US Open: Ayollar tenisida tarixiy yarim final
“Oh, wow”.
Coco Gauff bu so‘zlarni eshitganida Arthur Ashe tribunalarida shovqin allaqachon pasaygan, ammo tarix allaqachon yozilib bo‘lingan edi. U shunchaki yarim finalga chiqqani uchun emas, balki tennis sahnasida yarim asrdan beri ko‘rinmagan noyob to‘rtlikning bir qismi bo‘lgani uchun hayratga tushdi.
1975 yildan beri ilk bor ayollar yakka bahsida birinchi to‘rt raqamli tennischi birgalikda US Open yarim finaliga yetib keldi. 51 yillik tanaffusdan so‘ng yulduzlar yana bir safda tizildi: Aryna Sabalenka, Elena Rybakina, Jessica Pegula va Coco Gauff — barchasi uch setlik janglardan omon o‘tib, turnirni haqiqiy klassik sahnaga aylantirdi.
Yarim asrdan keyin qaytgan tartib
“So‘z yo‘q, ajoyib – bundan yaxshirog‘i bormi o‘zi?” – deya ta’kidladi sobiq britaniyalik birinchi raqam Annabel Croft BBC Radio 5 Live efirida. Uning gapida jon bor. So‘nggi yillarda ayollar tennisi ko‘proq kutilmagan chempionlar, keskin tebranishlar va “kim bilsin, kim yutar?” kayfiyati bilan yashab keldi.
Endi esa boshqa manzara. 2009 yilgi Wimbledon’dan beri ilk bor har qanday “Katta dubulg‘a”da ayollar bahsida reytingdagi birinchi to‘rtlik baravariga yarim finalga yetib keldi. Bu tasodif emasdek. So‘nggi to‘rt yilda ayollar orasida 13 xil “Grand Slam” chempioni bo‘lgan, erkaklarda esa shu davrda atigi yettita ism almashdi. Endi esa kuchlar muvozanati sekin-asta yirik nomlar foydasiga og‘ayotgandek.
Croft buni aniq ifodaladi: “Hozir kortga chiqayotgan juda katta ismlar, katta shaxslar bor va ular bir-biri bilan to‘qnashmoqda. Bu juda hayajonli. Biz qanchadan-qancha qiziqarli o‘yinlarga guvoh bo‘ldik. Kortda haqiqiy jangchilarni ko‘ryapsiz”.
Sabalenka – Pegula: eski hisob-kitoblar
Yarim finalning birinchi uchrashuvida birinchi raqamli, ketma-ket ikki karra amaldagi chempion Aryna Sabalenka amerikalik Jessica Pegula bilan to‘qnash keladi. O‘yin payshanba kuni kechasi, Toshkent vaqti bilan tongda boshlanadi.
Sabalenka uchinchi marta ketma-ket US Openni yutgan birinchi tennischi bo‘lish uchun Serena Williamsdan beri hech kim bajara olmagan ishga urinmoqda. Pegula esa bu to‘rtlikdagi yagona hali “Grand Slam” unvonini tatib ko‘rmagan nomzod.
Ularning o‘zaro tanishuvi allaqachon chuqur. 13 marta kortda to‘qnash kelishgan. Ikki yil ketma-ket New Yorkda ham sahna bir xil: o‘tgan yili yarim finalda, bu yil esa finalda Sabalenka Pegulani to‘xtatdi, amerikalikning ilk yirik unvon orzusini yana kechiktirdi.
Pegula bu raqobatga o‘ziga xos ruh bilan qaraydi: “Buni raqobat sifatida ko‘rish yoqimli. Bu meni ruhlantiradi. U meni yaxshiroq o‘yinchi bo‘lishga majbur qildi, shuning uchun raqobatimizdagi shu jihatni doim hurmat qilaman”.
Statistika ham qiziq: Pegula WTA turnirlarida Sabalenkani to‘rt bor mag‘lub etgan, lekin “Grand Slam” sahnasida bu to‘siqni hanuz yenga olgani yo‘q. O‘zi ham tan oladi – bu “hurdle”, oshib o‘tishi kerak bo‘lgan baland to‘siq.
