Balogun Belgiyaga qarshi o‘ynaydi: Trampning qo‘ng‘irogidan keyingi burilish
MIAMI — Jahon chempionati pley-off bosqichida kamdan-kam uchraydigan voqea. Folarin Balogun qizil kartochka olganiga qaramay, Belgiyaga qarshi 1/8 finalda maydonga tushishi mumkin bo‘ldi. Buning ortida esa maydondan tashqaridagi siyosiy bosim, aniqrog‘i, AQSh prezidenti Donald Trampning FIFA rahbari Gianni Infantino bilan qilgan qo‘ng‘irog‘i turibdi.
Yakshanba kuni Bosniyaga qarshi o‘yinda Balogun turnirdagi uchinchi golini urdi va AQShning 2:0 hisobidagi g‘alabasiga asosiy hissa qo‘shdi. Ammo ikkinchi bo‘limda Tarik Muharemovic to‘pig‘iga butsasini baland ko‘targan zarbasi VAR ko‘rigidan so‘ng qizil kartochka bilan baholandi.
Murabbiy Mauricio Pochettino allaqachon bu epizodni “qizilga loyiq emas” deb atagan edi. Qoidalar bo‘yicha esa hammasi aniq ko‘ringandek: to‘g‘ridan-to‘g‘ri qizil kartochka — keyngi o‘yinni o‘tkazib yuborish. Belgiyaga qarshi hal qiluvchi bahsni ham.
Ammo bu safar boshqacha bo‘ldi. Trampning Infantino bilan qilgan telefon suhbati ortidan jarima ijrosi to‘xtatib turildi. FIFA qizil kartochkani bekor qilmadi, lekin Balogunga maydonga qaytish eshigini ochib qo‘ydi.
FIFAning noodatiy qarori
FIFA rasmiy bayonotida Disiplin kodeksining 27-moddasiga tayanib, Balogun uchun qo‘llangan bir o‘yinlik diskvalifikatsiya ijrosi bir yil muddatga sinov tariqasida to‘xtatilganini ma’lum qildi.
Bayonotda shunday deyiladi: agar Balogun shu muddat ichida xuddi shunga o‘xshash va shuncha og‘irlikdagi yana bir qoida buzilishiga yo‘l qo‘ysa, hozircha “muzlatilgan” diskvalifikatsiya darhol kuchga kiradi va yangi intizomiy choralar bilan birga ijro etiladi.
Demak, hujumchi Jahon chempionatida yo‘lida davom etadi, lekin endi har bir keskin to‘qnashuv, har bir kechikkan zarba uning uchun ikki baravar xavfli. Yana bir xato — va u nafaqat Belgiyaga qarshi, balki keyingi bosqichlar uchun ham jamoadan mahrum bo‘lishi mumkin.
FIFA intizomiy organlari qoidaga ko‘ra jazoni to‘liq yoki qisman shartli qilish huquqiga ega. Bu safar aynan shu mexanizm ishga tushdi. Reuters tashkilotdan Trampning qo‘ng‘irog‘i bo‘yicha izoh so‘radi, ammo hozircha javob yo‘q.
Oq uy quvonchi, ijtimoiy tarmoqlarda hayrat
Vashingtonda qaror bayramdek kutib olindi. Tramp o‘zining Truth Social platformasida: “FIFAga to‘g‘ri ish qilgani va katta adolatsizlikni bartaraf etgani uchun rahmat”, deb yozdi. Oq uy esa Balogunning qaytishini X ijtimoiy tarmog‘ida “USA-USA-USA” degan shior bilan nishonladi.
AQSh terma jamoasi esa xabarni deyarli tasodifan bilib oldi. Christian Pulisic jurnalistlarga aytishicha, ular Seattle’dagi mashg‘ulotga yo‘lda bo‘lganida, ijtimoiy tarmoqlardan xabarni ko‘rgan.
“Bu yerga kelayotganimizda bildik, — dedi Pulisic. — Avvaliga: ‘Rostanmi, bu chinakammi?’ deb o‘ylaysiz. Keyin esa: ‘Bu juda ajoyib xabar’ degan fikr keladi”.
