UFC 331: Jangchilar va tomoshabinlar o'rtasidagi muvozanat
Parijdagi kechadan boshlaylik. Atigi ikki hafta oldin Michael “Venom” Page oktagonga so‘nggi marta UFC bayrog‘i ostida kirib bordi. Yutdi. Hakamlar qarori bilan, xotirada qolmaydigan, sovuq, befarq jang. Hisobni 5-1 ga yetkazdi, lekin shundan keyin ham yangi shartnoma haqida hatto suhbat ham bo‘lmadi. Sukut. Eski kontrakt tugadi – eshik yopildi.
Endi esa navbat UFC 331 ga. Shanba kuni Tai Tuivasa sakkizta mag‘lubiyatdan iborat qora seriyaga bir qadam qolgani holda oktagonga qaytadi. 2022 yildan beri g‘alaba yo‘q. Ettita jang, ettita yiqilish. Optimistlar ham ko‘p emas. Shunga qaramay, u hali ham shu yerda, yana shu sahnada, Robelis Despaigne’ni promoushenga qaytishi bilan kutib oladi va o‘zini Tony Ferguson’ning tarixiy sakkiz o‘yinlik mag‘lubiyat antirekordiga tenglashib qolishidan asrashga urinadi.
Bir narsani aniq aytish kerak: Tuivasa ketma-ket yo‘qotgan janglar soni Page UFC’da umuman olgan imkoniyatlaridan ko‘p. Shunga qaramay, Tuivasa ishda, rosterda. Page esa hatto arzimas taklifni ham ko‘rmadi. Bu nimanidir aytyapti, to‘g‘rimi?
UFC nimani sotayotganini eslatib qo‘yadi. Bu sport kompaniyasi, lekin yakunda mahsulot — tomosha. Ular ma’lum turdagi jangchilarni, ma’lum turdagi janglar uchun qidirmoqda. Eng yomon profil? Zerikarli janglar qiladigan, lekin ularning aksariyatini yutadigan yigit.
Bunday jangchi raqib bilan janjal qilmaydi, o‘zi ham janjalga kirmaydi. Xavfga bormaydi, raqibni ham xavfga qo‘ymaydi. Natija? “Boshqa promoushenlar olib ketsin, tomoshabinlarni uxlatib qo‘ysin,” degan ishora. UFC uchun bunday uslub — zahar.
Tuivasa esa boshqa toifa. U UFC’da shuncha vaqt ushlanib turganining bir necha aniq sababi bor. Birinchisi — u o‘z muxlislariga ega. Xarizmatik, yoqimli, oddiy. Prezident saylovlarida aytiladigan mashhur ibora bor: “Saylovchi bu nomzod bilan birga pivoxonada o‘tirishni xohlarmidi?” degan. UFC auditoriyasining bir qismi Tuivasa bilan esa pivo ichishni emas, pivo solingan “shoey” qilishni tasavvur qiladi.
Melburndagi bir kecha ko‘z oldiga keladi: Tuivasa og‘ir tarzda bo‘g‘ish usuli bilan yutqazib, oktagondan tushib kelayotgan payt. Shunga qaramay, panjara yonida bir yigit — bir qo‘lida to‘la pivo, boshqasida esa oyoq kiyim. Marosimga tayyor. Tuivasa esa faqat bir qarash bilan rad etadi. Hech qanday shou, hech qanday kulgu. Lekin, diqqat qiling, mag‘lubiyatda ham muxlislar u bilan “bayram”ning bir bo‘lagiga aylanishni xohlashdi, bayram bo‘lmasa ham.
UFC uchun Tuivasa yana bir ma’noda ishonchli. Unga qarab, nimani olishingizni bilasiz. U oyoqlarini yerga qoqib, katta zarbalar otadi. Kurashni deyarli to‘xtatmaydi. Jang birinchi raundda tugamasa, charchaydi, lekin baribir urilaveradi, faqat o‘jarligi, g‘ururi sababli yiqilmaydi.
Promouter uchun bunday profil — qulay. U taxmin qilinadi. Rosterga qarab, qaysi janglarni yutishi, qaysilarida yiqilishi mumkinligini chamalash oson. Muammo qachon boshlanadi? U yutishi kerak bo‘lgan raqiblarga ham yutqaza boshlaganda. May oyida Avstraliyada Louie Southerland’ga qarshi jangda Tuivasa -225 favorit edi. Natija? Uch hakam ham raqib foydasiga qaror qildi, seriya yettitagacha cho‘zildi.
Endi esa u Despaigne uchun “xush kelibsiz” komissiyasi. “Bam Bam” kabi zarba kuchiga ega og‘ir vazn vakili har qanday kunda ham imkoniyat topishi mumkin, bu bo‘limda bitta zarba butun kechani ag‘darib tashlaydi. Lekin bu juftlik Tuivasa foydasiga qurilgandek sezilmaydi. Aksincha, matchmeykerlar Despaigne’ning may oyida Netflix’dagi MVP tadbirida Junior dos Santos’ni nokaut qilganini ko‘rishdi va o‘zlariga: “Qaytishda unga raqib kerak, oyoqlari joyida turib, uni yerga tushirishga urinmaydigan kim bor?” deb savol berishgandek.
Shu yo‘l bilan jangchi mag‘lubiyatlar fonida ham bir muddat ishini saqlab qoladi. Boshqasi esa zerikarli, lekin samarali uslubi uchun chetga suriladi.
Jangchilar bu signalni juda yaxshi tushunishadi. Ular bilan hech kim ochiqchasiga gaplashmaydi, lekin xabar aniq. Bu hafta sobiq chempion Tyron Woodley “The Ariel Helwani Show” dasturida aynan shu haqda to‘xtaldi.
“Sen meni urasan, men seni uraman,” dedi u. “Rock ’em, sock ’em. Men qonayman, sen qonaysan. Men deyarli o‘laman, sen deyarli o‘lasan. Oxirida quchoqlashamiz, qo‘llarimizni ko‘taramiz. Mana shu ‘eng yaxshi’ jang.”
Lekin Woodley ta’kidlaganidek, bu narx bilan keladi. Bunday olov ichida yashab qolgan, hatto gullab-yashnagan jangchilar ham bu ritmni uzoq vaqt ushlab turolmaydi. “Brawler” roli — uzoq umr ko‘rish retsepti emas.
“Ular suyakka aylanganda, biroz qariganda, va sahnaga kamroq gap qaytaradigan, kamroq pulga shu ishni qilishga tayyor bo‘lgan yoshroq jangchi chiqqanda, ularni o‘sha yigitga qarshi qo‘yishadi,” deya davom etdi Woodley. “Sportning aylanishi shunaqa.”
Hech kim bu tizim adolatli bo‘ladi, deb va’da bermagan. Oson bo‘ladi, deb ham. Ko‘p boshqa sportlarda cho‘qqida qolish formulasini bilasiz: g‘alaba hamma narsadan ustun.
Bu yerda esa?
Jangchining vazifasi — yarmi jangchi, yarmi tomosha ko‘rsatuvchi. Har kim o‘z ulushini hisoblayapti: qanchasi xavf, qanchasi shou bo‘lsa, ish saqlanib qoladi, lekin hush ham, sog‘liq ham joyida qoladimi?
UFC 331 kechasi oktagon atrofida ana shu savol yana bir bor javobsiz qolgancha havoda muallaq turadi.
