Messi, Mbappé va Haaland: rekordlar kunida yulduzlar
Jahon chempionati bu kuni oddiy guruh bosqichi emasdi. Bu – tarix yozilgan, raqamlar kitobi qayta ochilgan, yulduzlar navbatma‑navbat sahnaga chiqqan kun bo‘ldi.
Barchasini esa yana o‘sha tanish ism boshlab berdi.
Messi – endi mutlaq rekordchi
Argentina 2:0 hisobida Avstriyani mag‘lub etar ekan, stadiondagi atmosfera bitta ism atrofida aylanardi: Lionel Messi.
U bugun Jahon chempionatlari tarixidagi eng yaxshi to‘purarga aylandi – 18 ta gol. Shu bilan birga Miroslav Klose’ning erkaklar futbolidagi 16 gollik ko‘rsatkichini ham, Marta’ning umumiy 17 gollik rekordini ham ortda qoldirdi. Barchasi bitta o‘yinda kiritilgan dubl bilan.
Qiziq paradoks: bu – Messining Argentina safida rasmiy o‘yinda penaltini urib kiritolmagan, lekin baribir gol(lar) muallifiga aylangan ilk uchrashuvi. Nuqtadan urishni boy berdi, lekin o‘yin taqdirini yana o‘zi hal qildi.
Messi endi Jahon chempionatining uch xil turnirida kamida 4 tadan gol urgan ikkinchi futbolchi: 2014 yilda 4, 2022 yilda 7 va hozirgi musobaqada yana 4+. Bungacha buni faqat Miroslav Klose uddalagan (2002, 2006, 2010). Yana bir tarixiy parcha: u Roger Milla qatoriga qo‘shildi – 38 yoshdan katta bo‘lib, bitta mundialda 4 va undan ortiq gol urgan yagona ikki futbolchi.
Yoshi esa alohida sahifa. 38 yosh 364 kun. Shu holatda Messi Jahon chempionatida gol urgan uchinchi eng yoshi katta futbolchi bo‘lib turibdi – undan oldinda faqat Kamerun afsonasi Roger Milla va Portugaliya himoyachisi Pepê. Qizig‘i, bu pog‘onaga u allaqachon yetib kelgandi: Jazoirga qarshi ochilish uchrashuvidagi xet‑trikdan keyin. Bugun esa shunchaki besh kun “qaridi”.
Ustiga‑ustak, Messi endi mundialda ketma‑ket 6 uchrashuvda gol urgan uchinchi futbolchi: 1958 yilgi Just Fontaine va 1970 yilgi Jairzinho qatorida. Argentina uchun esa u yanada ahamiyatliroq: jahon chempionatlarida terma jamoaning so‘nggi 8 golining 7 tasini aynan u urgan.
So‘nggi 9 ta mundial o‘yiniga nazar: 12 ta gol, 3 ta golli uzatma. Faqat 2022 yilgi Polshaga qarshi bahs – gol ham, assist ham yo‘q bo‘lgan yagona uchrashuv.
Messining 18 ta mundial golidan 9 tasi uzatma orqali kiritilgan va bu 9 ta assistning barchasi turli jamoadoshlar tomonidan berilgan. Bugungi ochilish goli oldidan uzatma yo‘llagan Facundo Medina uchun esa bu Argentina safidagi ilk golli pas.
Messi gol urganida Argentina qanday o‘ynaydi? Statistik jadval deyarli hammasini tushuntiradi: 9 g‘alaba, 2 durang, 1 mag‘lubiyat. O‘sha bitta yutqazilgan o‘yin – 2022 yilda Saudiya Arabistoniga qarshi sensatsion mag‘lubiyat.
Yana bir kuchli ko‘rsatkich: Argentina jahon chempionatida tanaffusga oldinda kirsa, deyarli yengilmaydi – 34 o‘yin, 34 ta mag‘lubiyatsiz natija: 34-2-2. UEFA vakillariga qarshi esa bunday holatda hali ham yutqazmagan (15 g‘alaba, 2 durang).
