Yangi mavsumda kim taxtni egallaydi?
Yangi mavsum, eski savol: kim taxtni egallaydi?
Premier League start chizig‘iga yaqinlashar ekan, liga odatdagidan ham notinch. Besh "Big Six" klubi deyarli noldan loyiha boshlayapti, to‘qqizta jamoa yangi bosh murabbiy bilan mavsumni kutib oladi. Shovqin, shubha, umid – hammasining markazida esa bir narsa bor: Mikel Arteta va chempionlikni himoya qilayotgan Arsenal.
Arteta va noyob imkoniyat
34 yillik tarixda atigi uch murabbiy ketma-ket chempion bo‘lgan: Pep Guardiola, Sir Alex Ferguson, Jose Mourinho. Endi bu ro‘yxatga to‘rtinchi ism qo‘shilishi mumkin – Arteta.
Arsenal nihoyat besh yil qurilgan loyihani yakunlab, kubokni ko‘tardi. Endi ular o‘zgarmas yadrosi, sinovdan o‘tgan taktikasi va birinchi chempionlikdan keyingi yengil nafas bilan yangi mavsumga kirib keladi. Atrofda bo‘ron, ichkarida esa tinchlik: o‘zini topgan, o‘ziga ishongan jamoa.
Manchester Unitedda Michael Carrick ilk to‘liq mavsumini boshlaydi, Tottenhamda Roberto De Zerbi xuddi shunday. Liverpool, Chelsea va Manchester City esa mutlaqo yangi davrga qadam qo‘ydi. Tajriba, barqarorlik va Pepning ketishi fonida Arteta o‘zini ligadagi yagona amaldagi chempion murabbiy sifatida topdi. Bu ustunlikni boy bermaslik – uning eng katta sinovi.
Guardiola’dan keyingi City: davr tugadimi yoki davommi?
Manchester City chorrahada turibdi. Klub tarixidagi eng muhim mavsumlardan biri boshlanmoqda.
Enzo Maresca – afsonaning o‘rnini egallashga majbur bo‘lgan odam. Guardiola klubni qayta ixtiro qildi, rekordlarni sindirdi, standartni osmonga ko‘tardi. Endi esa ikki yo‘l bor: Liverpooldagi Jurgen Kloppdan keyingi Arne Slot kabi uzluksizlikni ta’minlash yoki Arsenal va Manchester Uniteddagi Unai Emery va David Moyes kabi og‘ir meros ostida qiynalish.
City rahbariyati bu safar boshqa yo‘lni tanladi. Ular klub falsafasini buzmaslik uchun Guardiola shogirdiga ishonch bildirdi. Maresca – to‘liq pozitsion o‘yin tarafdori, fikrlash uslubi ustozinikiga juda yaqin. Ammo kiyinish xonasidagi o‘zgarishlar – Bernardo Silva va John Stones ketgani – bu jarayonni ancha murakkablashtiradi. Sakkiz karra chempion klub yangi murabbiy bilan sehrni davom ettiradimi yoki qisqa "qurg‘oqchilik" davriga kiradimi – mavsum shuni ko‘rsatadi.
Xabi Alonso va Chelsea: yangi buyuk murabbiyning sahnaga chiqishi?
Rekord darajadagi to‘qqizta yangi murabbiy ichida eng ko‘p qiziqish uyg‘otgani – Xabi Alonso. U 2023/24 yilda Bayer Leverkusen bilan mislsiz – mag‘lubiyatsiz – mavsum o‘tkazdi va endi Premier League sahnasiga chiqmoqda.
Klopp va Guardiola ketgan paytda Alonso aynan o‘sha bo‘shliqni to‘ldirishi mumkin bo‘lgan nomzodga o‘xshaydi. Chelsea uchun esa bu – yana bir keskin burilish.