Balogun uchun bu nafaqat sportiy, balki psixologik yengillik. Endi u atigi bir VAR kadridan jahon chempionatining eng keskin pallasini o‘tkazib yuborish yoqasiga kelib qolganini bilgan holda maydonga tushadi.
Belgiyada norozilik: “Qoidalar buzildi”
Belgiya futbol assotsiatsiyasi (RBFA) bu qarordan larzaga tushdi. Ular FIFAning Balogunni o‘yin uchun yaroqli deb topishidan “hayratda” ekanini bildirar ekan, qoidalar to‘plamiga ishora qilib, barcha huquqiy imkoniyatlarni ko‘rib chiqayotganini ma’lum qildi.
RBFA ta’kidlaydi: Disiplin kodeksining 27-moddasi jazo ijrosini to‘xtatib turish imkonini bersa-da, xuddi shu kodeksning 66.4-moddasi aniq bir narsa deydi — qizil kartochka avtomatik ravishda keyngi o‘yinda diskvalifikatsiyani anglatadi. Bu Jahon chempionatidagi barcha qizil kartochkalar uchun shu paytgacha shunday bo‘lgan.
Belgiya tomoni turnir reglamentini ham eslatdi. 10.5-modda bo‘yicha, to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki ikkinchi sariqdan olingan har qanday qizil kartochka keyngi o‘yinni avtomatik o‘tkazib yuborishni talab qiladi.
RBFA nazarida, FIFA bu safar o‘zining o‘ziga yozgan qoidalariga zid qaror chiqardi. Belgiyaning ichki huquqiy guruhi endi qanchalik keskin reaksiya ko‘rsatishi, apellyatsiya va boshqa choralar bilan qanday yo‘l tutishi alohida intriga.
Tarixda bo‘lgan misollar va siyosat soyasi
Bu voqea futbol tarixida butunlay noyob emas. Yaqinda Cristiano Ronaldo ham shunga o‘xshash yengillikdan foyda ko‘rgan edi: Irlandiyaga qarshi saralash uchrashuvida olingan qizil kartochkadan keyin FIFA uch o‘yinlik diskvalifikatsiyaning so‘nggi ikki uchrashuvini to‘xtatib turdi va u Jahon chempionatining dastlabki o‘yinlarida maydonga tushdi.
Qatar yarim himoyachisi Assim Madibo esa turnir davomida Kanada futbolchisi Ismael Kone’ni og‘ir jarohatlagan to‘qnashuvdan so‘ng besh o‘yinlik diskvalifikatsiya oldi. Unda siyosiy bosim ham, yengillik ham bo‘lmadi.
Tarix sahifalarini varaqlasak, 1962-yil ham yodga tushadi. Braziliya afsonasi Garrincha yarim finalda maydondan chetlatilgan, ammo Chili muxlislari va o‘sha paytdagi prezident Jorge Alessandri tomonidan qo‘llab-quvvatlangan apellyatsiyadan so‘ng finalda o‘ynash huquqini qayta qo‘lga kiritgan. U Czechoslovakia ustidan 3:1 hisobidagi g‘alabada asosiy rollardan birini o‘ynagan.
Endi esa o‘xshash syujet boshqa qit’ada, boshqa davrda va boshqa ism bilan qaytmoqda. Balogunning ishi futbol va siyosat chizig‘ining qayerda tugashi va qayerdan boshlanishi haqidagi bahslarni yana avj oldirdi.
Endi hammasi maydonda hal bo‘ladi
Belgiyada bu qaror adolat tarozisini og‘dirgan, AQShda esa “tuzatilgan xato” sifatida ko‘rilmoqda. Ammo yakuniy hukm baribir 90 daqiqa ichida, ehtimol undan ham ortiqcha daqiqalarda chiqadi.
Balogun endi nafaqat Belgiyaning himoyachilariga, balki o‘zini oqlash zarurati bosimiga ham qarshi o‘ynaydi. Qizil kartochkadan keyingi ikkinchi imkoniyat — har bir futbolchiga nasib etavermaydigan sovg‘a.
Savol bitta: u bu imkoniyatni qanday ishlatadi?
