Brighton & Hove Albion: Yevropaga qaytish tarixi
Bir paytlar yo‘q bo‘lib ketish yoqasida turgan klub endi Yevropaga qaytmoqda. Brighton & Hove Albion tarixidagi burilish nuqtasi shunchaki sport ertagi emas, balki butun shahar ruhiyatini o‘zgartirgan jarayon bo‘ldi.
Goldstone’dan quvg‘inga, Withdean’dagi sargardonlikka
XX asr oxiri va XXI asr boshida Brighton uchun asosiy savol juda dag‘alligi bilan ajralib turardi: klub qoladimi yoki yo‘qmi? Goldstone Ground’dan ayrilish, vaqtincha Gillingham’ga ko‘chish, so‘ng esa aslida yengil atletika uchun mo‘ljallangan, futbol uchun mutlaqo noqulay Withdean Stadium’da boshpana topish – bu davr Brighton tarixida charchoq va umidsizlik bilan eslanadi.
O‘sha yillarda transferlar uchun tiyin sanalardi, stadion loyihalari uchun ruxsatnoma izlab sarson bo‘linardi. Bugungi kun – Conference League yo‘llanmasi, to‘qqiz yillik uzluksiz Premier League davri – o‘sha manzaradan qaralganda deyarli tasavvur qilib bo‘lmas darajadagi sakrash edi.
Tony Bloom sahnaga chiqadi
2009-yilda sahnaga bir odam chiqdi va hammasi o‘zgardi. Tony Bloom – butun umrini klubga bag‘ishlagan muxlis – kelishi bilan nafaqat yangi stadion g‘oyasini oldinga surdi, balki Brighton’ni League One’dan Premier League sari yetti mavsum ichida ko‘tarilgan loyihaning markaziga aylantirdi.
Bugun Amex Stadium – zamonaviy, hayratlanarli majmua. Lekin bu faqat stadion emas, bu mentalitetning o‘zgarishi, klub o‘zini qanday ko‘rishini butkul qayta yozib chiqqan loyiha.
Mark McGhee o‘sha o‘tish davrining bir qismi bo‘lgan murabbiy sifatida, klubning 125 yillik tarixiga bag‘ishlangan “Brighton & Hove Albion: Stand or Fall” galereyasi ochilishi chog‘ida, o‘sha ilk qadamlarni eslab o‘tadi. U o‘sha paytlar qanday kurash bo‘lganini aniq tasvirlaydi: Dick Knight boshchiligidagi kampaniyalar, dengiz bo‘yi bo‘ylab norozilik yurishlari, ma’ruzalarda, uchrashuvlarda stadion zarurligini “va’z qilish”.
“Biz ruxsatni oldik, – deya eslaydi u mazmunan, – lekin uni qurish imkoniyati yo‘q edi. Ana shunda Tony paydo bo‘ldi.”
O‘sha damda ko‘pchilik Bloom’ni faqat stadion qurilishini moliyalashtiradigan saxovatli homiy sifatida ko‘rgan. Xolos. Hech kim uning yonida qanday miqyosdagi orzu va reja kelayotganini to‘liq anglamagan: yangi bazalar, infratuzilma, klubni butunlay boshqa darajaga olib chiqadigan tizim.
“Matematik dahoning” izlari
Bloom oilasi va klub aloqalari ham tasodif emas. McGhee bu bog‘liqlikni juda shaxsiy, jonli tafsilotlar bilan ochib beradi. U murabbiy bo‘lgan paytlarda klub direktori bo‘lgan Ray Bloom – Tony’ning amakisi – bilan har juma Topolino’s restoranida uchrashib turardi. O‘sha uchrashuvlarda Ray doim “matematik mo‘jizakor” jiyanini tilga olar, uning iste’dodi haqida gapirar edi. Tony ismi Brighton atrofida hali u katta ishlar qilmasdan turib ham aylanib yurgan.
Bugun Amex’dagi Harry Bloom lounge – oilaning klub bilan qanday chuqur bog‘langanini eslatib turuvchi ramz. McGhee ta’kidlaganidek, bu loyiha nafaqat shahar, balki Bloom oilasining o‘zi uchun ham shaxsiy masala bo‘lib qolgan. Ular bu klubni avlodlar davomida boshdan kechirgan, endi esa uni yangi avlodga boshqa qiyofada topshirishmoqda.
Kichik liga chempionidan Yevropa sahnasiga
Brighton tarixida uchinchi va to‘rtinchi pog‘ona chempionliklari, Community Shield g‘alabasi, 1983-yilgi FA Cup finali bor. Lekin klub hozirgi bosqichda mayda yutuqlar bilan kifoyalanmoqchi emas. Endi gap “jiddiy kubok” haqida ketmoqda.
McGhee ham shunga ishora qiladi: Tony Bloom bu ishga shunchaki saxiy homiy bo‘lish uchun kirib kelmagan. U yutishni xohlaydi. G‘alaba uchun tizim qurmoqda. Hozirgi Brighton – har mavsum ichki kuboklarda real da’vogar bo‘la oladigan jamoa.
Premier League titulimi? McGhee buni real maqsad sifatida ko‘rmaydi. Ammo FA Cup yoki League Cup – ha, u yerda Brighton uchun eshiklar ochiq. To‘g‘ri shamol, omadli qur’a – va bu klub finalda paydo bo‘lishi mutlaqo mantiqli manzara. So‘nggi yillarda ular bu darajaga yaqin kelishgan, keyingi qadam – qo‘lga olingan kubok.
“Stand or Fall” – yiqilmas klubning hikoyasi
15-avgust kuni Brighton Museum & Art Gallery’da yangi doimiy galereya ishga tushdi. “Stand or Fall” – nomi ham o‘zi uchun gapiradi. Bu yerda klubning 125 yillik yo‘li interaktiv tarzda hikoya qilinadi: afsonaviy buyumlar, arxiv materiallari, shaxsiy xotiralar, videolar.
Bu oddiy ekspozitsiya emas, balki eng og‘ir kunlarda ham sinmay, yo‘qolib ketmay qolgan klubning portreti. Qiyinchiliklar, qulash yoqasidagi lahzalar, yana qayta tiklanishlar – Brighton shahar hayotining bir qismi sifatida ko‘rsatiladi. Klub faqat futbol jamoasi emas, balki butun bir jamiyatning yuragi sifatida talqin qilinadi.
Oldinda – Manchester United va Yevropa sahnasi
Hozirgi Brighton uchun sinovlar ham, imkoniyatlar ham yetarli. Carabao Cup uchinchi bosqichida Manchester United raqib bo‘ladi – mavsum boshidayoq jiddiy o‘lchov. Bu o‘yin Bloom qurayotgan tizimning mentalitetini yana bir bor sinaydi: Brighton endi yirik nomlarga qarshi o‘zini kichik his qilmaydigan klub.
Conference League guruhida esa Panathinaikos va Getafe kutilmoqda. Bu turnirning o‘zi ham endi ingliz futboli uchun jiddiy maydon bo‘lib qoldi: West Ham, Chelsea va eng azaliy raqib Crystal Palace yaqinda Yevropa sahnasida qanday zavq olish mumkinligini ko‘rsatib berdi.
Savol endi boshqacha: bundan chorak asr oldin mavjudligi uchun kurashgan Brighton, endi o‘zi ham Yevropada kubok ko‘taradigan navbatdagi ingliz klubi bo‘la oladimi?
