UZB SPort

2030 yilgi Jahon chempionati: gidratsiya tanaffuslari va reklama imkoniyatlari

Futbolda uch daqiqalik tanaffus endi faqat suv ichish haqida emas. 2030 yilgi Jahon chempionati telehuquqlari bo‘yicha Fifa tayyorlagan tender hujjatlarida gidratsiya tanaffuslari paytida reklama sotish imkoniyati alohida band sifatida ko‘rsatilgani shuni yaqqol ko‘rsatib turibdi: bahsli to‘xtatishlar saqlanib qolishi ehtimoli juda yuqori.

Uchrashuv o‘rtasidagi uch daqiqa – futbolning yangi oltin daqiqalari

O‘tgan yozda bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida har bir bo‘lim o‘rtalarida uch daqiqalik gidratsiya tanaffuslari ilk bor barcha 104 o‘yinda majburiy tartibda joriy etildi. Rasmiy sabab – futbolchilarning salomatligi va farovonligi. Lekin bu qaror telekanallar uchun ham oltin koniga aylandi.

Ayniqsa AQShdagi huquq egalariga – Fox Sports va Telemundo’ga. Uch daqiqa ichida efirga uzatilgan reklama bloklari bozorni butunlay o‘zgartirdi.

Fifa 2030 yilgi turnirda bu tizimni saqlab qolish bo‘yicha yakuniy qaror qabul qilmaganini ta’kidlaydi. Turnir asosan Marokash, Ispaniya va Portugaliyada o‘tadi, uchta uchrashuv esa Janubiy Amerikada bo‘ladi. Biroq tender hujjatlarida gidratsiya tanaffuslari va ularning tijoriy salohiyati alohida qayd etilgani Guardian’ga ma’lum bo‘ldi. Ya’ni, telekanallar allaqachon bu pauzalarni potentsial reklama oynasi sifatida ko‘ra boshlagan.

Netflix sahnaga chiqdi, AQSh bozori qaynayapti

Global huquqlar bo‘yicha Fifa allaqachon bir nechta yirik bitimlarni yopdi. Ispaniyada Jahon chempionati translyatsiyasi huquqi Netflix’ka topshirildi, Avstraliyada esa musobaqani davlat teleradiokompaniyasi SBS ko‘rsatadi. AQSh va Puerto-Riko bozorlaridagi savdo jarayoni esa davom etmoqda, takliflar topshirish muddati payshanba kuni yakunlanadi.

Tender hujjatlarida yana bir muhim detaldan – sovitish tanaffuslaridan ham so‘z boradi. Uefa amaliyotida allaqachon qo‘llanayotgan bu mexanizmga ko‘ra, maydon harorati 28 darajaga yetganda o‘yin 90 soniyadan uch daqiqagacha to‘xtatiladi. Fifa manbalari tenderlar barcha ehtimoliy variantlarni qamrab olishi uchun shunday yozilganini bildirmoqda.

Fifa sovitish tanaffuslarini avval ham vaqti-vaqti bilan qo‘llab kelgan, ammo 2026 yilgi Jahon chempionatida gidratsiya tanaffuslarini to‘liq va yagona standart sifatida ishga tushirdi. Bu qaror 2025 yilda AQShda o‘tgan Klub jahon chempionatida yuqori harorat sabab o‘yinlarning qariyb 60 foizida tanaffuslar kiritilgani fonida qabul qilingan. Qizig‘i shundaki, 104 o‘yindan 31 tasi iqlim nazoratiga ega stadionlarda o‘tkazilgan bo‘lsa-da, yagona tartib uchun hamma uchrashuvlarga bir xil qoida tatbiq etildi.

Rasmiy izoh oddiy: barcha o‘yinlar bir xil sharoitda o‘tilishi, musobaqa yaxlitligini saqlash. Ammo telebozor bu qarordan kamida shuncha foyda ko‘rdi.

Uch daqiqalik reklama – millionlab dollarlar

O‘tgan yozda The Hollywood Reporter ma’lumotiga ko‘ra, har bir gidratsiya tanaffusi o‘yin boshiga 2 milliondan 9 million dollargacha reklama daromadi keltirgan. Natijada Fox taxminan 250 million dollar atrofida qo‘shimcha tushum olgani haqida hisob-kitoblar paydo bo‘ldi.

Media bozorini tahlil qiluvchi Guideline kompaniyasi hisobiga ko‘ra, Fox umumiy reklama daromadi sifatida 835 million dollar ishlab topgan. Bu Fifa’ga to‘langan 485 million dollarlik huquq to‘lovidan deyarli ikki baravar ko‘p.

Fifa o‘tgan yozda bu reklama oqimidan bevosita moliyaviy foyda ko‘rmadi. Lekin 2030 yilga kelib gidratsiya tanaffuslari bo‘yicha kutilayotgan reklama oynalari huquqlar narxini keskin oshirishi aniq. AQSh bozorida telehuquqlar 1,5 milliarddan 2 milliard dollargacha tushum keltirishi kutilayotgan auksionda Netflix va boshqa yirik striming platformalar, shuningdek an’anaviy telekanallar qatnashadi.

Fifa bu borada izoh berishdan bosh tortdi. Ammo raqamlarning o‘ziyoq savol tug‘diradi: uch daqiqalik pauza endi futbolning ajralmas qismi bo‘lib qolmaydimi?

Sovuqroq Braziliya va boshqa yo‘l

Qiziq jihati shundaki, kelasi yili Braziliyada o‘tadigan ayollar Jahon chempionatida majburiy gidratsiya tanaffuslari qo‘llanmaydi. Prognozlarga ko‘ra, u yerda harorat o‘tgan yilgi erkaklar turniridagi ko‘plab shaharlarga qaraganda salqinroq bo‘ladi.

Demak, rasmiy izoh hanuz bir xil – futbolchi salomatligi. Ammo 2030 yilga borib uch daqiqalik tanaffus atrofida aylanayotgan milliardlab dollarlar fonida bitta savol baribir o‘tkir turibdi: bu pauzalar avvalo kim uchun – maydondagi futbolchilar uchunmi yoki ekran ortidagi reklama bozorimi?