Haaland va Mbappe: Messi–Ronaldo raqobati o‘rniga
Lionel Messi va Cristiano Ronaldoning o‘n yillik dueli futbol tarixini chizib berdi. Har hafta, har “El Clasico”, har “Ballon d’Or” marosimi – hammasi shu ikki ism atrofida aylanardi. Endi esa sahnada yangi avlod: Erling Haaland va Kylian Mbappe. Lekin ularning hikoyasi hozircha boshqa ohangda ketmoqda – shov-shuvdan ko‘ra, sokin tonda.
Ikki yulduz, ikki olam
Haaland va Mbappe bugun bir-biridan butunlay boshqa ikki olamda to‘p suryapti. Haaland – Premier League’ni zabt etayotgan Manchester Cityning markaziy “to‘qqiz” raqami, kelajakdagi liga ramzlaridan biri sifatida ko‘rilmoqda. Mbappe esa Real Madridning yangi “Galactico”si, La Liga sahnasida navbatdagi superyulduz.
Ammo bu juftlikni Messi–Ronaldo darajasidagi global qarama-qarshilikka aylantirishga bir narsa xalaqit beryapti: ular deyarli hech qayerda bevosita to‘qnashmaydi. Chempionlar Ligasi va Yevropa oltin butsigina – ularning to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘lchanadigan maydoni. Haftadan haftaga, bir ligada, bir mamlakatda, bir derbida yuzma-yuz kelishmaydi.
Manchester Cityning o‘zi ham bu manzarada muhim omil. Klub yillik sovrinlar, rekordlar, statistikalar bilan yashayapti, ammo dunyo bo‘ylab hanuz ba’zi raqiblaridek hissiy rezonans uyg‘otmaydi. Ko‘plab neytral muxlislar uchun bu – boy homiylar yordami bilan qurilgan, lekin yuraklarga chuqur kirib bormagan imperiya. Shuning uchun ham Haalandning dominatsiyasi ba’zan yetarlicha dramatik fon ololmaydi.
Madrid esa boshqacha. Bu klub har doim siyosat, tarix, ego va bosim markazi bo‘lgan. Mbappe shu markazga kelib qo‘ndi.
Messi–Ronaldo nega boshqacha edi?
Messi va Ronaldo o‘z davrida nafaqat eng zo‘r futbolchilar edi. Ular bir xil sahnada, bir xil vaqtda, bir xil turnirlarda jang qilar edi. “El Clasico” – bu faqat Barcelona va Real Madrid o‘rtasidagi o‘yin emasdi, bu Messi va Ronaldoning navbatdagi “qaysi biri buyukroq?” sinovi edi.
Ispaniya chempionati o‘sha paytda deyarli duopoliyaga aylangandi. Jose Mourinho, Sergio Ramos kabi shaxslar bu qarama-qarshilikni nafaqat sport, balki dushmanlik darajasiga olib chiqqan. Chempionlar Ligasi kechalari, titrayotgan stadionlar, rekordlar – hammasi shu ikkisining atrofida girdikapalak bo‘lardi.
Haaland va Mbappe esa bu darajada “bir-biriga bog‘langan” emas. Ular turli ligalarda, turli ritmda, turli bosim ostida yashashadi. Bu raqobatni tabiatan sustlashtiradi.
Milliy terma jamoa – yetishmayotgan bo‘lak
Messi–Ronaldo hikoyasini to‘liq qilgan narsa – terma jamoa bilan bo‘lgan janglar edi. Argentina va Portugaliya – har ikkisi ham jahon chempionligi uchun haqiqiy da’vogar, qit’a chempionatlarida sovrin ko‘targan terma jamoalar. Ularning finaldagi ko‘z yoshlari, quvonchi, mag‘lubiyatlari – hammasi global sahnada yozilgan drama bo‘ldi.
Haaland bu sahnaga juda kech chiqdi. Norvegiya yillar davomida yirik turnirlardan chetda qoldi. Haaland 25 yoshga kirib, ilk bor yirik musobaqada qatnashyapti, xolos. Shu paytgacha xalqaro maydonda uning ismi yo‘q darajada bo‘lgan – bu esa Mbappe bilan raqobat hikoyasining katta bo‘lagini yo‘qqa chiqardi.
Mbappe esa aksincha. Bu – uning beshinchi yirik turniri. U 2018-yilda hali o‘smir bo‘la turib, Jahon chempionligini ko‘targan avlodning yuzidir. Fransiya har safar favorit sifatida boradi, Mbappe esa bu favoritlikning asosiy sababi.
