WNBA komissari Engelbert: Transgender sportchilar haqida bahslar
Dallasdagi kecha basketbol maydonidan ancha oldin siyosiy maydonga aylandi. Indiana Fever safaridagi o‘yindan avval American Airlines Center tashqarisida namoyishchilar to‘plandi, tribunalar ichida esa WNBA komissari Cathy Engelbert keskin bayonot bilan chiqdi. Unga ko‘ra, liga atrofida transgender sportchilar haqidagi bahsni kimdir ataylab “bo‘linish urug‘ini sochish” uchun ishlatayapti.
Bu mojaroning markazida – Fever o‘yinchisi Sophie Cunninghamning so‘zlari. U transgender qizlar va ayollarni qizlar hamda ayollar sportidan chetlashtirishni yoqlab chiqqanidan beri, liga arenalari tashqarisida plakatlar, megafonlar va siyosiy shiorlar ko‘paydi. Dallas ham bundan mustasno bo‘lmadi.
Siyosiy to‘pga aylangan liga
Engelbert o‘z fikrlarini Dallas Wings rahbari Greg Bibb yonida o‘tirgan holda aytdi. Uning ta’kidlashicha, WNBA ustidan hozir aynan ligani tomosha qilmaydigan, yozmaydigan, umuman qiziqmaydigan odamlar siyosiy jang maydoni yasamoqda.
“Ligadan foydalanib, bo‘linish yaratmoqchi bo‘layotganlar bor”, — dedi u. U so‘zida NBA komissari Adam Silver yaqinda ishlatgan “siyosiy futbol to‘pi” iborasini ham eslatdi: WNBA ham aynan shunday to‘pka aylanganini ochiq aytdi.
Ligaga bir hafta avval ham rasmiy bayonot chiqarishga to‘g‘ri kelgandi. O‘sha hujjatda WNBA transgender ayollar ligada o‘ynayotgani haqida “sun’iy hikoya” yasashga urinayotganlarni tanqid qilgan. Dallasdagi uchrashuv – komissarning o‘sha bayonotdan keyingi ilk ommaviy chiqishi bo‘ldi.
Qoidalar, savollar va ochiq qolayotgan bo‘shliq
Ligada amalda bo‘lgan kollektiv shartnomada “faqat ayol o‘yinchilar WNBAda o‘ynashi mumkin” degan jumla bor. Lekin bu band jinsiy identitet yoki tug‘ilgandagi jins haqida aniqroq izoh bermaydi. Aynan shu bo‘shliq hozir bahs markazida turibdi.
Yaqinda sobiq NBA o‘yinchilari Enes Kanter Freedom va Royce White o‘zlarini WNBA draftiga nomzod deb e’lon qildi va o‘zlarini ayol sifatida identifikatsiya qilishlarini aytdi. Ularning bayonotlari siyosiy maydonda portlash effekti berdi, lekin liganing rasmiy qoidalari va amaliyoti hanuz o‘zgargani yo‘q.
Engelbert bu oy boshida klub prezidentlari va bosh menejerlariga maxsus memorandum yubordi. Unda WNBA ayollar basketbolida transgender ayollar mavzusini muhokama qilishini ma’lum qildi. Demak, masala ichkarida ham stol ustiga qo‘yilgan.
Haterlar va legitimlik narxi
“Siz har doim nafrat sochadiganlarni uchratasiz va biz buni qoralaymiz”, — dedi Engelbert. “Lekin bu – siz sport va media bozorida haqiqiy, legitim mahsulotga aylanganingizda bo‘ladigan narsa”.
Uningcha, tanqid, siyosiy bosim va arenalar atrofidagi namoyishlar WNBAning o‘sib borayotgan ta’sir doirasining ham belgisi. Liga endi faqat sport natijalari bilan emas, jamiyatdagi yirik bahslar bilan ham bog‘lanmoqda.
Maydondagi ovozlar: himoya va sukut
Ligadagi hamma ham sukut saqlamayapti. Bir qator o‘yinchi va murabbiylar transgender sportchilarni ochiq qo‘llab-quvvatladi. Seattle Storm markazi Stefanie Dolson va Minnesota Lynx bosh murabbiyi Cheryl Reeve shular jumlasidan.
Reeve 1-avgust kuni shunday degan: “Biz trans bolalarni himoya qilishimiz kerak. Men uchun bu – inson huquqlari masalasi. Har bir bolada sportga bo‘lgan huquq bor”. Uning pozitsiyasi WNBA ichida ham, undan tashqarida ham keng tarqalgan himoyaviy kayfiyatni ifodalaydi.
Biroq ko‘plab o‘yinchilar bu borada fikr bildirishdan bosh tortmoqda. Kimdir siyosiy maydonga tortilishdan cho‘chiydi, kimdir jamoa ichidagi birlikni saqlashni afzal ko‘radi, yana boshqalar esa shaxsiy xavfsizlik va bosimdan qo‘rqadi. Shu bois arenada yuz berayotgan bahslarning katta qismi hozircha yopiq eshiklar ortida qolmoqda.
Oldinda turgan savol
Bir tomonda – ligani “siyosiy to‘p”ga aylantirayotgan tashqi kuchlar. Ikkinchi tomonda – o‘zini inson huquqlari maydonida aniq pozitsiyada ko‘rayotgan o‘yinchilar va murabbiylar. Markazda esa – Cathy Engelbert boshchiligidagi liga rahbariyati, hali aniq yo‘l xaritasini e’lon qilmagan holda, o‘rtada turibdi.
WNBA tarixida hali biror transgender ayol maydonga tushmagan. Lekin savol allaqachon o‘rtaga tashlangan: liganing keyingi bobida bu bahs qog‘ozda qoladimi yoki parketda ham o‘z aksini topadimi?
