Lewis Hamilton: Barselonada tarix yozdi

Lewis Hamilton Barselonada tarix yozdi. Yettita jahon chempioni, Formula 1’ning deyarli barcha asosiy rekordlarini egallab bo‘lgan haydovchi uchun yangi “birinchi marta” lar allaqachon tugagandek tuyulgan edi. Ammo u Ferrari bilan ilk g‘alabasini aynan shu shaharda qo‘lga kiritdi va yana bir marrani kengaytirdi: uning debyut g‘alabasi bilan eng so‘nggi g‘alabasi orasidagi muddat endi 19 yilga cho‘zildi. Bu – sport tarixida kam uchraydigan uzoq umr ko‘rgan ustunlik.

Hamiltonning Maranellodagi birinchi yutug‘i uzoq davom etgan “qurg‘oqchilik”dan keyin keldi. Uning oxirgi g‘alabasi 2024 yilda Belgiyada qayd etilgan, o‘tgan mavsum esa podiumsiz yakunlangandi. Ko‘pchilik bu davrni uning cho‘qqidan tushish jarayoni deb talqin qildi. Barselona esa boshqa manzarani ko‘rsatdi: tajriba, sabr va qat’iyatning kech bo‘lsa-da, yana meva berishini.

Hamiltonning bu kech qaytishi sportda yakkama-yakka holat emas. Turli yo‘nalishlarda, turli qit’alarda, o‘z karerasining “ikkinchi nafas”ini topgan, tanqidchilarni jim qoldirgan buyuklar bor.

Roger Federer: tizzadan keyingi sehr

2012 yilga kelib, ko‘pchilik Roger Federer davri yakunlanganiga ishona boshlagan edi. 17 ta “Grand Slam” unvoni, ammo so‘nggi yillarda yirik sovrin yo‘q, raqobat esa kuchaygan: Rafa Nadal, Novak Djokovic, Andy Murray – barchasi sahnada, barchasi yutuqda.

2012 yilgi Wimbledon g‘alabasidan so‘ng Federer besh yil davomida yana biror “major” ololmadi. Har bir mavsum bilan savol keskinlashdi: “Uning eng yaxshi kunlari ortda qolmadimikin?”

Javob 2017 yilda keldi. Tizza operatsiyasi va olti oylik tanaffusdan so‘ng kortga qaytgan Federer Avstraliya Ochiq chempionatida set ham boy bermasdan chempion bo‘ldi. Yozda esa yana Wimbledonni zabt etdi va “Open Era” davrida SW19da g‘alaba qozongan eng yoshi katta tennischiga aylandi.

Keyingi yili u Avstraliya Ochiq chempionligini himoya qildi, hatto dunyo reytingida yana birinchi pog‘onaga ko‘tarildi. Bu ham rekord: tarixdagi eng yoshi katta “raqam bir”.

Shelly-Ann Fraser-Pryce: “Mummy Rocket”ning ikkinchi portlashi

Shelly-Ann Fraser-Pryce 2017 yilda homiladorligini e’lon qilganida, uning yelkasida allaqachon uchta jahon chempioni unvoni (100 m) va uchta olimpiada medali, shundan ikkitasi oltin edi. Shu bosqichda karerasini yakunlash – mutlaqo mantiqli qaror bo‘lardi.

U bunday yo‘lni tanlamadi. O‘g‘li tug‘ilgach, atigi o‘n bir haftada mashg‘ulotlarga qaytdi. Bu – favqulodda kesarcha kesishdan keyingi og‘riqlar hali to‘liq ketmagan payt edi.

Qaytishning o‘zi emas, darajasi hayratga soldi. 2019 yilda u 100 metrda to‘rtinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritdi, 10.71 soniya – yilning eng yaxshi natijasi va uning o‘zi uchun ham yillardan beri eng tez yugurish. Bu yugurishni u “ona bo‘lish g‘alabasi” deb atadi.

U bu bilan to‘xtamadi. 2021 yilda 10.60 soniya ko‘rsatdi – tarixdagi uchinchi natija. 2022 yilda, 35 yoshida, beshinchi jahon chempionligini oldi. Savol tug‘iladi: agar ikkinchi cho‘qqi birinchisidan ham baland bo‘lsa, bu hali ham “kech karera” deb ataladimi?

