Uefa Fifa bilan ochiq to‘qnashuv: U20 Jahon chempionati boykoti
Uefa Fifa bilan ochiq to‘qnashuv yoqasidan ortga chekinayotgandek ko‘rinadi, lekin jang tugagani yo‘q. Faqat front chizig‘i o‘zgarayapti, xolos.
Boykot soyasidan chiqqan U20 Jahon chempionati
Monakoda payshanba kuni bo‘lib o‘tadigan ijroiya qo‘mitasi yig‘ilishida Uefa Fifa musobaqalarini boykot qilish haqidagi tahdidni bekor qilish masalasini muhokama qiladi. Bu qaror, eng avvalo, kelasi oy Polshada o‘tadigan U20 Women’s World Cup taqdirini belgilab beradi.
Agar boykot rasman ko‘tarilsa, Angliya, Frantsiya, Italiya, Portugaliya, Ispaniya va mezbon Polsha yosh futbolchilari uchun turnir reja bo‘yicha o‘tadi. Ko‘pchiligi uchun bu – bir umrda bir marta keladigan sahna. Uefa ichkarisidagi manbalar ham aynan shuni urg‘ulayapti: bu chekinish emas, bolalarning orzusi uchun zarur bo‘lgan pragmatizm.
“Bu Uefa mag‘lubiyati emas, aksincha, yosh futbolchilarning hayotidagi noyob imkoniyatni jarohatlamaslik realistik yondashuvi”, – deya ta’kidlagan muhokamalarga yaqin manba.
So‘zlariga ko‘ra, Infantino va uning tarafdorlariga qarshi siyosiy bosim “to‘liq islohotlar” bo‘lmaguncha davom etadi.
Infantino rejasi yiqildi, lekin aks-sado hali tinmadi
Mo‘jaz tortishuvning markazida bir g‘oya yotadi: Fifa rahbari Gianni Infantino tomonidan ilgari surilgan Fifa Forward Enterprises orqali Jahon chempionati va boshqa musobaqalarga xususiy sarmoya kiritish rejasi. Uefa buni o‘yin ruhiga tajovuz, futbolning o‘ziga egalik qilishga urinish deb qabul qildi.
Yevropa futbolining 55ta a’zosi o‘tgan oyda keskin qaror qabul qildi: Fifa Forward Enterprises to‘liq bekor qilinmaguncha va Fifa boshqaruv hamda musobaqalarini hech qachon xususiy mulkka ochmaslik bo‘yicha qat’iy kafolat berilmaguncha, barcha Fifa turnirlarini boykot qilishga ovoz berdi.
Infantino bosimni sezdi. U milliy assotsiatsiyalarga bu taklif “endi kun tartibidan olib tashlanganini” aytdi, xatolarini tan oldi va uzr so‘radi. Shundan keyin ham Uefa shubhada qoldi: “Bunday urinishlar qaytalanmasligiga temirdek kafolat kerak”, degan qat’iy pozitsiyani saqlab turdi.
Endi esa, BBC Sport ma’lumotlariga ko‘ra, Uefa kerakli kafolatlarni olganini his qilayapti va boykot tahdidini bekor qilishga tayyor. Bu Infantino uchun yengillik bo‘lishi mumkin, lekin jang maydoni bo‘shab qolmaydi.
Ceferin bosimi va Fifa ichidagi bo‘shamayotgan kursi
Uefa bu mojaroning boshidan beri Infantino qarshi frontni boshqarib kelmoqda. Uefa prezidenti Aleksander Ceferin ochiqchasiga gapirdi: u Fifa rahbaridan iste’fo kutmoqda yoki kamida mart oyidagi saylovlarda unga raqib paydo bo‘lishiga ishonmoqda.
Yevropa lagerida kayfiyat bir xil: tizim o‘zgarishi kerak. Bir manba Infantino raqiblariga ishora qilib, “Ular butunlay islohotlar bo‘lmaguncha to‘xtamaydi”, deya aytgan. Gap faqat bir noto‘g‘ri qarorni to‘xtatishda emas, balki Fifa tepasida kim va qanday ishlayotgani haqida ketmoqda.
Uefa uchun bu orqaga chekinish emas, yo‘nalishni o‘zgartirish. Endi bosim ko‘proq siyosiy maydonga, saylovlar va boshqaruv tizimiga o‘tadi. U20 Women’s World Cup esa bu katta o‘yin ichidagi garov bo‘lib qolishni to‘xtatishi kerak.
Siyosatchilar, muxlislar va o‘yinchilarning chatishtirilgan manfaati
Mo‘jaroga siyosiy nuqtai nazar ham qo‘shilgan. Buyuk Britaniya madaniyat vaziri Lisa Nandy bu oy boshida U20 Women’s World Cup bo‘yicha boykotni qo‘llab-quvvatlamasligini ochiq aytdi. U sport sanksiyalarining asosiy zarbasi aynan aybdor bo‘lmagan sportchilarga tegishini ta’kidlagan.
Uning fikricha, futbol bo‘linish emas, birlashtirish vositasi bo‘lishi kerak. Nandy futbol rahbarlaridan birlashish, rahbariyat va yo‘nalishni o‘zgartirish, eng muhimi, “futbol muxlislarinikidir” degan aniq signal berishni kutmoqda. Ayniqsa, ayollar futboli tez o‘sib borayotgan bir paytda, ayollar va qizlar jazolanishi mumkin emasligini u alohida urg‘uladi. Angliya terma jamoasi – Lionesses – bu jarayonda ramzga aylangan.
Uefa ichida ham aynan shu savol ko‘tarilmoqda: prinsiplar uchun kurash qanchalik uzoqqa borishi mumkin, agar yo‘lda o‘smir qizlarning orzusi qolib ketsa?
Endi navbat kimga?
Hozircha Fifa ham, Uefa ham rasmiy izoh bermadi. Lekin kulis ortida kartalar allaqachon qayta taqsimlanmoqda. U20 Women’s World Cup o‘tkazilishi kutilayotgan bo‘lsa-da, bu Infantino uchun to‘liq g‘alaba emas, Uefa uchun esa mag‘lubiyat emas.
Yevropa assotsiatsiyalari Fifa’ga qarshi qo‘llaridagi eng og‘ir qurol – boykot –ni vaqtincha qiniga solayotgandek. Endi ular mart oyidagi saylovlar, islohot talablari va rahbariyatdagi o‘zgarishlar orqali bosimni oshirishga urinadi.
Savol esa ochiq qoladi: Fifa tepasida haqiqatan ham “butunlay o‘zgarishlar” bo‘ladimi yoki bu mojaro yana bir bor musobaqa taqvimini emas, futbolning o‘z kelajagini garovga qo‘yadimi?