Sabalenka esa bu qarama-qarshilikdan zavq oladi: u Pegula bilan o‘ynashni “jang”, “kurash” deb ataydi va bosim ostida bo‘lishni yoqtirishini aytadi. U yozni unchalik yorqin o‘tkazmadi, ammo aynan New Yorkda uchinchi marta ketma-ket chempionlik sari yuribdi. Pegula esa bu shaharga Vashington va Cincinnati finallaridan keyin yaxshi formada kelgan bo‘lsa-da, aynan shu kortda Sabalenkaning o‘ziga xos ishonchi borligini biladi.
Rybakina taxtni oladi, lekin ko‘zi unvonda
Ikkinchi yarim final ham kam emas. Elena Rybakina allaqachon tarixga yozildi: u dushanba kuni rasmiy reyting yangilangach yangi birinchi raqamga aylanadi va Sabalenkaning 99 haftalik hukmronligini tugatadi.
Lekin Rybakina uchun bu faqat raqam. O‘zi ham aytganidek, reyting – “shunchaki son”. Uning boshida bitta maqsad: uchinchi “Grand Slam” unvoni. BBC Radio 5 Live tennis muxbiri Russell Fuller shunday deya tahlil qildi: “Yangi birinchi raqamga aylanish ajoyib, lekin buni Grand Slam finali yoki yarim finalidagi mag‘lubiyatdan keyin qilish biroz chala his bo‘ladi. U bu ikki haftani mukammal yakunlashni, unvon bilan tugatishni xohlaydi”.
Uning yo‘lida esa birinchi navbatda Coco Gauff turibdi.
Gauff va uy kortining kuchi
Gauff uchun bu turnir allaqachon o‘zgacha. 22 yoshli amerikalik 2023 yilda Flushing Meadowsda chempion bo‘lgan, keyingi ikki mavsumda esa to‘rtinchi bosqichdan nariga o‘tolmagan. Endi u o‘sha og‘riqli tajribani boshqa ko‘z bilan ko‘ryapti.
U bu yilgi ishtirokini “boshqacha nuqtai nazar” bilan izohlaydi: o‘tgan yili hamma narsa “hozir, darrov” bo‘lib tuyulgani, imkoniyatni shu zahoti qo‘lga kiritishga shoshgani haqida gapiradi. Endi esa katta rasmni ko‘ra boshlaganini, bir yilda qanchalik o‘sganini his qilayotgani uni yanada ko‘proq ishlashga undayotganini aytadi.
Statistika unga oz bo‘lsa-da, ustunlik beradi: o‘zaro uchrashuvlarda Gauff 2:1 hisobida oldinda. Biroq so‘nggi uchrashuv, o‘tgan oygi Canadian Open yarim finalida, butunlay boshqa ssenariy bo‘ldi: Australian Open chempioni Rybakina bir set yutqazgan holatda ham qaytib kelib, g‘alabani tortib olgan.
Gauff buning farqiga boradi. U Rybakinaning kuchli servisini, zarba aniqligini yaxshi biladi: “Menga bir nechta ‘ace’, bir nechta sof g‘alaba zarbalari uriladi, buni bilaman. Lekin men oxirigacha kurashaman, borimni beraman. Men qiladigan hammasi shu”, deydi u.
Yangi davr eshigida turgan to‘rtlik
Sabalenka uchinchi marta ketma-ket New Yorkni zabt etishga urinmoqda. Rybakina birinchi raqamli tennischi sifatida yangi davrni boshlab berish arafasida. Pegula orzusidagi ilk “Grand Slam”ni nihoyat qo‘lga kiritish uchun eng og‘ir yo‘lni tanladi. Gauff esa uy kortida, o‘z tomoshabinlari oldida yana bir bor shov-shuvli yurish qilishni xohlaydi.
Yarim finaldagi bu to‘rt ism nafaqat bu haftaning, balki butun avlodning yo‘nalishini belgilab berishi mumkin. Savol bitta: New York tungi osmonini yana kim yoritadi – hukmron chempionlarmi, yangi taxt egasimi, yo bo‘lmasa nihoyat o‘z so‘zini aytadigan kechikkan qahramonlardan biri?
