Futbolda ochiq isyon: Uefa va AFC Infantinoni isteʼfoga chaqirdi
Dunyo futboli markazida portlash yuz berdi. Uch yirik konfederatsiya — Uefa, Asian Football Confederation (AFC) va Concacaf — Fifa prezidenti Gianni Infantinoni isteʼfoga chiqishga ochiqchasiga undab chiqdi. Ular imzolagan maktubda talab aniq: “futbolga xizmat qiladigan, uni boshqarishga urinmaydigan” rahbariyat.
Bu oddiy norozilik emas. Bu – hokimiyat markaziga qarshi ochiq siyosiy zarba.
FFE mojarosi va ishonchning qulashi
Janjalning markazida Football Forward Enterprise (FFE) deb nomlangan, muvaffaqiyatsiz yakunlangan loyiha turibdi. Fifa prezidenti boshchiligida ilgari surilgan bu sxema oshkor bo‘lgach, futbol olamida allaqachon tarang bo‘lib turgan vaziyat yorilib ketdi.
Uefa, AFC va Concacaf Infantinoni “aldov orqali buzilgan ishonch”da aybladi. Ularning asosiy daʼvosi shuki, FFE tashabbusi bir tomonlama, maslahat va kelishuvsiz ishga tushirilgan, prezident esa hanuz bu qarorning o‘zi xato bo‘lganini tan olishga ham urinmayapti.
Maktubdagi keskin satrlardan biri shunday deydi: rahbarlik – egallab olish uchun mo‘ljallangan mulk emas, “uni ishonib topshirgan futbol oilasiga xizmat qilish majburiyati”. Bu ishonch buzilgan paytda, deya yozadi ular, shaxs o‘ziga berilgan vakolatdan ustun qo‘yilgan bo‘ladi – va bu bilan xizmat burchi tark etilgan bo‘ladi.
Yangi musobaqalar, bo‘ykot xavfi va bo‘shab qolishi mumkin bo‘lgan jahon chempionati
Orqa fonda esa yanada xavfli jarayon ketmoqda. Uefa va hamkorlari Fifa musobaqalariga bo‘ykot qilish tahdidini bir necha bor eslatgan bir paytda, yangi turnirlar tashkil etish bo‘yicha dastlabki muzokaralar boshlangan.
Bu faqat siyosiy bosim emas. Amaliy oqibatlar ham yaqinlashmoqda. Keyingi oyga rejalashtirilgan 20 yoshgacha bo‘lgan ayollar o‘rtasidagi jahon chempionati Yevropa jamoalarisiz o‘tishi ehtimoli bor. Shu bois muqobil variantlar izlanmoqda, ssenariylar qayta-qayta chizilmoqda.
Uch prezidentning imzosi va voris uchun kurash
Maktub ostida uchta ism turibdi: Uefa prezidenti Aleksander Ceferin, AFC rahbari Shayx Salman bin Ibrohim Al Xalifa va Concacaf prezidenti Viktor Montagliani. Bu shunchaki ramziy qo‘llab-quvvatlash emas, balki ochiq siyosiy front.
Infantinoni almashtirish bo‘yicha nomzod atrofida birlashish harakatlari allaqachon tezlashgan. Montaglianining o‘zi ham yetakchi nomzodlar qatorida tilga olinmoqda. Fifa tepasidagi o‘rindiq uchun kurash endi yopiq xonalar ichida emas, butun futbol sahnasida kechmoqda.
“Bu xato aloqa emas, bu xato hukm”
Konfederatsiyalar Fifa rahbariyatining inqirozga javobini ham keskin tanqid qildi. Rabotda tor doiradagi yuqori lavozimli xodimlar bilan uchrashuv, so‘ngra Infantino tomonidan bildirilgan uzr – bular futbol jamoatchiligini tinchlantirishdan yiroq bo‘ldi.
Maktubda bu pozitsiya keskin rad etiladi: Fifa buni “muloqotdagi xato” sifatida ko‘rsatishga urinayotgani, aslida esa butun dunyo “hukmning xatosi”ni ko‘rganini taʼkidlaydi. Eng og‘ir ayblovlardan biri: Fifa Jahon chempionati ulushini sotishga urinish – bu nafaqat protseduradagi nuqson, balki tashkilot xizmat qilishi kerak bo‘lgan institutlar bilan ishonchni tubdan buzish deb baholanmoqda.
Mustaqil tekshiruv talabi va moliyaviy bosimlarga javob
Uch prezident mojaro bo‘yicha futbol tizimidan tashqarida turgan organ tomonidan mustaqil tekshiruv o‘tkazilishini so‘ramoqda. Fifa esa hozircha keyingi Kengash yig‘ilishida to‘liq hisobot taqdim etishga vaʼda berish bilan cheklanib qolgan.
Maktubda yana bir nozik nuqta ochiq tilga olinadi: ayrim assotsiatsiyalar yangi rahbariyat ostida moliyaviy yordamdan mahrum bo‘lishidan cho‘chimoqda. Konfederatsiyalar buni “qo‘rquv uyg‘otish” deb ataydi va bu jarayon hech bir aʼzoning haqli ravishda olayotgan yordamini qisqartirish haqida emasligini taʼkidlaydi.
Afrikadan va Janubiy Amerikadan kutilgan va kutilmagan javoblar
Uefa, AFC va Concacaf fronti keskin bo‘lsa-da, manzara bir tekis emas. Ayniqsa Yevropadan tashqarida ko‘pchilik hanuz ochiqcha qarshi chiqishga tayyor emas. Ko‘plab assotsiatsiyalar ilgari Infantino qayta saylanishini qo‘llab-quvvatlovchi maktublar yo‘llagan, ularni qaytarib olishga esa faqat ozchilik jurʼat qilgan.
Eng muhim nuqta shuki, Afrika va Janubiy Amerika konfederatsiyalari – Caf va Conmebol – so‘nggi kunlarda Infantino tomonida ekanini aniq bildirib qo‘ydi. Bu esa saylov oldidan siyosiy maydonni yanada murakkablashtiradi: uch konfederatsiya ochiq isyon ko‘tarar ekan, ikki yirik blok prezidentni himoya qilmoqda.
Savollar javobsiz, uchrashuvlar yo‘q
Yirik aʼzo assotsiatsiyalarning bir qismi allaqachon Infantino nomiga rasmiy murojaat yo‘llagan: ular FFE bo‘yicha uning shaxsiy roli va qarorlarini tushuntirib berishini talab qilgan. Hozircha javob yo‘q. Shuningdek, prezidentning o‘zi ham federatsiyalar bilan bevosita muloqotga kirishgani yo‘q.
Sukut cho‘zilmoqda. Bosim esa ortib boryapti.
Soat ishlamoqda
Fifa saylovida qatnashmoqchi bo‘lgan har qanday nomzod 18 noyabrgacha rasman o‘z niyatini eʼlon qilishi kerak. Uefa, AFC va Concacaf esa Fifa nizomi va boshqaruv tamoyillariga mos bo‘lgan barcha variantlarni ko‘rib chiqishga tayyor ekanini bildirmoqda.
Endi savol bitta: futbol olamidagi bu ochiq isyon Gianni Infantinoni isteʼfoga olib keladimi yoki Fifa tepasidagi kuch muvozanati yana bir bor hozirgi prezident foydasiga og‘adimi?
