Yaponiya Braziliyaga qarshi: Chempionlik orzusi va ishonch
Tokiodagi Fransiya savdo palatasida 71 yoshli Philippe Troussier stoldan biroz egilib gapirar ekan, ovozida ishonch yaqqol eshitilib turardi. Uni bunga Braziliya ham, jahon chempionatining bosimi ham chalg‘ita olmaydi.
Yigirma yil avval u Yaponiya terma jamoasini uyida o‘tgan 2002-yilgi Jahon chempionatiga olib kirgan, turnir tarixidagi atigi ikkinchi ishtirokida oxir-oqibat so‘nggi 16 talikka yetaklagan murabbiy edi. O‘sha paytda bu mamlakat hali xalqaro sahnada kichik jamoa sanalardi, J League atigi 1993-yilda tashkil topgan, terma jamoa deyarli faqat ichki chempionatda to‘p surayotgan futbolchilardan tuzilgan edi.
Bugun esa manzara butunlay boshqa.
Bitta o‘yin – hammasi mumkin
Yaponiya bu safar Shimoliy Amerikada o‘ynayapti va bu safarga oddiy ishtirok sifatida emas, ochiqchasiga chempionlik orzusi bilan kelgan. Dushanba kuni Houston shahrida ularga besh karra jahon chempioni Braziliya raqib bo‘ladi. Qog‘ozda favorit aniq. Ammo bu raqamlar yaponlarning hozirgi kayfiyatini sindira olmayapti.
“Faqat bitta o‘yinda hamma narsa mumkin”, – deydi Troussier. Uningcha, bu ishonch havodan olinmagan.
“Yaponiya ishonchga ega. Ular iste’dodli. So‘nggi yillarda taktik jihatdan ulkan qadam tashlashdi, Yevropaning kuchli jamoalarida o‘ynayotgan juda ko‘p tajribali futbolchilari bor”, – deya ta’kidlaydi u. Shunda ham u Braziliyaning kuchini inkor etmaydi: “Albatta, Braziliya fantastik futbolchilarga ega va qog‘ozda favorit. Lekin ularda ham zaif tomonlar bor, Yaponiya ularni ishlatishi mumkin.”
Bu gaplar shunchaki maqtov emas. Murabbiy o‘z vaqtida bu yo‘lning boshida turgan, bugungi natijaning ildizini ko‘rgan odam.
Ular afrikalik va yevropaliklardan kam emas edi
Troussier Afrika qitasida o‘ziga nom chiqargan paytda “Oq shifokor” laqabini olgan, keyinroq Yaponiya bilan ishlashga kelgan edi. O‘sha davrni eslar ekan, u yapon futbolchisining asl sifatini juda erta payqaganini aytadi.
“Yosh afrikalik va yevropalik futbolchilarga qarardim, yapon futbolchilarida ham xuddi shunday iste’dod bor edi”, – deydi u. “Ular juda intizomli, taktik jihatdan o‘ylab o‘ynardi – faqat tajriba yetishmasdi. Bu tajribani oxirgi 20 yilda to‘plab bo‘lishdi, deb hisoblayman.”
U ishlagan yillarda Hidetoshi Nakata, Shinji Ono kabi yoshlar Yevropaga yo‘l oldi. Bu oqim keyingi ikki o‘n yillikda yanada kuchaydi. Bugungi terma jamoada esa atigi uch futbolchi Yevropadan tashqarida to‘p suradi. Qolganlar Angliya, Ispaniya, Germaniya va boshqa top ligalarda chiniqqan.
Bu – Yaponiya endi faqat yugurish va intizomga tayanadigan jamoa emasligini ko‘rsatadi. Ular taktik jihatdan ham, psixologik jihatdan ham kattalarga tenglashib bormoqda.
