FIFA ichida bo‘ron: Infantino rejasiga qarshi isyon
FIFA markazida yillar davomida kamdan-kam ko‘riladigan darajadagi ochiq qarama-qarshilik yuzaga chiqdi. Tashkilotning bosh operatsion direktori Kevin Lamour va prezident Gianni Infantino o‘rtasidagi keskin chiziq endi yashirin emas – u matbuot sahifalariga chiqdi.
Lamour, Zürichdagi ofisdan turib, Associated Press orqali bergan bayonotida o‘z rahbarini bevosita nishonga oldi. Unga ko‘ra, FIFA xodimlari so‘nggi oylar davomida Jahon chempionati daromadlaridan ulushni xususiy investitsiya fondlariga sotish rejasida “aldangan”.
“Bu bir odamning loyihasi,” deb yozdi u. Aniq ishora qildi: bu odam – Infantino.
“Qo‘rqmayman, ishimsiz qolishim mumkin”
Lamour o‘z lavozimidan ketmadi. 2024 yildan beri egallab kelayotgan kursisini tark etmasdan turib, u baribir chiziqni bosib o‘tdi – ochiqcha qarshi chiqdi.
U xodimlarini himoya qildi, ularni “mensimaslik va qo‘rqitish”ga loyiq emasligini ta’kidladi. So‘ng esa eng og‘ir jumlani yozdi:
“Agar bu mening ish joyimga tushsa, mayli. Men buni tushunaman va hurmat qilaman. Hech bo‘lmaganda, bugun tinch uxlayman.”
Bu – FIFA ichki doirasida kamdan-kam uchraydigan ohang. Ayniqsa, Infantino bilan UEFA davridan beri yonma-yon ishlagan, Michel Platini jamoasidan chiqqan, Afrika va Osiyodagi a’zolar bilan siyosiy aloqalarni olib borgan Lamour kabi figuradan.
Uningcha, loyiha nafaqat to‘xtatilishi kerak, balki “futbol siyosiy yetakchilari o‘zlariga to‘g‘ri savollarni berib, to‘g‘ri qarorlar qabul qiladigan” vaqt kelgan.
Cordeiro ketdi – va boshqalarni ham gapirishga chaqirdi
Lamourning bayonoti FIFA ichidagi birinchi zarba emas edi. Bir necha soat avval prezidentning yaqin maslahatchilaridan biri, sobiq bankir Carlos Cordeiro iste’fo berdi.
U – Goldman Sachs’da 35 yildan ortiq ishlagan, Oq uydagi World Cup bo‘yicha ishchi guruhda FIFA nomidan qatnashgan, AQShda futbol siyosatining eng tanilgan nomlaridan biri. Ammo Infantino rejasiga kelganda, u chiziq tortdi.
“Men FIFA Jahon chempionati ulushini sotishni ko‘rib chiqayotgan bir paytda jim o‘tirib turolmayman,” deb yozdi u. U o‘zini bu reja bo‘yicha hech qanday muzokaralarga kiritilmaganini, Joshua Kushner asos solgan Nyu-York investitsiya fondi bilan bog‘liq taklifdan chetda qolganini ochiq aytdi.
“Aniq aytaman. Men bu taklifda hech qanday ishtirok etmaganman va uni qat’iyan rad etaman,” dedi Cordeiro. Uning ta’rificha, 20 milliard dollarlik tijoriy sho‘’ba “futbol uchun yomon bitim”.
Cordeiro ketdi, lekin eshikni sekin yopmadi. U besh yil davomida FIFAda Infantino bilan yonma-yon ishlagan “fidoyi, prinsipial” hamkasblarini ham ovoz chiqarishga chaqirdi: “Bu darajadagi qarorlar futbol manfaatlari yo‘lida qabul qilinishi kerak, undan foyda ko‘radiganlar uchun emas.”
20 milliard dollarlik savol
Infantino taklifi sodda ko‘rinadi, ammo oqibatlari chuqur: FIFA’ning barcha tijoriy faoliyati – erkaklar va ayollar Jahon chempionatlari, Club World Cup va boshqa yirik turnirlar – 20 milliard dollarlik alohida sho‘’ba korxonasiga o‘tkaziladi. Shu sho‘’baning 20 foizi xususiy investorlar qo‘liga o‘tadi.
FIFA hujjatlarida “anchor investor” sifatida Joshua Kushner ko‘rsatilgan. U – AQSh sobiq prezidenti Donald Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Savol shunda: nima evaziga?
Reja bo‘yicha FIFA 4,2 milliard dollar jalb qiladi. Cordeiro buni “futbolning eng qimmat aktivining doimiy ulushini sotish” deb atadi va shunday dedi: “Bu – futbol kelajagini garovga qo‘yish, lekin jiddiy asoslangan biror sabab ko‘rinmayapti.”
U raqamlarni eslatdi: so‘nggi to‘rt yilda yakunlangan erkaklar Jahon chempionati orqali FIFA 15 milliard dollar daromad oldi. Tashkilotda milliardlab zaxira mablag‘lar bor, qarz yo‘q. Shunday fond va imkoniyatlar fonida, u nazarida, doimiy ulushdan voz kechish mantiqsiz.
Lamour ham xuddi shu nuqtaga urg‘u berdi: bu loyiha futbol uchun emas, “bir odam” tashabbusi sifatida ko‘rilmoqda.
Siyosiy fon: 20 millionlik va’dalar va saylov soyasi
Bu bahs qog‘ozdagi moliyaviy konstruktsiyadan ancha kengroq. Afrika va Osiyodagi FIFA a’zolari hozir Infantino taklif qilayotgan 20 million dollarlik paketlarni ko‘rib chiqmoqda. Qaror muddati – 19 sentabr.
Bu federatsiyalar ovozi kelasi yil mart oyida bo‘lib o‘tadigan prezidentlik saylovida hal qiluvchi bo‘lishi mumkin. Infantino o‘n yildan ortiq vaqt davomida FIFA’ga rahbarlik qilib kelmoqda va hozirgacha unga jiddiy raqib ko‘rinmagandi. Tashkilot nomzodlar uchun 18 noyabrni so‘nggi muddat qilib belgilagan.
Lamour esa o‘sha 2016 yil fevralidagi “kutilmagan g‘alaba” kampaniyasining ichida bo‘lgan, Infantino’ni hokimiyatga olib chiqqan ichki doira vakillaridan edi. Endi esa u o‘sha doira ichidan chiqqan eng keskin tanqidchilardan biriga aylandi.
FIFA qayerga qarab ketmoqda?
Bir tomonda – yirik investitsiya fondlari, Oq uy bilan aloqalar, trillion dollarlik global sport bozorida o‘rinni mustahkamlash istagi. Ikkinchi tomonda – tashkilot ichidagi tajribali amaldorlar, futbolning eng yirik brendini sotilmas qadriyat sifatida ko‘radiganlar.
Lamour hozircha lavozimida qolmoqda. Cordeiro esa allaqachon ketdi. Infantino esa hali sukutni buzgani yo‘q.
Savol ochiq: futbolning eng katta sahnasi – Jahon chempionati – global moliya bozori uchun yana bir oddiy aktivga aylanadimi yoki bu qarshi chiqishlar rejaning o‘zini maydondan chetlatadimi?