Eng katta ustunliklardan biri: Yevropa yo‘q. 2016/17 yilda Antonio Conte xuddi shunday sharoitda Chelsea’ni chempion qilgan, hafta o‘rtasi bo‘sh kunlar unga tizimni mukammal singdirish imkonini bergan edi. Premier League’da ilk mavsumidayoq chempion bo‘lgan murabbiylar soni atigi olti nafar, shulardan uchtasi – aynan Chelsea bilan. Alonso bu yopiq klub eshigini yana bir bor ochishi mumkin.
BlueCo davrida ilk bor 30 yoshdan oshgan futbolchilar – Danny Welbeck va Jordan Henderson – bilan shartnoma tuzilgani ham strategiyada burilishdan darak. Endi nafaqat potensial, balki tajriba ham qadrlanadi. Alonso o‘z g‘oyalarini shu asosga qurib, juda tez natija berishi ehtimoli katta.
Yangi to‘lqin: hujumkor futbol qaytadimi?
So‘nggi yillarda ko‘plab muxlislar liganing standart vaziyatlarga haddan tashqari tayanib qolganidan norozi bo‘ldi. Gollar soni keskin tushmadi, lekin ochiq o‘yindagi Expected Goals ko‘rsatkichlari asta-sekin pasaydi. 2023/24 – 2.28 ochiq o‘yindagi xG bilan – "yovvoyi", tezkor hujumlar yili sifatida esda qolgandi. Keyingi ikki mavsum esa bu raqam 2.07 va 1.82 gacha tushdi.
Endi murabbiylar almashinuvi bu tendensiyani teskariga aylantirishi mumkin.
De Zerbi Tottenhamda yuqori pressing va agressiv hujumkor o‘yin tarafdori. O‘tgan mavsum oxirida bu falsafani to‘liq tatbiq etishga ulgurmagan bo‘lsa-da, yozgi tayyorgarlik unga aynan shuni qilish imkonini beradi.
Andoni Iraola esa Liverpoolni "heavy-metal" futboliga qaytarishga harakat qiladi – u Bournemouthda ligani jonlantirgan, tezkor, xavfli o‘yin namoyish qilgandi.
Alonso boshchiligidagi Real Madrid va Leverkusen ham ko‘p gol uradigan jamoalar bo‘lgan. Bournemouthning yangi murabbiyi Marco Rose – RB Leipzig va Borussia Dortmund maktabidan, agressiv nemis futboli tarafdori. Crystal Palace’da Pierre Sage ham tezkor qarshi hujum va yuqori pressingni yoqtiradi.
Bu murabbiylar to‘lqini ligani yana bir bor ochiq, hujumkor futbol sari tortishi kutiladi.
Carrick va Manchester United: nihoyat haqiqiy da’vogar bo‘ladimi?
Michael Carrick 14 yanvar kuni vaqtinchalik murabbiy etib tayinlandi, uch kundan so‘ng esa Manchester City ustidan 2:0 hisobida g‘alaba qozondi. Ana shu g‘alaba besh oylik hayratomuz seriyani boshlab berdi va unga to‘liq shartnoma hamda katta ishonch olib keldi.
Raqamlar o‘zi gapiradi. Carrick boshchiligidagi 17 uchrashuvlik davr – deyarli yarim mavsum – bo‘yicha Premier League jadvalida Manchester United birinchi o‘rinda bo‘ldi:
Manchester United – 17 o‘yin, 12 g‘alaba, 3 durang, atigi 2 mag‘lubiyat, 39 ochko. Arsenal – 36, Manchester City – 35.
Bu tempni butun mavsumga yoyish – 2013 yildan beri ilk chempionlik degani. Futbolda hamma narsa bunchalik oddiy bo‘lavermaydi, lekin Old Trafford atrofidagi kayfiyat o‘zgargani aniq. Endi savol bitta: bu seriya yangi norma bo‘ladimi yoki qisqa chaqnash bo‘lib qoladimi?
Qaytgan yulduzlar yili bo‘ladimi?
Murabbiylar almashinuvi – faqat taktika haqida emas. Bu – ko‘plab futbolchilar uchun ham "nol nuqtasi".