Endi Norvegiya “yashirin kuch” sifatida tilga olinmoqda. Agar ular bu safar sahnaga keskin kirib kelsa, Haalandning xalqaro portreti ham, Mbappe bilan bo‘lgan raqobatining ohangi ham o‘zgarishi mumkin.
Uslublar to‘qnashuvi
Haaland va Mbappe – faqat pasporti va yoshiga ko‘ra emas, futbol uslubiga ko‘ra ham butunlay boshqa tipdagi hujumchilar.
Haaland – klassik markaziy hujumchi. Jarima maydoni ichida yashaydi, bo‘sh zonalarga yugurib kiradi, himoyachilarni kuch, tezlik va instinkt bilan yanchib tashlaydi. U – “to‘qqiz” raqamning zamonaviy talqini, eng sof gollchi.
Mbappe esa qanotdan boshlagan, maydonning istalgan nuqtasidan zarba bera oladigan, tezligi bilan butun himoya chizig‘ini yorib o‘tadigan “uchuvchi” hujumchi. U ko‘p yillar davomida Paris Saint-Germain va Fransiya terma jamoasida chap yoki o‘ng qanotda o‘ynab, pozitsiyasini tez-tez o‘zgartirib keldi.
Messi va Ronaldo ham turlicha o‘ynardi, lekin ular cho‘qqisida asosan qanotda to‘p surar, bir xil zonalarda raqobatlashar, bir xil mezonlar bilan baholanardi. Haaland va Mbappeda esa bu darajadagi “to‘g‘ridan-to‘g‘ri” pozitsion duel yo‘q.
Mbappe buni ochiq aytgan ham: u har mavsum pozitsiyasini o‘zgartirib, yuqori saviyani ushlab turganini alohida ta’kidlab keladi. Bu esa uni Haaland bilan bir xil qolipda solishtirishni murakkablashtiradi.
Hurmat bor, “nafrat” yo‘q
Messi va Ronaldo yillar davomida bir-birini omma oldida kamdan-kam ochiq maqtadi. Ular o‘rtasidagi munosabat haqidagi mish-mishlar – nafrat, sovuq muomala, yashirin raqobat – bu hikoyaning ajralmas qismi edi.
Haaland va Mbappe esa boshqacha. Ular bir-birini ochiq e’tirof etadi. Haaland 2023-yilda Canal+’ga bergan intervyusida Mbappeni “ajoyib”, “fenomenal” deb atab, Fransiya uning omadiga ega ekanini tan olgan. U raqibini tezligi, kuchi va uzoq yillardan beri yuqori darajada o‘ynayotgani uchun maqtadi.
O‘z navbatida, Mbappe ham o‘z diqqatini Haaland bilan shaxsiy raqobatga emas, jamoaviy maqsadlarga qaratishini aytib keladi. U Messi va Ronaldoni alohida toifa sifatida ko‘radi, o‘zini esa hozirgi lahzani yutishga, jamoasiga sovrin olib berishga yo‘naltirgan futbolchi sifatida ko‘rsatadi.
Haaland ham shunga yaqin ohangda gapiradi: u o‘zini hech kim bilan taqqoslamasligini, faqat o‘zini yaxshilashga urinishi va har kuni eng yaxshi versiyasiga aylanishni maqsad qilganini aytadi. Bu nutq – Messi–Ronaldo davridagi yashirin “men undan yaxshiroqman” kayfiyatidan butunlay farq qiladi.
Chempionlar Ligasi: Mbappe ustun kelayotgan sahna
Shunga qaramay, ularning raqobati butunlay yo‘q deyish noto‘g‘ri bo‘ladi. Chempionlar Ligasi – ikkisining ham yuzma-yuz kelgan yagona katta sahnasi va hozircha bu yerda Mbappe oldinda.
Ular ilk bor 2019–20-yilgi mavsumda to‘qnash kelishdi. O‘shanda Haaland Borussia Dortmund safida edi. Germaniyadagi birinchi uchrashuvda uning dubliga ko‘ra BVB 2:1 hisobida g‘alaba qozondi va sensatsiyaga yo‘l ochdi. Parijdagi javob uchrashuvida esa PSG vaziyatni ag‘darib tashladi, umumiy hisobda 3:2 bilan keyingi bosqichga yo‘l oldi. Mbappe jarohati tufayli o‘yinni zaxiradan boshladi, lekin yakunda u ham, jamoadoshlari ham Haalandning meditatsiya uslubidagi sevinchini taqlid qilib nishonlashdi – bu esa qarama-qarshilikka oz bo‘lsa-da, dramatik rang berdi.
