Avtogollar bo‘yicha rekord sari ketayotgan jahon chempionati
2026-yilgi Jahon chempionati statistik jadvalni emas, asablarni ham titratayotgan turnirga aylanib bormoqda. Ayniqsa bitta ko‘rsatkich bo‘yicha: avtogollar. Hali guruh bosqichi yakunlanmay turib, musobaqada allaqachon 11 ta avtogol qayd etildi. Yana bittasi — va 2018-yilda o‘rnatilgan 12 ta avtogollik rekord yangilanadi.
Misr – Belgiya: bir zarba, butun o‘yin o‘zgaradi
15-iyun, Misrning tarixiy ilk Jahon chempionati o‘yini. Ikkinchi bo‘lim o‘rtalari, hisob 1:0, Misr oldinda. Stadionda misrlik muxlislar har bir to‘pga nafasini ichiga yutib qarayapti. Belgiyaga qarshi bunday start — orzudek.
Shu payt maydon chetidan jarima maydoniga keskin uzatma uchib keladi. Belgiyaning oldingi chizig‘ida Romelu Lukaku tayyor turibdi, himoyachilar esa uni to‘xtatish uchun hammasini tashlaydi. To‘pga bir, ikki oyoq cho‘ziladi. Oxiri u Misr himoyachisi Mohamed Hany oyog‘iga tegadi va darvoza tomon burilib ketadi.
Darvozabon chorasiz. To‘p to‘rni topadi. Tablo 1:1.
Stadion bir zumga jimib qoladi. Bu gol Belgiya futbolchisining emas, Misr o‘yinchisining nomiga yoziladi. Natijada o‘yin durang bilan yakunlanadi. Misr uchun bu avtogol nafaqat ochkolarga, balki kayfiyatga ham og‘ir zarba bo‘ladi.
Avtogol: tushuntirib bo‘lmaydigan lahza
Avtogol — jamoa o‘zi darvozasiga urib qo‘ygan to‘p. Futboldagi eng og‘ir, eng tushunarsiz lahzalardan biri. Himoyachi to‘pni tepadi, biroq noto‘g‘ri yo‘nalish, notekis sakrash, sekundning bir bo‘lagi ichida qabul qilingan qaror — va hammasi ostin-ustin bo‘ladi.
Northeastern University qoshidagi NetSI Sport tadqiqot guruhi direktori Brennan Klein ta’kidlaydi: avtogollar odatda baxtsizlik, tasodif va bosimning qorishmasi natijasi. Ammo 2026-yilda bu “tasodif”lar g‘alati darajada ko‘paydi.
Statistika shuni ko‘rsatmoqda: hozircha 11 ta avtogol. 2018-yilgi chempionatdagi 12 ta avtogollik rekorddan atigi bitta kam. Turnir esa hali tugagani yo‘q.
Kesma uzatmalar xavfli tus oldi
Qiziq jihat: bu safar avtogollarning muhim qismi kesma uzatmalardan kelib chiqmoqda. 2026-yilda hozircha to‘rtta avtogol aynan yon chiziqdan jarima maydoniga yo‘llangan keskin uzatmalar ortidan kiritildi. 2018-yilda bunday holat biror marta ham qayd etilmagandi.
Kleinning aytishicha, ma’lumotlar maydonda kesma uzatmalar soni keskin oshganini ko‘rsatmaydi. Demak, muammo sonida emas, sifatida. Kesma uzatma endi shunchaki imkoniyat emas — himoyachilar uchun mina maydoniga aylangan.
Himoyachi to‘pni darvozadan uzoqlashtirishga shoshadi, biroq hujumchining tezligi, pressing, jarima maydoni ichidagi tartibsizlik unga qaror qilishga atigi yarim soniya qoldiradi. Natija ko‘pincha bir xil: notoza zarba, yo‘nalishni o‘zgartirgan to‘p va darvozabonni aldab o‘tgan “o‘q”.
