Ayollar sporti uchun kurash: Sydney Sweeney reklamasiga qarshi javoblar
Professional velosipedchilar – dunyoning turli burchaklaridagi ko‘plab ayol sportchilar qatori – aktyor Sydney Sweeney ishtirok etgan bahsli reklama roligiga ochiq e’tiroz bildirishdi. Ularning fikricha, bu rolik ayollar sportini yana jinsiylashtirish sahnasiga tortib, yillar davomida erishilgan yutuqlarni kamsitadi.
Ikki karra Tour de France g‘olibi Demi Vollering, olimpiya trek chempioni Sophie Capewell va graviya yo‘nalishidagi professional sportchi Maddy Nutt – barchasi reklama atrofidagi bahsda ovozini ko‘tardi. Ular uchun bu oddiy reklama emas, ayollar sportini “me’yorlashtirish” yo‘lidagi kurashda ortga tashlangan qadam.
“Ayollar hanuz nimaga qodirligi uchun emas, ko‘rinishi uchun baholanmoqda”
Reklama sport tikish kompaniyasiga tegishli. Kadrlarda Sydney Sweeney yalang‘och holda, faqat mohirona joylashtirilgan sport anjomlari bilan yopilgan tarzda tasvirlangan. Rolik ulkan auditoriyaga chiqdi: Sweeney uni 25 milliondan ortiq Instagram kuzatuvchisiga ko‘rsatdi va shundan so‘ng butun sport olamida xalqaro mojaro markaziga aylandi.
Demi Vollering Instagram sahifasida yozgan fikrlari bilan ko‘plab sportchilar kayfiyatini aniq ifoda etdi:
“Balki bu suhbatni boshlab bergani yaxshi,” – deb yozdi u. “Lekin ayollar hanuz bu mavzuni muhokama qilishga majbur ekani achinarli. Juda uzoq vaqt davomida ayollar nimaga QODIR ekani uchun emas, faqat qanday KO‘RINISHI uchun ko‘rinishga majbur bo‘lib keldi.
“Ko‘pchilik ayollar bundan charchagan. Ayniqsa sportda. Chunki sport tanamiz haqida butunlay boshqa narsani o‘rgatishi kerak: ‘Qanday ko‘rinaman?’ emas, ‘NIMA QILA OLAMAN?’ degan savolni.
“Baquvvat bo‘lish sizni kamroq ayollik qiladi, degan gap noto‘g‘ri. Siz velosipedni oyoqlaringizda kuch qolmaguncha haydab, baribir chiroyli ko‘ylak kiyishni yaxshi ko‘rishingiz mumkin. Sizda mushaklar bo‘lib, o‘zingizni ayollikda his qilishingiz mumkin. Siz bir paytning o‘zida ham qudratli, ham nozik bo‘la olasiz.”
Sophie Capewell esa BBC bilan suhbatda, ko‘plar nima uchun bu reklama norozilik uyg‘otayotganini to‘liq anglamayotgandek tuyilayotganini ta’kidladi: “Odamlar maqsadni boy berayotgandek, nima uchun bunga jahli chiqqanini to‘la tushunmaydigandek,” – dedi u.
Maddy Nutt: “20 yil oldin bo‘lganda hayron bo‘lmasdim”
Maddy Nutt ijtimoiy tarmoqlarda “Dear Sydney Sweeney, this is what a female athlete looks like” degan yozuv bilan video joylashtirdi. Kadrlar ortida u o‘zi poyga qilayotgan va mashg‘ulot o‘tayotgan lahzalarini ko‘rsatdi – haqiqiy sportchi tanasi, haqiqiy mehnat.
Bu yil Traka 560 musobaqasida g‘olib bo‘lgan va Unbound XLda ikkinchi o‘rinni olgan Nutt keyinroq Cyclingnews bilan suhbatda o‘z munosabatini ochiq aytdi.
“Dastlab ko‘rganimda shok bo‘ldim, juda didsiz tuyuldi,” – dedi u. “Ayollar sportining jinsiylashtirilishi davridan ancha o‘tib ketganmiz, deb o‘ylagandim. Ayol sportchilarga hurmat bilan qaralayotgandek, ayollar sporti obro‘ va qadri baland darajaga ko‘tarilgandek tuyulgandi.
“Agar bu 20 yil oldin bo‘lganida, ajablanmasdim. Bu juda ‘tacky’ kontent, ha, ‘sex sells’, reklama sifatida ayyorona ishlangan, unga qarshi bo‘lgan shuncha e’tiroz ham uning ko‘lamini yanada oshirdi.
“Lekin ayol sportchi nuqtai nazaridan bu imkoniyat ham: ‘Yo‘q, ayollar sporti aslida mana shunaqa’, deyish, vaziyatni o‘girib, ayollar sporti va uning haqiqiy taraqqiyoti haqida balandroq ovozda gapirish imkoniyati.”
“Sportchi tanasi – qudrat ramzi, bu esa shunchaki erotika”
Ba’zilar Sweeney reklamasini deyarli yalang‘och suratga tushgan ayol sportchilar bilan taqqoslashga urinmoqda. Maddy Nutt bu o‘xshatishda juda muhim farq borligini aytadi.
“Sportchining o‘z atletik tanasini ko‘rsatishi – bu tana ijobiyligi haqida,” – deydi u. “Atletik tanani ko‘rsatish – kuch bag‘ishlaydigan narsa. Bu reklama esa butunlay jinsiy maqsadga qaratilgan edi va unda sportchi ham yo‘q. Bu faqatgina o‘sha betting ilovasining nishon auditoriyasiga yoqish uchun ishlangan tasvir.”
Bahs shu yerda tugamaydi. Ayollar sporti tobora ko‘proq efir va sahna egallayotgan bir paytda, bu kabi reklama kampaniyalari bitta savolni yana o‘rtaga tashlayapti: ayol sportchi nihoyat maydondagi kuchi bilan baholanadimi yoki hanuz ekran ortidagi tasvir bilanmi?
