WNBA Atlantadagi muxlislar futbolkasi voqeasi: bahs va uzr
Yakshanba oqshomi Atlanta, State Farm Arena. Maydonda Atlanta Dream va Indiana Fever o‘rtasidagi o‘yin ketayotgan payt, tribunada esa butun liga bo‘ylab davom etayotgan keskin munozara yana bir bor yuzaga chiqdi.
Kamida uch nafar muxlis WNBA xavfsizlik xodimlari tomonidan to‘xtatildi va ulardan futbolkalari ustidagi yozuvlarni berkitish so‘raldi. Yozuvlar – transgender ayollarning ayollar sportida ishtiroki haqidagi qarama-qarshi qarashlarni ifoda etuvchi shiorlar edi.
Bir kun o‘tib liga pozitsiyasini aniq bildirdi: bu ish shunday bo‘lmasligi kerak edi.
Ligadan ochiq tan olish
Dushanba kuni tarqatilgan rasmiy bayonotda WNBA bu holatni noto‘g‘ri deb atadi va muxlislar o‘z futbolkalarini kiyib o‘tirishga haqli bo‘lganini tan oldi.
Bayonotda liganing ta’kidlashicha, Atlantadagi o‘yin chog‘ida muxlislar bilan bo‘lgan muloqot xodimlar tomonidan noto‘g‘ri boshqarilgan. Xavfsizlik xizmatiga endi bu qaror xato ekani aniq qilib tushuntirilgan.
Bu shunchaki zal ichidagi kichik tushunmovchilik emas. Bu – ligada allaqachon qizib turgan, transgender sportchilar mavzusidagi katta bahsning navbatdagi ko‘rinishi.
Tribunadagi shiorlar, ekranlardagi kadrlar
Bir nechta nashrlar xabariga ko‘ra, muxlislarning ikkitasi XX-XY Athletics brendi futbolkalarini kiyib kelgan. Mazkur brend ayollar va qizlar sportini faqat tug‘ilganda “ayol” deb qayd etilganlarga cheklashni targ‘ib qiladi.
Yana bir muxlis esa transgenderlarni qo‘llab-quvvatlovchi yozuvli futbolkada bo‘lgan. The Athletic xabariga ko‘ra, “Protect Trans Kids” yozuvi tushirilgan futbolka kiygan muxlis o‘yin paytida State Farm Arena ichki videoekranida qisqa muddat ko‘rinib qolgan. “Trans kids belong in sports” degan yozuvli futbolka kiygan boshqa muxlis esa teletranslyatsiya davomida efirga chiqqan.
Demak, bir arena ichida ikki qarama-qarshi shior. Bir tomonda cheklashni talab qilayotgan brend, ikkinchi tomonda esa qo‘shilish va qo‘llab-quvvatlashni da’vo qilayotgan xabarlar. Xavfsizlik xodimlari aynan shu nuqtada aralashdi – va endi liga ularning qarorini ochiqchasiga rad etmoqda.
Qoidalar bor, lekin bo‘sh joy ham ko‘p
WNBA yaqinda aynan shu masala – transgender ayollar ligada o‘ynashi mumkinmi, degan savol atrofida muhokamalarga markaz bo‘ldi. Hozirgacha ligada bunday o‘yinchi bo‘lmagan.
Jamoaviy kelishuvda liga “faqat ayollar uchun” ekani qayd etilgan, xolos. Gender identifikatsiyasi yoki tug‘ilgandagi jins haqidagi aniq bandlar yo‘q. Qog‘ozda bo‘sh turgan shu satrlar bugun amalda eng keskin savollardan biriga aylanmoqda.
Bunga qadar ligada tug‘ilganda ayol sifatida qayd etilib, keyinchalik o‘zini transgender yoki non-binary deb e’lon qilgan o‘yinchilar bo‘lgan. Demak, WNBA bu mavzudan butunlay yiroq emasdi. Endi esa bahs tribunaga, muxlislar futbolkalariga, arenadagi ekranga ham chiqib oldi.
Sophie Cunningham atrofidagi to‘lqin
O‘tgan oy ESPN chop etgan profil maqolasida Indiana Fever o‘yinchisi Sophie Cunningham o‘z pozitsiyasini ochiq aytdi: u transgender qizlar va ayollarning qizlar va ayollar sport musobaqalarida qatnashishiga qarshi.
Bu gaplar shunchaki intervyu sahifalarida qolib ketmadi. Seattle va Portlanddagi Fever o‘yinlari oldidan kichik mitinglar, piketlar paydo bo‘ldi. Storm minoritar egasi Celeste Keaton ham shu zanjirga qo‘shilib qoldi: u Cunninghamni qo‘llab-quvvatlovchi plakat ko‘targan ikki muxlis bilan janjallashgani uchun besh o‘yinga diskvalifikatsiya oldi.
Endi esa Atlanta – yangi sahna, yangi mojaro. Bu safar markazda o‘yinchi emas, muxlislar va ularning futbolkasi turibdi.
Dreamning pozitsiyasi va xodimlarga saboq
Atlanta Dream klub vakillari jamoa bu voqeaga aloqador emasligini ma’lum qildi. Ularning ta’kidlashicha, qaror ligaga qarashli xavfsizlik xodimlari tomonidan qabul qilingan, klub bunga aralashmagan.
WNBA esa o‘sha o‘yin uchun mas’ul bo‘lgan xavfsizlik xodimlariga aniq signal berdi: muxlislarning futbolkadagi xabarlarini berkitishni talab qilish – xato bo‘lgan. Bu, bir tomondan, so‘z erkinligiga ishora, ikkinchi tomondan esa liganing o‘zi ichida ham pozitsiyalar qayta ko‘rib chiqilayotganini anglatadi.
Savol esa o‘sha-o‘sha: qoidalar hanuz noaniq, munozara esa tobora keskinlashib bormoqda. Endi WNBA nafaqat maydondagi o‘yin sifatini, balki tribunadagi ovozlar rang-barangligini qanday boshqarishini ham aniqlashi kerak bo‘ladi.
