Yevropa futboli: FIFA va UEFA o‘rtasida siyosiy qarorlar ta'siri

Yevropa futboli osmonida yana momaqaldiroq gumburlayapti. Bu safar gap maydondagi natijalar haqida emas, o‘yin taqdirini belgilaydigan siyosiy qarorlar haqida ketmoqda.

UEFA va FIFA o‘rtasida ochiq qarama-qarshilik

FIFA prezidenti Gianni Infantino turli musobaqalardagi ulushlarni xususiy investorlar qo‘liga sotish g‘oyasini o‘rtaga tashlaganidan beri Yevropa assotsiatsiyalarida kayfiyat keskin o‘zgardi. UEFAga a’zo 55ta mamlakat bu tashabbusni keskin rad etdi. Endi esa gap faqat norozilik bayonotlarida emas, balki FIFA homiyligidagi barcha turnirlarni to‘liq boykot qilish ehtimoli haqida ketmoqda.

Bu oddiy bosim vositasi emas. Bu – zarurat tug‘ilganda o‘yin o‘z egalariga emas, bozorlarga xizmat qila boshlashidan qo‘rqayotgan qit’a futbolining keskin javobi.

Bronze so‘zi – maydondagi yetakchidan siyosiy signalgacha

Chelsea tarkibidagi yulduz himoyachi Lucy Bronze jamoaning Yangi Zelandiyadagi mavsumoldi safari chog‘ida ochiq gapirdi. U Yevropa futbolchilarining kayfiyatini bir-ikki jumlada aniq ifoda qildi: bu safar ular ortga chekinishga tayyor emas.

Uning ta’kidlashicha, yirik turnirlarda o‘ynaydigan yevropalik futbolchilar o‘z qadriyatlaridan voz kechmaydi, agar kerak bo‘lsa, maydonga umuman chiqmaslikka ham rozi. Boykot tahdidi shunchaki siyosiy shov-shuv emasligini aynan shu ohang sezdirib turibdi.

Bronze pozitsiyasi individual fikr emas, elit darajadagi ko‘plab futbolchilarning umumiy kayfiyati ekanini ko‘rsatib qo‘ydi. Ular uchun bu mojaro – faqat bugungi kun bosh og‘rig‘i emas, ertangi futbolning ko‘rinishi haqida kurash.

Eng katta zarba – ayollar futboliga

Agar boykot kuchga kirsa, birinchi bo‘lib zarbani ayollar futboli qabul qiladi. Ta’qvim tig‘iz, turnirlar darhol navbatma-navbat kelmoqda.

5 sentyabr kuni start oladigan FIFA Under-20 Women’s World Cup aynan shunday sinov maydoniga aylanishi mumkin. Bu musobaqada Angliya, Fransiya, Italiya, Portugaliya, Ispaniya va mezbon Polsha kabi kuchli yevropaliklar ishtirok etishi rejalashtirilgan. Boykot qarori qabul qilinsa, turnirning sport darajasi bir zumda tushib ketishi aniq.

Bronze bu xavfni yaxshi anglaydi, lekin baribir katta manzaraga qaraydi. U uchun bu kurash – faqat navbatdagi musobaqada qatnashish yoki qatnashmaslik masalasi emas. Bu – o‘yin kelajagi haqida.

“Kelajak uchun” shiori ortidagi kurash

Bronze o‘z pozitsiyasini tushuntirar ekan, bitta fikrni qayta-qayta urg‘uladi: bu qaror bugun yoki ertaga o‘zi uchun emas, kelajak avlodlar uchun. U xususiy sarmoya ustidan nazoratni saqlab qolish urinishini o‘yin merosini himoya qilish deb biladi.

Uningcha, masala siyosiy intrigalardan ancha keng: gap shundaki, o‘n yillardan keyin ham maydonga chiqadigan kichkina qizlar va o‘g‘il bolalar futbolni qanday dunyoda qabul qiladi? Ular uchun bu sport hali ham jamiyatniki bo‘lib qoladimi yoki to‘liq biznesga aylanadimi?

Bu qarash ayollar futbolidagi yangi tendensiyani yorqin ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda aynan futbolchilar o‘yin sharoitlari, boshqaruv va adolatli tizim uchun kurashning oldingi chizig‘iga chiqib oldi. Bronze tilidan yangragan “kelajak uchun” shiori butun qit’a bo‘ylab jamoadoshlari va raqiblarini ham birlashtiradigan signalga aylandi.

Qizig‘i shundaki, FIFA bahsli rejalarini ortga olganini bildirdi, Infantino esa o‘z “xatolari” uchun uzr so‘radi. Shunga qaramay, UEFA payshanba kuni bergan rasmiy bayonotida boykot varianti hanuz kun tartibidan tushmaganini tasdiqladi. Demak, orqaga yo‘l hali tanlanmagan.

2027 yilgi jahon chempionati saralashi – burilish nuqtasi

Keskinlik darajasi 2027 Women’s World Cup uchun saralash bosqichlari chuqurlashgani sari yanada oshadi. Oktyabr oyida Angliya, Northern Ireland, Scotland, Wales va Republic of Ireland hal qiluvchi o‘yinlarga chiqishi kerak.

Agar UEFA boykoti ishga tushsa, bu terma jamoalar pley-off bosqichiga umuman yetib bormaydi. Demak, Braziliyada o‘tadigan final bosqichiga chiqish umidlari shu yerning o‘zida so‘nadi. Bu esa nafaqat sportiy zarba, balki butun mamlakatlar futbol siyosatiga ta’sir qiladigan darajadagi yo‘qotish bo‘ladi.

Yevropaning eng sara futbolchilari yo‘q bo‘lgan jahon chempionati – FIFA uchun ham, global auditoriya uchun ham mutlaqo boshqa mahsulot. Sifat pastlaydi, raqobat susayadi, brend zarba yeydi.

Zurich va Nyon o‘rtasidagi chiziq chuqurlashmoqda

Agar mojaro chuqurlashsa, FIFA qarorgohi joylashgan Zurich bilan UEFA markazi bo‘lgan Nyon o‘rtasidagi munosabatlar uzoq muddatli darz ketishiga olib kelishi mumkin. Bu faqat ayollar futboli yoki yuqori darajadagi terma jamoalar bilan cheklanib qolmaydi.

Oktyabr oyida Marokashda o‘tkazilishi rejalashtirilgan Under-17 Women’s World Cup ham shu siyosiy shamol ta’siriga tushishi ehtimoli bor. Yevropa ishtirokisiz bu turnir ham boshqa ohangda o‘tadi.

Shunga qaramay, Angliya lageridan chiqqan xabar bitta fikrni qat’iy takrorlaydi: o‘yin sha’ni savdoga qo‘yilmaydi. Bu ibora hozircha shiordek eshitilishi mumkin, lekin agar boykot haqiqiy kuchga aylansa, u futbol tarixidagi eng keskin burilishlardan biriga aylanmaydimi?