Phil Foden va Cole Palmer muvaffaqiyatsiz mavsum va Angliya terma jamoasi uchun Jahon chempionatidan chetda qolishdan so‘ng qayta portlashni istaydi. Marcus Rashford va Mason Mount esa Manchester Unitedda o‘z o‘rnini qayta isbotlash uchun kurashadi.
Harvey Elliott, Omar Marmoush, Andy Robertson kabi futbolchilar o‘tgan mavsumda yetarli o‘yin amaliyoti ololmagan bo‘lsa, endi yangi murabbiylar bilan sahnaga qaytishni kutmoqda. Yoane Wissa yangi bosh murabbiy ostida o‘zini ko‘rsatishga umid qiladi. Uzoq jarohatdan keyin qaytayotgan Levi Colwill va Alexander Isak esa deyarli "unutib yuborilgan" yulduzlar qatorida.
Shuncha yangi loyiha, shuncha yangi imkoniyat fonida bu mavsum haqiqatdan ham "qaytganlar yili"ga aylanishi hech gap emas.
Villa va Newcastle: barqarorlikdan – inqilob sari
O‘tgan yozda Aston Villa va Newcastle United haqida gap ketganda, asosiy kalit so‘z – "barqarorlik" edi. Tarkib deyarli o‘zgarmagan, murabbiylar o‘z tizimini chuqurlashtirishga kirishgan, UEFA Champions League yo‘llanmasi haqiqiy maqsad bo‘lib ko‘ringandi.
Bu yozda hammasi boshqacha.
Newcastle’da o‘zgarishlar ulkan. Eddie Howe iste’fosi va Matthias Jaissle tayinlanishi – o‘zi katta yangilik. Lekin yangi murabbiy darhol uchta eng muhim futbolchisi – Bruno Guimaraes, Anthony Gordon va Sandro Tonali – o‘rnini to‘ldirishga majbur.
Ularning o‘rniga Lukas Hornicek, Bazoumana Toure, Aladji Bamba, Sean Steur va Ewen Jaouen kabi nomlar kelmoqda. Har biri katta transfer summasi va yaxshi obro‘ bilan, lekin hech biri hali Premier League bosimidan o‘tmagan.
Aston Villa’da Unai Emery joyida, lekin tarkibda sezilarli yangilanish bor. Youri Tielemans, Morgan Rogers, Lucas Digne ketdi, o‘rniga esa Alejandro Garnacho, Johan Manzambi va Joao Gomes atrofida yangi bosqich qurilmoqda. Bu – "bir davr tugab, yangisi boshlanayotgan" lahza.
Yevropa – ne’matmi yoki la’nat?
O‘tgan mavsum Premier League’dan to‘qqizta klub Yevropa musobaqalariga yo‘l oldi. Yangi yoki yaqinda qaytgan ishtirokchilar uchun bu – tush va sinovning g‘alati aralashmasi.
Aston Villa UEFA Europa League’ni yutib, ligada to‘rtinchi o‘rinni egalladi. Crystal Palace esa UEFA Conference League g‘alabasi evaziga Premier League’da 15-o‘ringa tushishni ham xotirjam qabul qildi.
Ammo Nottingham Forest, Spurs va Newcastle kabi jamoalar ko‘p frontda kurashishdan charchagandek ko‘rindi va pastki yarmida yakunladi.
Endi Brighton & Hove Albion ilk bor Conference League’da qatnashadi (umuman olganda ikkinchi marta Yevropaga chiqishmoqda) va Palace yo‘lini takrorlashni orzu qiladi. O‘zi Palace ham endi Yevropada tajribaliroq bo‘lib, 2026/27 yilda Europa League kampaniyasiga boshqacha yondashishi mumkin.
Bournemouth va Sunderland muxlislari esa Europa League fonida tarkib chuqurligi haqida o‘ylashga majbur. Yevropa kechalari unutilmas bo‘lishi aniq, ammo ularning narxi qanday bo‘ladi?
