Damon Hill: Silverstone'da Britaniyaliklar Bosim Ostida

Silverstounda bu hafta oxiri tom ma’noda qaynash kutilmoqda. Britaniya Gran-prisiga rekord darajada – taxminan 565 ming muxlis keladi. Tribunalarda bayroqlar, lagerlarda shiorlar, asfalt ustida esa birinchi marta 30 yildan beri besh nafar britaniyalik haydovchi. Shunday fon ostida bosimni tasavvur qilish qiyin emas.

Bu kayfiyatni eng yaxshi tushunadiganlardan biri – 1996-yilgi jahon chempioni Damon Hill. U o‘z uy poygasidagi hissiyotlarni eslab, hozirgi avlod – Lewis Hamilton, Lando Norris, George Russell va boshqalar – qanday yuk ko‘tarib yurganini tasvirlab berdi.

“Bu yerga poygachi bo‘lib kelish yoqimli, albatta, lekin bosim… Kutilishlar juda katta. Uni his qilasiz,” – deydi Hill. “Men poyga qilgan paytim, paddokka qaytganingizda atrofdagi barcha lagerlarga qaraysiz – hamma joyda sizning ismingiz yozilgan bayroqlar hilpiraydi. Sizni oldinga undayotgan odamlar soni shunchalik ko‘pki, ichingizdan: ‘Xo‘p, unda yutishim kerak ekan’, deb qo‘yasiz”.

Hamilton va Norris – tomoshani boshqarishni o‘rgangan “veteranlar”

Bugungi Silverstounda sahna markazida ikkita yulduz turibdi. Norris – o‘tgan yili aynan shu trekda ilk g‘alabasini qo‘lga kiritib, keyinchalik birinchi jahon chempionligiga yetib borgan haydovchi. Uning o‘ziga xos “Landostand” sektori yana bir bor to‘lib-toshishi kutilmoqda. Hamilton esa Silverstounda to‘qqizta g‘alaba bilan rekord egasi.

Hill ularni bir avlod emas, balki allaqachon pishib yetilgan sahna ustalari sifatida ko‘radi.

“Ular aslida veteranlar,” – deydi u. “Muxlislar bilan nima qilishni, ularga nimani berish kerakligini bilishadi. Bu shouning bir qismi, shunday emasmi? Yiliga bir marta aynan shu lahzani intiqlik bilan kutib, katta pul to‘lab keladigan ulkan olomonni ko‘rish – bu ajoyib manzara”.

Bosim bor, ammo bu avlod uni faqat yelkasida ko‘tarmaydi – undan tomosha yasaydi. Silverstone uchun aynan shunday aralashma kerak: tezlik, uy trekidagi mas’uliyat va tribunalar bilan yashaydigan haydovchilar.

Williams qayta qurilish jarayonida: “Uy sotib olgandek”

Hill bugun poyga maydonida nafaqat sobiq chempion, balki Williams elchisi sifatida ham yuradi. U 30 yil avval aynan shu jamoa bilan o‘zining yagona jahon chempionligini qo‘lga kiritgan. Endi esa Williams yana bir og‘ir davrni boshidan kechirmoqda.

Mavsumning birinchi yarmi qiyin bo‘ldi: Barselonadagi mavsumoldi sinovlarini o‘tkazib yuborishdi, mashina vazn bo‘yicha muammolarga duch keldi. Shunga qaramay, Grove bazasidan umid uchqunlari ko‘rinmoqda. Jamoa boshlig‘i James Vowles Silverstone uchun yangilanish tayyorlanganini, keyingi bir necha bosqichda ham yangilanishlar kelishini aytib o‘tdi.

Hill bu jarayonda aniq yo‘nalish ko‘rayotganini ta’kidladi: “James kelganida bu holatni uy sotib olish bilan solishtirgandi. Faqat ichkariga kirganingizdan keyin nimani tuzatish kerakligini aniq ko‘rasiz. Menimcha, bu jamoada ishni oxiriga yetkazishga yetadigan resurs ham, qat’iyat ham bor. Muammo – vaqt. Siz poyga qilishingiz kerak, boshqalarni quvib yetish va o‘tab ketish uchun ikki karra tezroq harakat qilishingiz kerak. Ular bilan bir xil tezlikda yurishning foydasi yo‘q”.

Williams hozircha yetakchilar bilan bir qatorda emas. Lekin Silverstoundagi har bir yangilanish, har bir kichik qadam – kelajak uchun sinov. Bu trek, bu bosim, bu tribunalardagi tarixiy atmosfera – jamoa qayta tug‘ilishiga fon bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

2026 yili va Silverstone kelajagi: tezlikka mos bo‘lmagan bolidlar xavfi

Silverstone Formula 1 taqvimidagi eng tez, eng oqimli trassalardan biri sifatida tanilgan. “Copse”, “Maggots”, “Becketts” kabi burilishlar haydovchilar mahoratini, bolid aerodinamikasini ochib tashlaydi. Shunga qaramay, 2026-yilgi texnik reglament atrofida xavotir kuchaymoqda: yangi avlod bolidlari bu trek ruhiga mos kelmasligi mumkin.

Yangi kontseptsiya bo‘yicha quvvat manbai elektr va ichki yonuv dvigateli o‘rtasida taqsimlanadi, elektr energiyasi asosan tormozlanish paytida tiklanadi. Shu sababli Silverstone “energiya kambag‘al” trassa sifatida tilga olinmoqda – uzun tez uchish zonalari bor, lekin kuchli tormozlanish nuqtalari kam. Bu esa elektr tizimining imkoniyatini cheklaydi.

Hamilton allaqachon bu joy “butunlay boshqa trekka” aylanib qolishini aytgan, Max Verstappen esa bu trassa bunday bolidlarga mos emasligini ochiq aytdi.

Hill ham bu nuqtaga urg‘u beradi: “Bu energiya bo‘yicha kambag‘al trassa. Atamasi shunaqa, lekin bu mavsumdagi Formula 1 tabiati shunday. Boshqa trassalarda bu unchalik sezilmaydi. Bu yerda esa taktik boshqotirmalar paydo bo‘ladi, bu poygani qiziqarli qilishi mumkin. To‘g‘ri chiziqda ketayotgan haydovchining dvigateli yoqilg‘i tugayotgandek ovoz chiqishini hech kim eshitishni xohlamaydi”.

Shunga qaramay, u hozirgi mavsumdan mamnun. Uning fikricha, yangi avlod shassilari poyga sifatini oshirdi, haydovchilarga o‘zini ko‘rsatish, chekka chiziqlar bilan ko‘proq “o‘ynash” imkonini berdi. “Mashinalar haydovchilar uchun ancha yaxshi shassi bo‘lib qoldi. Ba’zi haydovchilarni erkinlashtirdi, ular ko‘proq tavakkal qilishi, o‘zini ifoda etishi mumkin”, – deydi u.

Shu hafta oxiri Silverstone shovqindan quloqni qomatga keltiradi. Britaniyaliklar – Hamilton, Norris, Russell va ularning safdoshlari – uy tribunalarining bosimi ostida startga saf tortadi. Savol bitta: bu bosim ularni ezadimi yoki aynan shu bosimdan navbatdagi tarixiy sahna yaratiladimi?