Uels Futbol Assotsiatsiyasi Gianni Infantino’ni qo‘llamadi: FIFA ichidagi ishonch krizisi
Uels Futbol Assotsiatsiyasi dushanba kuni keskin burilish qildi. Assotsiatsiya amaldagi FIFA prezidenti Gianni Infantino’ning 2027–2031-yillarga mo‘ljallangan navbatdagi muddatga nomzodini qo‘llamasligini rasman e’lon qildi. Sabab – “yaxshi boshqaruv, jarayon va yetakchilikdagi muvaffaqiyatsizliklar”.
Bu shunchaki muloyim diplomatik ibora emas. Bu – FIFA ichida allaqachon qaynab turgan norozilikka ochiqchasiga qo‘shilish, Infantino atrofida tobora siqilayotgan halqa ekanini ko‘rsatgan signal.
Xususiy pul, jamoaviy ishonch va ortga qaytgan loyiha
Ishtirokchilarni charchatgan jarayonning markazida bitta g‘oya turardi: FIFA musobaqalaridagi tijoriy ulushlarni xususiy investorlar qo‘liga topshirish rejalari. Infantino va uning jamoasi bu tashabbus orqali yangi sho‘ba korxona yaratib, tijoriy operatsiyalar va yirik turnirlarni – jumladan Jahon chempionatlarini – aynan shu tuzilma orqali yuritishni taklif qildi.
Loyiha nomi ham tayyor edi – FIFA Forward Enterprise (FFE). Reja bo‘yicha, uchinchi tomonlar yangi tuzilma kapitalida nazorat qilmaydigan, lekin muhim bo‘lgan minoritar ulushlarni sotib olishi mumkin edi. FIFA hisob-kitoblariga ko‘ra, FFE 20 milliard yevroga baholangan bozor qiymati fonida 4,2 milliard dollar atrofida mablag‘ jalb qilishi mumkin edi. Rasmiy izohga ko‘ra, bu pul 211 a’zo assotsiatsiya uchun moliyaviy oqimni keskin oshirishi kerak edi.
Ammo bitta narsa unutildi: futbol faqat raqamlar emas. Norozilik to‘lqini tez ko‘tarildi. UEFA va boshqa yirik futbol o‘yinchilari bu loyihani shaffoflikdan yiroq, “yashirin sxema” sifatida ko‘ra boshladi. Bosim kun sayin oshdi. Oxiri FIFA shanba kuni orqaga chekindi va xususiy investorlar rejasi bekor qilinganini tan oldi.
Infantino o‘sha bayonotida loyiha “bo‘linishlar yaratganini” va endi dastlabki maqsadlariga mos kelmasligini tan oldi. “Bizning maqsadimiz har doim – va bundan keyin ham – birlashtirish va yaxshilash bo‘lgan. Shu bois bu taklif amalga oshirilmaydi”, – dedi u.
Ammo bu orqaga chekinish ishonchni qaytarib bermadi.
UEFAning keskin ohangi va tobora chuqurlashayotgan bo‘linish
Yevropa futboli ham jim o‘tirgani yo‘q. UEFA shanba kungi bayonotida FIFA qarorini olqishladi, lekin bu shunchaki diplomatik “rahmat” bilan cheklanib qolmadi. Matnda tashkilot keskin tildan foydalandi va hozirgi rahbariyatga ishonchning yemirilganini ochiq aytdi.
“Biz bu tarzda davom eta olmaymiz – yashirin sxemalar, chaqqon muddatlar, o‘yinga shubhali foyda keltiradigan, yuzsiz shaxslar tomonidan pishitilgan rejalar bilan. Mas’ullarni aniqlashimiz va ularni javobgarlikka tortishimiz kerak”, – deyiladi UEFA bayonotida. Ular ochiqchasiga ta’kidladi: hozirgi FIFA rahbariyati nafaqat UEFA’ning, balki “futbol oilasining ko‘plab boshqa a’zolari”ning ham ishonchini yo‘qotgan.
Bu so‘zlar fonida Uels qarori alohida og‘irlik kasb etadi. Bu shunchaki bitta assotsiatsiyaning ovozi emas, balki kengroq norozilik frontining ilk ochiq siyosiy qadamlaridan biri sifatida ko‘rinmoqda.
Uelsning pozitsiyasi: “Futbol manfaatlari birinchi o‘rinda bo‘lishi kerak”
Uels Futbol Assotsiatsiyasi bayonotida ohang aniq va keskin edi. Ular Infantino’ni qo‘llab-quvvatlashdan bosh tortish orqali prinsipial chiziq chizishdi.
“Futbolning eng yaxshi manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘ymaslik – biz qabul qila olmaydigan muvaffaqiyatsizlik”, – deyiladi assotsiatsiya matnida.
Bu gaplar fonida Uelsning qarori endi shunchaki texnik ovoz emas, balki siyosiy bayonotga aylanadi. Ayniqsa, FIFA hali yaqinda xususiy investorlar loyihasini “futbol uchun yangi imkoniyat” sifatida sotishga uringan bir paytda.
Rabatga qarab: saylovga borayotgan, lekin bo‘lingan FIFA
FIFA prezidenti saylovi kelasi yil mart oyida Rabatda bo‘lib o‘tadi. Rasmiy jarayon hali oldinda, lekin kayfiyat allaqachon sezilib turibdi: Infantino ilk bor ochiq va jiddiy qarshilikka duch kelmoqda.
Uels – birinchi bo‘lib ochiqchasiga qarshi chiqqan assotsiatsiya. Savol endi boshqacha: ular oxirgisi bo‘ladimi? Yoki bu qaror boshqa assotsiatsiyalar uchun ham signalga aylanadimi?
UEFA allaqachon “bunday vaziyat qayta takrorlanmasligi uchun” o‘z a’zolari va boshqa konfederatsiyalar bilan birgalikda rejalar ishlab chiqishga kirishishini bildirdi. Bu – faqat moliyaviy mexanizmlar haqida emas. Gap FIFA ichida kuch muvozanatini qayta taqsimlash, qaror qabul qilish jarayonini ochiqlashtirish va prezidentlik lavozimining siyosiy og‘irligini qayta belgilash haqida ketmoqda.
FIFAning so‘nggi yillarda moliyaviy ko‘rsatkichlari, Jahon chempionatlari kengayishi va global daromadlarning oshishi haqida ko‘p gapiriladi. Lekin Uelsning bir og‘iz “yo‘q”i boshqa savolni o‘rtaga tashladi: agar futbol oilasi rahbariyatga ishonmasa, bu raqamlarning qiymati qancha?
Javobni endi Rabatdagi saylovlar beradi. Yoki, balki, undan ham oldin – yana qaysi assotsiatsiya sahnaga chiqib, o‘z ovozini ochiq aytishga jur’at etadi?
