasida
Iyul oyida Amerika safarini yakunlab, Thomas Tuchel Angliyaga bir fikr bilan qaytgandi: ko‘proq nazorat. Oradan ikki oy o‘tdi, Londonda ilk terma jamoa ro‘yxatini e’lon qilar ekan, u boshqa so‘z ishlatdi – “xaosni quchoqlash”.
Nazoratli xaos bo‘lishi mumkinmi? Tuchel aynan shuni sinab ko‘rmoqchi.
1966 yildan beri eng yaxshi natija – AQShdagi jahon chempionatida uchinchi o‘rin. Tarixga yoziladigan kampaniya. Ammo Argentinaga qarshi yarim finaldagi og‘riqli qulashi hanuz yodda. Anthony Gordon hisobni ochganidan keyin jamoa o‘yinni boshqara olmadi, ustunlikni ushlab turolmadi, so‘nggi daqiqalardagi inqiroz ham shundan kelib chiqqanini Tuchel o‘sha kuni ochiq tan olgandi.
Endi esa ohang boshqa.
“Xaosni quchoqlash” – lekin kimlar bilan?
Tuchel yangi milliy liga oldidan to‘rtta uchrashuvga tayyorgarlik ko‘rar ekan, so‘zlarini o‘zi tushuntiradi:
6:4 hisobidagi Fransiyaga qarshi bronza o‘yini – murabbiy uchun asabni yemiradigan, mutlaqo nazoratsiz futbol. Lekin muxlislar uchun? Ularning ko‘pchiligi buni hayotidagi eng zavqli o‘yinlardan biri sifatida eslayapti. Shuning uchun Tuchel o‘z ichidagi perfektsionistga qarshi chiqmoqda: to‘liq nazorat istagini biroz chetga surib, biroz “betartiblik”ni qabul qilishga tayyor.
Bu chalg‘ituvchi signal emas, ko‘proq evolyutsiya. Angliya kutilmagan, raqib uchun o‘qib bo‘lmas jamoaga aylanishni xohlaydi. Eng kuchli terma jamoalar shunday qiladi – kerak paytda uslubni o‘zgartiradi, ritmni almashtiradi, raqibni noqulay hududga sudraydi.
Shunga qaramay, yangi tarkibga qarasangiz, Tuchelning “xaos” haqidagi gaplari unchalik ham betartib ko‘rinmaydi. Trent Alexander-Arnold va Cole Palmer qaytdi – bu ikki texnik ustaning ismi boshqalardan ko‘ra ko‘proq “nazorat”ni eslatadi. Topni saqlash, o‘yinni boshqarish, pressing ostida ham to‘pni yo‘qotmaslik – bular Tuchelning qo‘lida juda muhim qurol.
Bournemouth markaziy yarim himoyachisi Alex Scott va Newcastle chap qanot himoyachisi Lewis Hall ham shunday toifadagi futbolchilar. Ular to‘p bilan o‘zini juda erkin his qiladi, bosimda ham to‘g‘ri qaror topadi. Bu – xavfli “xaos”ni emas, ongli, hisob-kitob qilingan agressiyani eslatadi.
Muvozanat kerak. Tuchel uchun ideal holat – aynan shu.
Ngumoha va yangi avlodning signali
Rio Ngumoha ilk bor katta terma jamoaga chaqirildi. Mana sizga kutilmaganlik. 18 yoshli Liverpool vingeri bu mavsum startidan buyon qanotlarda raqib himoyalarini chalg‘itib, dribling, tezlik va dadil qarorlari bilan ko‘zga tashlanmoqda. Unga qarshi o‘ynash oson emas: chapda ham, o‘ngda ham paydo bo‘ladi, markazga kirib ketadi, raqibni chalg‘itadi.
Tuchelning aytishicha, Fulham hujumchisi Josh King ham katta terma jamoaga juda yaqin turibdi. Bu ham bejiz emas. Murabbiy hujum chizig‘ini yangilamoqchi, unga boshqa ritm, boshqa xarakter berishni xohlayapti – nafaqat yaqinlashib kelayotgan Nations League uchun, balki keyingi yillarga ham.