Qatar – Kanada: bitta noto‘g‘ri tepishning narxi
Ba’zan barchasi juda sodda. Qatar himoyachisi Mohamed Manai Kanada zarbasini qaytarishga uringan lahzani olaylik. Uning maqsadi aniq edi — xavfni bartaraf etish. Ammo oyoq to‘pga biroz boshqacha tekkan payt, yo‘nalish o‘zgaradi. Darvozabon qarama-qarshi tomonga siljib bo‘lgan, to‘p esa unga qarshi burchakka uchib ketadi.
Bunday lahzalarda stadion hayratdan qotib qoladi, himoyachi esa maydon o‘rtasida muzlab qolgandek turadi. Statistikada bu faqat bitta raqam. O‘yinchining o‘zi uchun esa — uzoq vaqt yoddan chiqmaydigan lahza.
Bosim ostidagi avtogollar: deyarli muqarrar natija
Boshqa holatlarda esa avtogol deyarli “majburiy” natijaga o‘xshaydi. Hujum qilayotgan jamoa shunchalik tez, shunchalik agressiv harakat qiladiki, baribir juda xavfli zarba bo‘lishi aniq. Himoyachi to‘pni to‘xtatmasa, hujumchi uni darvozaga yo‘llaydi. To‘xtatsa, yo‘nalishni o‘zgartirib, o‘zi darvozasiga kiritib qo‘yishi mumkin.
Misrning Belgiya bilan o‘yinidagi epizod ham shunday toifaga kiradi. Himoyachilar Lukakuni to‘xtatishga majbur edi. Har qanday kechikish — 100 foizlik gol imkoniyati. Ular qaror qabul qildi, to‘pga tashlandi, ammo maydon geometriyasi, tezlik va tasodif o‘z ishini qildi.
AQSh: avtogolni majburlaydigan uslub
Bu turnirda AQSh terma jamoasi avtogollardan ikki marta foyda ko‘rdi. Qog‘ozda bu raqam omaddek ko‘rinishi mumkin. Klein esa buni taktikaning bevosita natijasi sifatida ko‘radi.
Avstraliyaga qarshi o‘yindagi epizod bunga yorqin misol. Hujum Folarin Balogun bilan boshlanadi: u chap qanotda to‘pni qabul qiladi, ichkariga, darvoza tomon diagonali bo‘ylab yurib boradi. Himoyachilarni o‘ziga tortadi. Shunda jarima maydoni ichida Ricardo Pepi bo‘sh zonaga chiqib oladi.
Balogun keskin kesma uzatma qiladi. Bu uzatma Pepiga mo‘ljallangan, u ideal pozitsiyada. Avstraliya himoyachisi Cameron Burgess pasni to‘sishga qaror qiladi. Uning tanasi allaqachon o‘z darvozasi tomon harakatda, oyog‘i to‘pga tegishi bilan yo‘nalish darvoza tomon burilib ketadi.
To‘p to‘rda. Rasmiy ravishda bu avtogol. Ammo epizodning mohiyatida AQShning aniq rejalashtirilgan hujumi turibdi: tezlik, diagonallar, jarima maydoni ichida bo‘sh zonalarni topish va himoyachini xato qilishga majbur etish.
Ikki avtogol ham AQSh foydasiga yozildi, ammo ularning ildizi — uslubda. Raqibni qaror qabul qilishga majbur etadigan, xatoga itaradigan uslubda.
Rekord yaqin: himoyachilar uchun og‘ir sinov
Statistika sovuqqon: so‘nggi ikki chempionatda avtogollar soni oshib bormoqda, 2026-yil esa bu tendensiyani yanada kuchaytirishi kutilmoqda. Ammo har bir raqam ortida bir futbolchining yuz ifodasi, murabbiyning ichida qolgan qichqirig‘i, stadiondagi jimlik turibdi.
Bugungi futbol tobora tezlashmoqda. Pressing kuchaymoqda, kesma uzatmalar aniqroq, hujumchilar harakatlari murakkabroq. Himoyachilar esa qaror qabul qilish uchun tobora kamroq vaqtga ega. Shunday sharoitda avtogol — shunchaki baxtsizlik emas, zamonaviy o‘yin tezligining yon mahsuliga aylanib boryapti.
Endi savol bitta: bu chempionat avtogollar bo‘yicha rekordni yangilabgina qolmay, himoyachilar psixologiyasini ham qayta yozadimi?
