U20 ayollar Jahon chempionati: siyosiy bo‘ron ichida turnir
Futboldagi yozgi bo‘ron 30 iyul kuni cho‘qqisiga chiqdi. FIFA o‘zining FFE loyihasini rasman tasdiqlaganiga ikki kun ham o‘tmay, UEFA keskin ohangda bayonot chiqardi va rejani "bir ovozdan va qat’iy ravishda" rad etdi.
Gap bir turnir haqida emas edi. Gap Jahon chempionatining o‘zi haqida ketayotgan edi.
UEFA va uning 55 a’zosi pozitsiyasini aniq qo‘ydi: Jahon chempionati investitsiya mahsuloti emas. Bayonotning eng og‘ir nuqtasi esa shunday edi: agar bu takliflar bekor qilinmasa va FIFA musobaqalarini xususiy kapitalga ochmaslik bo‘yicha qat’iy kafolat berilmasa, birorta UEFA terma jamoasi FIFA musobaqalarida qatnashmaydi.
Bu endi shunchaki ogohlantirish emas, ochiq bo‘yxot tahdidi edi.
Infantino ortga chekindi, lekin ishonch tiklangani yo‘q
Oradan bir kun o‘tib, FIFA orqaga qadam tashladi. Gianni Infantino imzosi bilan tarqatilgan bayonotda loyiha davom ettirilmasligi ma’lum qilindi. Tashkilot ichida "bo‘linishlar" paydo bo‘lgani, endi bu yo‘l dastlab ko‘zlangan maqsadlarga xizmat qilmasligi tan olindi.
UEFA bunga xursand bo‘ldi, ammo tinchlanmadi. Bir necha kundan so‘ng chiqargan navbatdagi bayonotida ikki shartni eslatdi:
- avvalo, yirik musobaqalarni sotish bo‘yicha takliflar to‘liq qaytarib olinishi kerak,
- keyin esa bunday urinishlar qayta takrorlanmasligiga kafolat berilishi lozim.
"So‘nggi voqealar"dan keyin bu shartlar to‘liq bajarilgani haqida gapirish qiyin edi.
Shunga qaramay, oradan haftalar o‘tib, kayfiyat o‘zgara boshladi. Dunyoning turli burchaklaridan FIFA rahbariyatiga nisbatan shubha va tanqidlar yog‘ildi, lekin aynan U20 ayollar Jahon chempionati bo‘yicha bo‘yxot ehtimoli tobora xiralashib bordi. The Guardian xabariga ko‘ra, UEFA endi bo‘yxot tahdidini qaytarib olish arafasida – bunga FFEga o‘xshash loyiha yana kun tartibiga qo‘yilmasligiga doir berilgan kafolatlar sabab bo‘lgan.
Turnir oldidan g‘alati sukunat
Bu orada turnirning o‘zi deyarli shov-shuvsiz, hatto biroz sust kayfiyatda yaqinlashdi. Jamoalar odatdagidek tayyorgarlik ko‘rdi, o‘yinchilar yig‘ildi, murabbiylar mashg‘ulot rejasini tuzdi.
UEFA hali "shartlar bajarilmadi" deya turib olgan bir paytda, Fransiya futbol federatsiyasi BBC Sport’ga:
"Hoziroq aytishimiz mumkinki, France FIFA U20 Women's World Cup’da ishtirok etadi", – deb aniq javob berdi.
Bu – aniq va qat’iy ohangdagi yagona bayonot edi. Turnir mezboni Poland, shuningdek Italy, England, Portugal va Spain kabi boshqa Yevropa ishtirokchilaridan bunday darajada rasmiy tasdiq kelmadi. Shunga qaramay, ularning barchasi tarkiblarini e’lon qila boshladi.
5 sentyabr kuni start oladigan Jahon chempionati uchun ro‘yxatlar asta-sekin oshkor qilinar, siyosiy fon esa hanuz loyqalanib turgan edi.
Bo‘yxot kimni jazolaydi – FIFA’nimi yoki o‘smir qizlarni?
U20 ayollar Jahon chempionatini bo‘yxot qilish yoki qilmaslik borasida bahslar keskin. Bir tomonda – FIFA ichidagi tartibsizlik, shaffoflikka bo‘lgan ishonchning yemirilishi. Ikkinchi tomonda – bu bo‘ronning markazida qolgan o‘smir futbolchilar.