Keyin sahna o‘zgardi. 2024–25-yilgi pley-off bosqichida har ikkisi ham yangi grand-klublar tarkibida maydonga tushdi. Haaland Manchester City uchun birinchi o‘yinda dubl qayd etdi. Ammo javob uchrashuvida Mbappe Real Madrid safida xet-trik urib, barcha chiroqlarni o‘ziga qaratdi va Madridni keyingi bosqichga olib chiqdi. Haaland esa o‘sha kecha zaxira o‘rindig‘idan bo‘shashgan holda tomosha qilishga majbur bo‘ldi.
Keyingi mavsumda norvegiyalik nihoyat o‘zining shaxsiy revanshini oldi – “Santiago Bernabeu”dagi liga bosqichidagi uchrashuvda uning penaltisi Cityga g‘alaba keltirdi, Mbappe esa bu safar zaxirada qoldi. Lekin 1/8 finalda hikoya yana Madrid tomonga og‘di: Mbappe jarohat sabab minimal rol o‘ynadi, shunga qaramay, Real umumiy hisobda 5:1 bilan chorak finalga chiqdi. Haalandning javob o‘yinidagi goli ham bu manzarani o‘zgartira olmadi.
Qiziq tomoni – yevropalik sovrinlar masalasida hozircha Haaland ustun. U 2023-yilda City bilan treblni qo‘lga kiritdi, Mbappe esa hali ham Chempionlar Ligasi kubogini ko‘tarishni kutyapti.
Yangi “El Clasico” ssenariysi?
Bu raqobatni butunlay boshqa darajaga olib chiqishi mumkin bo‘lgan bitta ssenariy bor. U juda oddiy va shu bilan birga juda murakkab: Haalandning La Liga sahnasiga ko‘chib o‘tishi.
Yillar davomida uni Real Madrid ham, Barcelona ham potentsial transfer nishoni sifatida ko‘rib kelgan. So‘nggi paytlarda aynan Barcelona bilan bog‘liq gap-so‘zlar kuchaydi. Agar bir kun kelib Haaland “Camp Nou”da ko‘k-qizil libosda saf tortib, Mbappening Madridiga qarshi “El Clasico”ga chiqsa, aynan o‘shanda bu raqobat yangi bobni ochadi.
Messi–Ronaldo hikoyasini eslang: Ronaldo Real Madridga o‘tganda Haaland hozirgi yoshidan atigi bir yosh kichik edi. U o‘sha transfer bilan nafaqat klubni, balki o‘zining Messi bilan o‘n yillik jangini ham boshlab bergan edi. Haaland uchun ham shunga o‘xshash burilish nuqtasi nazariy jihatdan mavjud.
Ammo hozircha bu – faqat nazariya. Barcelona moliyaviy inqirozdan endigina chiqib kelmoqda, klub hali ham ehtiyotkor yurishga majbur. Haaland esa Manchesterda o‘zini qulay his qilayotgani aytiladi. Uning agenti Rafaela Pimenta bu bahorda “Barcelona bilan hech qanday aloqaga ega emasmiz, Haaland yaqinda shartnomasini uzaytirdi va Cityda juda baxtli” deya aniq pozitsiyani bildirgan.
Demak, yaqin yillarda “Haaland – Barca, Mbappe – Madrid” sahnasini ko‘rish kafolatlangan emas.
Boston – uchqun bo‘lishi mumkin bo‘lgan kecha
Shu bois hozircha Haaland va Mbappe raqobati qizib ketgan olov emas, balki sekin yonayotgan cho‘g‘ga o‘xshaydi. Ular bir-birini hurmat qiladi, o‘zlarini Messi va Ronaldoga tenglashtirishdan qochadi, raqobatdan ko‘ra rivojlanish haqida gapiradi.
Lekin futbol tarixini aynan shunday cho‘g‘lar o‘zgartiradi. Yirik turnirdagi bitta o‘yin, bitta gol, bitta dramatik kecha – hammasini ag‘darib tashlashi mumkin.
Boston mezbonlik qiladigan Jahon chempionati uchrashuvi ana shunday lahzalardan biriga aylanishi ehtimoli bor. Haaland ilk katta turnirida, Mbappe esa navbatdagi yirik sahnada. Ikki yulduz, bitta stadion, butun dunyo nigohi. Shu kecha ularning raqobati nihoyat Messi–Ronaldo soyasidan chiqib, o‘ziga xos, yangi hikoyaga aylanadimi?