Alain Prost: bir yil mikrofon ortida, so‘ng taxtga qaytish

“The Professor” – F1 ixlosmandlari uchun ortiqcha tanishtirish talab qilmaydigan ism. To‘rt karra jahon chempioni, 1983–1990 yillar oralig‘ida Renault, McLaren va Ferrari safida uchta chempionlik va to‘rtta ikkinchi o‘rin – bu o‘ziyoq bir avlodni belgilab bergan davr.

Ammo 1991 yil Ferrari bilan og‘ir kechdi. Prostning jamoani omma oldida keskin tanqid qilishi uning mavsum tugamasidan iste’foga chiqarilishiga olib keldi. Keyingi yil u mikrofon ortiga o‘tdi, telekommentator bo‘lib tanaffus qildi. Ammo ichki ochko‘zlik – poyga ochko‘zligi – so‘nmagandi.

Williams safida bo‘sh o‘rin paydo bo‘ldi. Bu – qaytish uchun ideal imkoniyat edi. 1993 yilgi mavsumda Prost o‘z mahoratini yana bir bor ko‘rsatdi: yetti g‘alaba, 12 podium, to‘rtinchi jahon chempionligi. 38 yoshida, sport cho‘qqisida turib, u rulni butunlay qo‘ydi. Qaytishning bundan to‘laroq nuqtasi bo‘lishi qiyin.

Tom Brady: 40 yoshdan keyingi afsona

Amerika futbolida Tom Brady nomi Super Bowl bilan sinonimga aylangan. Hech kim undan ko‘p halqa yutmagan – yettita. Ammo uni alohida darajaga ko‘targan narsa – bu yutuqlarning davomiyligi.

U NFL draftida atigi oltinchi raundda tanlangan. Ikkinchi mavsumidayoq New England Patriots safida asosiy quarterback bo‘lib, 2001 yilda klub tarixidagi ilk Super Bowl g‘alabasiga boshchilik qildi. Keyingi yigirma yil – yana beshta Super Bowl, uchta Most Valuable Player, 15 ta Pro Bowl.

42 yoshga kelib, Brady allaqachon “buyuklar” qatorida edi. Lekin savol shu edi: bu yoshda NFL darajasida hanuz raqobatlasha oladimi? Tampa Bay Buccaneers bilan shartnoma imzolagach, u hamma shubhalarni so‘ndirdi. Birinchi mavsumidayoq Super Bowl va Super Bowl MVP, 43 yoshida esa liga bo‘yicha pas bo‘yicha yardlar va touchdownlar sonida yetakchilik.

Brady 2023 yilda, 45 yoshida, yakuniy nuqtani qo‘ydi. U ligadagi eng yoshi katta start olgan quarterback, eng ko‘p pas yardlari, touchdown paslari va o‘yin boshlashlari rekordlari bilan xayrlashdi. Bunday uzoq davom etgan hukmronlikka sport tarixida kamdan-kam uchraysiz.

Tiger Woods: minginchi o‘rindan “green jacket”gacha

Tiger Woods golfda cho‘qqiga ko‘tarilish uchun vaqtni zoye qilmagan. 1996 yilda, 20 yoshida professionalga aylanganidan atigi bir yil o‘tib, u dunyo reytingida birinchi raqamga aylandi va Mastersda 12 zarba farq bilan g‘alaba qozondi. Bu – rekord darajadagi ustunlik.

1997–2008 yillar oralig‘ida Woods 14 ta “major” yutdi, barcha asosiy turnirlarda g‘alaba qozonib, “career grand slam”ni to‘ldirdi. Lekin keyin jarohatlar va maydondan tashqaridagi muammolar uning karerasini izdan chiqardi. Orqadagi og‘riqlar, operatsiyalar, shaxsiy hayotdagi bo‘hronlar – natijada u dunyoning mingtalik reytingidan ham tushib ketdi. 2015–2018 yillar oralig‘ida u atigi bir necha turnirda qatnashdi.

Ko‘pchilik uning hukmronlik davrini tugadi, deb o‘yladi. Ammo Augusta 2019 yilni boshqa sahifadan ochdi. Woods tinmay, xavfli bo‘lmagan, lekin barqaror raundlar o‘ynadi, raqiblar xato qilgan paytda esa u sovuqqonligini saqlab qoldi. Natija – 43 yoshida beshinchi “green jacket”. 11 yil oralig‘idagi “major”lar – bu faqat sportdagi g‘alaba emas, balki inson irodasining ham yutug‘i.