Dunyoning eng iqtidorli yosh futbolchilari ilk bor global sahnaga chiqish arafasida. Ba’zilari uchun bu – birinchi va ehtimol yagona Jahon chempionati bo‘lishi mumkin. Ular ko‘p yillik mehnat, orzular, oilalarning fidoyiligi evaziga bu bosqichga yetib kelgan. Endi esa siyosiy qarorlar tufayli bunday imkoniyatdan mahrum bo‘lish xavfi paydo bo‘ldi.
Savol shunday: o‘yin qoidalarini buzgan rahbarlarmi jazolanishi kerak, yoki maydonga chiqishni orzu qilayotgan o‘smirlarmi?
Ayollar futboli ichida ham o‘ziga xos kayfiyat hukmron: nihoyat ko‘tarilish yo‘liga chiqqan, hurmat va e’tirof uchun yillar davomida kurashgan soha yana eng katta zarbani aynan o‘zi qabul qilishi mumkin. Gap faqat U20 Jahon chempionati haqida emas. Oktyabrda U17 ayollar Jahon chempionati rejalashtirilgan, oyning oxirida esa Yevropa terma jamoalari kelasi yoz Brazil’da bo‘lib o‘tadigan katta turnir saralashiga kirishadi.
Bu fonni ko‘rib, bu xavotirni bo‘lishmaslik qiyin.
Infantino uchun g‘alabami yoki islohotlar uchun turtki?
Agar U20 Jahon chempionati hech bir uzilishsiz, reja bo‘yicha o‘tsa, eng katta yutuvchi kim bo‘ladi? Gianni Infantino uchun bu kuchli siyosiy signal bo‘lishi mumkin. Uning davrida ayollar futboli uchun ijobiy qadamlar ham tashlandi, lekin FFE loyihasi matnida ayollar futboli deyarli tilga olinmagani juda ko‘p narsani anglatdi.
Agar UEFA haqiqatan ham bo‘yxot yo‘lini tanlaganida, bu FIFA ichida jiddiy islohotlarni majburiylashtirishi mumkin edi. Bunday silkinish ayollar futboli uchun ham, uning boshqaruvi uchun ham foydali bo‘lish ehtimoli katta.
Yana bir ehtimol – bu mojaro Infantino davrining tugashiga ham olib kelishi mumkin. Navbatdagi FIFA saylovi mart oyida rejalashtirilgan, va bugungi bahslar o‘sha kun uchun ham fon yaratmoqda.
Murabbiylar kayfiyati: "Hammasi odatdagidek"
So‘nggi haftalarda turnirning o‘zi bo‘yicha yuqoridan aniq signal deyarli bo‘lmadi. Shuning uchun ham vaziyatni his qilish uchun murabbiylarning so‘zlari eng ishonchli termometrga aylandi.
England U20 bosh murabbiyi Lydia Bedford bu oy boshida Portugal’dagi tayyorgarlik yig‘ini chog‘ida BBC Sport bilan suhbatlashar ekan, ehtimoliy bo‘yxot haqida shunday dedi: rahbariyatdan kelayotgan yagona xabar – "hammasini odatdagidek davom ettiring". Shunday ham qilishgan.
Atlantika ortida ham xuddi shunday ohang. United States U20 terma jamoasi bosh murabbiyi Vicky Jepson o‘tgan hafta jurnalistlar savollariga javob berar ekan, turnir umuman o‘tkazilmasligi haqida gap bo‘lgan-bo‘lmaganini so‘rashdi.
"Yo‘q, mutlaqo yo‘q", – deb javob berdi u. U o‘z federatsiyasini maqtadi: agar qandaydir xavf bo‘lganida, uni allaqachon yig‘ilishga chaqirishgan bo‘lardi. Ularning lagerida "ish odatdagidek" davom etmoqda, tashqi shovqin ichkariga kirib kelmagan, federatsiya turnir o‘tishiga shubha bildirgan biror signal ham bermagan.
Siyosiy fon – bir tomonda, orzular – ikkinchi tomonda
Bugungi holat shuni ko‘rsatib turibdi: turnir o‘tkaziladi. Siyosiy fon qanchalik notinch bo‘lmasin, maydonga Patri Guijarro, Marta, Asisat Oshoala, Christine Sinclair, Alyssa Naeher kabi bu turnir orqali porlab chiqqan yulduzlarning izidan borishni istagan yangi avlod chiqadi.
Savol endi boshqacha: bu Jahon chempionati FIFA va Infantino uchun nafas rostlash imkoniga aylanadimi yoki Yevropa va butun futbol hamjamiyati uchun chuqurroq islohotlar sari so‘nggi ogohlantirish bo‘lib qoladimi?