Shimoliy Amerikadagi sinovlar va Braziliya bilan qayta uchrashuv
Shunga qaramay, bu turnir ham yaponlar uchun silliq kechgani yo‘q. Ular payshanba kuni Shvetsiyaga qarshi o‘yinda 1:1 hisobini saqlab qolish uchun oxirgi daqiqalargacha qiynaldi. Bu o‘yin ularga og‘ir bo‘ldi, lekin aynan shu azobli daqiqalar Troussierni yanada ishontirgan.
“Shvetsiyaga qarshi o‘yinni ko‘rsangiz, ular qanday azob chekib, qanday himoyalanganini ko‘rasiz. Bu ularning himoyaviy madaniyatda qanchalik uzoqqa borganini ko‘rsatdi”, – deydi u.
Natija baribir o‘z ishini qildi: Yaponiya chorak final sari muhim qadam tashladi va endi Braziliya bilan to‘qnash keladi. Bu raqib bilan ular yaqinda uchrashib ham bo‘lishgan – o‘tgan yil oktyabrida Tokioda o‘rtoqlik uchrashuvida ilk bor Braziliyani mag‘lub etishdi. Bu faqat statistika emas, kiyinish xonasida o‘yinchilar xotirasida yashaydigan, “biz ularga qarshi ham uddalay olamiz” degan hissiy signal.
Endi esa o‘yin boshqa sahnada, boshqa bosim ostida. Ammo o‘sha g‘alaba yaponlar ongida Braziliya afsonasini biroz bo‘lsa ham yerga tushirib qo‘ydi.
Bordeaux uzumi va Yaponiyaga qaytish orzusi
2002-yilgi Jahon chempionatidan keyin Troussier Fransiyaga qaytib, Marseille klubini boshqargan, keyin esa Qatar, Marokash, Vetnam terma jamoalarida ishlagan. Uning murabbiylik yo‘li xaritada chizilsa, yarim dunyoni aylanib chiqadi.
Hozir esa u murabbiylikdan tanaffus olgan, Bordeaux atrofida vino ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmoqda. Futbolga qaytish istagi yo‘qdek ko‘rinadi, lekin gap Yaponiya haqida ketganda, ko‘zlari yonib ketadi.
U o‘sha yillarni “kareramda eng ko‘p rohatlangan davrim” deb ataydi va bir kun kelib yana bu mamlakatga qaytishni xohlaydi. Bu faqat nostalgiya emas – u Yaponiyaning bugungi imkoniyatini juda aniq tasavvur qiladi.
Chempionlik orzusi – hozir emas, lekin uzoq ham emas
Yaponiya terma jamoasi bugun ochiqchasiga Jahon chempionligini maqsad qilib qo‘ygan. Bu avvalgi avlodlar tasavvur ham qilolmaydigan darajadagi dadillik. Troussier bu orzuni qo‘llab-quvvatlaydi, lekin real bo‘lishga ham chaqiradi.
“Real gapiradigan bo‘lsak, beshta pley-off o‘yinini ketma-ket yutish uchun, ularning zaxira skamyasida biroz chuqurlik yetishmaydi”, – deydi u. Turnirning hal qiluvchi bosqichlarida aynan shu omil ko‘pincha taqdirni hal qiladi: charchoq, jarohatlar, diskvalifikatsiyalar – bularning barchasi ikkinchi va uchinchi variantlarga tayanishni talab qiladi.
Uning fikricha, bu bo‘shliqni to‘ldirish yo‘li aniq: “Bunga erishish uchun ular shaxsiy darajada yaxshilanishi kerak, ya’ni Yevropadagi futbolchilar yanada kuchliroq klublarda o‘ynashi lozim. Agar ularda shaxsiy ambitsiya bo‘lsa, oxir-oqibat terma jamoa ham kuchayadi.”
Savol endi shunda: bugungi avlod va ortidan kelayotgan yoshlar bu chaqiriqqa javob bera oladimi? Dushanba kuni Houston osmoni ostida Braziliyaga qarshi o‘yin bunga to‘liq javob bermaydi. Lekin aynan shu kecha, shu maydonda, Yaponiya chempionlik sari yo‘lida navbatdagi katta qadamni tashlashga urinadi.