Shu bilan birga, u birdaniga “qo‘l tormozini” bo‘sh qo‘yishga shoshilmayapti. Savol berishdi: jamoa yuqori tempdagi Premier League uslubini ko‘rsatib, baribir nazoratni saqlab qola oladimi? Tuchelning javobi aniq: maqsad – ayrim daqiqalarda Ispaniyaga o‘xshash jamoaga aylanish, lekin o‘z kuchli tomonlaridan voz kechmagan holda.
U o‘sha turnirdagi ayrim bo‘limlarni eslatadi: Xorvatiyaga qarshi ikkinchi bo‘lim, Fransiyaga qarshi birinchi bo‘lim – yuqori pressing, tezkor hujumlar, muxlis bilan bevosita aloqa. Bu – Premier League ruhiga juda yaqin futbol.
Tuchel bitta haqiqatni tan oladi: Angliya eng “tejamkor” jamoa emas. Lekin Premier League ham tejamkorlikni bilmaydi – u yerda har turda maksimal darajada o‘ynashga majbur bo‘lasiz, aks holda chempionlik poygasidan uchib ketasiz. U shuni chiroyli tomon sifatida qabul qiladi.
Murabbiy o‘z kayfiyatini “hali ham biroz ikki xil” deb ta’riflaydi: nazorat va xaos o‘rtasida tebranish davom etmoqda. Ammo bir narsa aniq – u kimlarga tayanishini juda yaxshi biladi.
Tayyor bo‘lganlar, yo‘qligi seziladiganlar
Palmer va Alexander-Arnoldning qaytishi haqida savol ko‘paydi: bu Tuchelning jahon chempionati oldidan tarkib tanlashda xato qilganini anglatadimi? U bunga rozi emas. Aksincha, barcha sog‘lom bo‘lganida, hozirgi ro‘yxat ham o‘sha turnirdagi tarkibga juda yaqin bo‘lishini ta’kidlaydi.
Ro‘yxatni tuzish arafasida rejasi boshqa bo‘lganini ochiq aytadi: davomiylik, “AQShdagi jamoa”ni deyarli o‘zgartirmaslik. Ammo jarohatlar buni buzdi. Reece James, Dan Burn, Dean Henderson, John Stones, Jordan Henderson, Djed Spence – bularning bari turli jarohatlar tufayli safdan chiqqan.
Ular faqat maydonda emas, kiyinish xonasida ham tayanch bo‘lgandi. “Birodarlik”ni, ruhni, mentalitetni shakllantirishda shu futbolchilar asosiy rol o‘ynagan. Tuchel bu qadriyatlar bo‘yicha kelishuvdan chekinmasligini aytadi: ruh, tartib, ichki raqobat – muzokara qilinmaydigan masala.
Endi boshqa futbolchilar ularning o‘rnini to‘ldirishi kerak. Shu yig‘in – kim haqiqiy yetakchiga aylanishini ko‘rsatadigan imkoniyat.
Taktika haqida esa murabbiy keskin burilish kutmaslikni aytadi
“Hozircha sxemalarni juda ko‘p o‘zgartirish niyatim yo‘q”. Demak, o‘yin tizimi tanish bo‘ladi, lekin ichidagi rollar, ritm va xavf darajasi o‘zgarishi mumkin.
Wembleyda sinov, keyin yo‘lda uch jang
Endi navbat – sinovlarga. Angliya avval Wembleyda jahon chempioni Ispaniyani qabul qiladi – 26 sentyabr, shanba. Bu nafaqat Nations League starti, balki Tuchelning “nazorat va xaos” o‘rtasidagi yangi muvozanatini ko‘rsatadigan birinchi sahna.
Keyin jamoa safarga chiqadi: 29 sentyabrda Chexiya, 3 oktyabrda Xorvatiya. So‘ng esa 6 oktyabr kuni Chexiya yana Angliyaga mehmon bo‘lib keladi.
Bu to‘rtta o‘yin Tuchelning shunchaki g‘oyalarini emas, butun yo‘nalishini belgilab berishi mumkin. Angliya nazoratni qo‘ldan boy bermasdan, muxlislar sevgan o‘sha yovvoyi, yuqori tempdagi futbolni saqlab qola oladimi? Yoki “xaosni quchoqlash” oxir-oqibat yana bir achchiq yarim final hikoyasiga aylanadimi?