Kim Clijsters: “ikkinchi karera”dan Grand Slam

Kim Clijsters professional tennisni 23 yoshida tark etganida, u allaqachon ko‘pchilik orzu qiladigan cho‘qqilarga chiqqandi. 16 yoshida Wimbledon chorak finali, 2001 yilgi French Open finalida deyarli g‘alaba, ikki marta Tour Championships, dunyo reytingida birinchi o‘rin va 2005 yilgi US Open – bularning bari juda erta amalga oshdi.

Jarohatlar yillar davomida uni qiynadi, 2007 yilda u raketkasini osib qo‘ydi. Ikki yil davomida turmush qurdi, farzandli bo‘ldi, tennisdan uzoqlashdi. Keyin esa – kutilmagan burilish. U o‘z qaytishini “ikkinchi karera” deb atadi.

Skeptiklar ko‘p edi. Lekin US Open’da wildcard bilan qatnashgan Clijsters hammani hayratda qoldirdi: turnirni yutib chiqdi. U musobaqa tarixida unseeded bo‘lib chempion bo‘lgan ilk tennischiga aylandi. Keyinchalik yana dunyo reytingida birinchi pog‘onaga qaytdi va yana ikki “Grand Slam” qo‘shib qo‘ydi.

Jack Brabham: o‘z mashinasida, 40 yoshida chempion

Jack Brabham haqida “u juda qari” degan gaplar karerasining deyarli har bir bosqichida yangragan. Sobiq aviamexanik 1948 yilda Avstraliyada poyga boshlagan, 1955 yilda esa Yevropaga yo‘l olgan.

Mexaniklikdan olgan bilimlari unga Cooper jamoasida bebaho ustunlik berdi. U nafaqat rulda tez edi, balki mashinaning o‘zini ham rivojlantira olardi. 1959 va 1960 yillarda ketma-ket ikki jahon chempionligini qo‘lga kiritdi, 34 yoshida cho‘qqiga chiqqan edi.

1962 yilda Brabham Cooperdan ketib, o‘z jamoasini – Brabham Racing’ni tuzdi. Bir necha yil qurilish, sinov, xatolar… 1966 yilda esa u yana g‘alabaga qaytdi va uchinchi jahon chempionligini qo‘lga kiritdi.

Bu unvon ikki karra noyob edi: u o‘z nomidagi mashinada chempion bo‘lgan yagona haydovchi bo‘lib qolmoqda. Bundan tashqari, 40 yoshida chempionlikni qo‘lga kiritib, tarixdagi eng yoshi katta chempionlardan biriga aylandi. Tanqidchilarga javob berish uchun esa hazilni tanladi: Zandvoortda mashinasiga qari choldek tayoq va soxta soqol bilan “hobbillab” borib o‘tirgani – motorsport folklorining unutilmas sahnalaridan biri.

Allyson Felix: oltinchi Olimpiadaga qarab

Allyson Felix allaqachon tarix yozib bo‘lgan paytda, 2022 yilda kross yo‘laklaridan ketishini e’lon qildi. U besh Olimpiadada 11 medal yig‘di va eng ko‘p mukofot olgan ayol yengil atletikachi sifatida qayd etildi.

Shunga qaramay, bu hikoya yakuniy nuqtani ko‘rmagandek. 2024 yilda Felix kutilmaganda qaytish niyatini bildirdi: u 2028 yilda Los-Anjelesda o‘tadigan Olimpiadada, uy tomoshabinlari qarshisida oltinchi bor ishtirok etishni maqsad qilgan. U intervyularida bu qarorni qiziqish va 40 yoshdan keyingi ayollar uchun imkoniyatlar chegarasini qayta chizish istagi bilan izohladi.

U ham Hamilton, Federer, Fraser-Pryce va boshqalar qatoriga, kech karerasida yana bir cho‘qqini zabt etganlar ro‘yxatiga qo‘shila oladimi? Javobni vaqt beradi. Lekin Barselonadagi Ferrari mashinasida g‘alaba qozongan Lewis Hamilton misoli bitta narsani aniq ko‘rsatib turibdi: sportda yosh ko‘rsatkich emas, hikoyaning oxirgi bobini kim yozishi hal qiladi.