Leeds United esa transfer bozorida kuchli ish olib bordi va raqiblarining ko‘pchiligi payshanba oqshomlari band bo‘lishini inobatga olib, ilk to‘qqizlikka kirish imkoniyatini yanada real deb bilishi mumkin. Brentford ham shunday: o‘tgan mavsumda Yevropani ozgina qo‘ldan boy bergan, endi esa Keith Andrews bilan hafta o‘rtasidagi bo‘sh kunlardan maksimal foydalanadi.
O‘rta qatlamning yuksalishi
Leeds va Brentford – katta ambitsiyaga ega yagona klub emas.
Fulham sobiq Real Madrid murabbiyi Alvaro Arbeloa’ni ishga oldi. U bilan birga ikki nafar Real futbolchisi ham kelgani muxlislar tasavvurini tezda ishga soldi. Marco Silva poydevor qo‘ygandi, o‘tgan mavsumda ular Yevropa zonasi eshigida – atigi bir ochko yetmay qolgan.
Nottingham Forest endi Oliver Glasner qo‘l ostida – u Crystal Palace’ga Conference League va FA Cup olib bergan murabbiy. Elliot Anderson’ni Manchester Cityga sotishsa-da, ikki yil avvalgi yettinchi o‘ringa o‘xshash mavsumni takrorlashga umid katta.
Everton ham nihoyat kuchliroq ko‘rinadi. Yangi stadionga ko‘nikib bo‘lishdi, eng muhimi – David Moyes bilan barqarorlikka ega. Hayden Hackney, Christian Norgaard va Brennan Johnson kabi transferlar jamoa sifatini oshiradi.
Natijada liga deyarli har bir jamoa raqobatbardek ko‘rinadigan nuqtaga yaqinlashdi. Zaif bo‘g‘in deyarli yo‘q.
Yangi ko‘tarilganlar: yana bir mo‘’jiza bo‘ladimi?
Coventry City, Ipswich Town va Hull City yozni juda band o‘tkazdi. O‘tgan yili Sunderland’ning katta sarmoyasi ularga nafaqat ligada qolish, balki Yevropaga chiqish imkonini ham berdi. Leeds bilan birga ular ikki yil ketma-ket ko‘tarilgan jamoalarning darhol tushib ketishi an’anasini buzdi. Shuning uchun bu yilgi uchlik ham jasur bo‘lishi tabiiy edi.
Qiziq jihati: uchala klub ham asosan materik Yevropadan tajribali terma jamoa futbolchilarini olib kelishga e’tibor qaratdi, Premier League tajribasiga esa uncha yopishmadi. Faqat Ipswich (Issa Diop, Sasa Lukic) va Hull (Matt Targett, Jack Butland) bir necha tanish ismni qo‘shdi.
Ularning taqdirini bashorat qilish qiyin. Axir ko‘pchilik o‘tgan mavsum boshida Sunderland va Leeds ham tezda qulaydi deb o‘ylagan.
Coventry Championshipni katta farq bilan yutdi, Frank Lampard esa tajribali murabbiy sifatida bu bosimni boshqarishni biladi. Ipswich yaqinda bu sahnada bo‘lgan, Gary O’Neil esa Bournemouth va Wolverhampton Wanderersni ligada saqlab qolgan murabbiy sifatida tanilgan.
Eng noqulay vaziyat Hull’da. O‘tgan mavsumdagi xG statistikasi bo‘yicha ular Championshipdagi 24 jamoa ichida "Expected Points" jadvalida 23-o‘rinda bo‘lgan. Shunga qaramay, bu klub 2017 yildan keyingi ilk qaytishini katta hayajon va umid bilan kutmoqda.
Va aslida shunday kayfiyat butun liga bo‘ylab seziladi. Har bir klubda nimagadir ishonch bor. Har bir murabbiy o‘z g‘oyasiga suyanib turibdi. Yangi mavsum esa bitta savolni o‘rtaga tashlaydi: bu safar kim hammani hayratda qoldiradi?