Messining xalqaro maydondagi umumiy raqamlari ham kengayib bormoqda: 201 ta o‘yin, 122 ta gol, 42 xil terma jamoaga qarshi gol. Avstriya – shu ro‘yxatdagi 42‑raqam.
Penaltilar esa uning hikoyasida alohida bob. Mundial tarixida eng ko‘p penalti tepgan futbolchi – 7 ta. Eng ko‘p urib kiritolmagan ham o‘zi – 3 ta (seriyalar bundan mustasno). 2006 yildan beri Jahon chempionatlarida Argentina uchun nuqtadan tepgan barcha penaltilarni aynan Messi amalga oshirgan. Undan oldingi oxirgi tepgan futbolchi – Ariel Ortega, 2002 yilda Shvetsiyaga qarshi va u ham urib kiritolmagan. Mundialda Messidan boshqa argentinalik tomonidan golga aylangan so‘nggi penalti esa 1998 yilga borib taqaladi: Gabriel Batistuta Angliyaga qarshi o‘sha mashhur 1/8 finalda (va guruhda Yamaykaga qarshi).
Yana bir taqqoslash: 35 yoshdan keyingi mundial gollari – 12 ta. Bu ko‘rsatkichning o‘zi alohida afsona darajasida: Harry Kane (10), Cristiano Ronaldo (8), Diego Maradona (8), Rivaldo (8), Neymar (8), Thierry Henry (6) – ularning butun Jahon chempionati faoliyati davomida urgan gollaridan ko‘p.
Faqat bitta nuqta Messi uchun hamon og‘riqli: penaltilardagi aniqlik. Jahon chempionatlarida 57 foizlik muvaffaqiyat – u penalti tepgan barcha turnirlar ichida ikkinchi eng yomon ko‘rsatkich.
Mbappé – quvlayotgan avlod
Kunning ikkinchi sahnasida Kylian Mbappé o‘z spektaklini qo‘ydi. Fransiya Iroqni 3:0 hisobida yengdi, yulduz hujumchi esa dubl bilan maydondan ketdi.
Endi uning mundialdagi jami gollari – 16 ta. Bu bilan u Miroslav Klose bilan tenglashdi va erkaklar futboli bo‘yicha Lionel Messi (18)dan keyingi ikkinchi pog‘onaga chiqdi. Marta esa ayollar futbolida 17 ta gol bilan orqada qoldi.
Mbappé ketma‑ket uchta Jahon chempionati o‘yinida kamida 2 tadan gol urgan to‘rtinchi futbolchi bo‘ldi. Bunga qadar bunday seriya faqat Sándor Kocsis (1954, 4 o‘yin), Guillermo Stábile (1930) va 2022–26 yillardagi Lionel Messi nomiga yozilgandi.
U mundial tarixidagi eng ko‘p “dubl/xet‑trik” egasi bo‘lib bormoqda: 6 ta o‘yin – 5 marta dubl, 1 marta xet‑trik. So‘nggi uchta Jahon chempionati golining ikkitasi jarima maydonidan tashqaridan kiritilgan. Ilk 13 golining esa atigi bittasi tashqaridan kelgandi. U ham o‘z o‘yinini o‘zgartiryapti, masofadan zarbalar sonini oshiryapti.
Bu o‘yin yana bir yirik marrani belgilab berdi: Mbappé Fransiya safida 100‑o‘yinini o‘tkazdi. 27 yosh 184 kun – bu ko‘rsatkich bilan u mamlakat tarixida bunday chegara chizig‘iga yetgan eng yosh futbolchi, Yevropa miqyosida esa to‘rtinchi eng yosh.
Yordamchilar ham sahnada. Michael Olise bir o‘yinda ikki marta golli pas berdi – 2022 yil chorak finalida Angliyaga qarshi Antoine Griezmann’dan beri bunday natijaga hech bir fransiyalik erishmagandi. Uchta golli uzatma bilan u 2026 yilgi Jahon chempionatining eng yaxshi assistentlari qatorida, bu borada Shvetsiya hujumchisi Alexander Isak bilan tenglashdi.
Ousmane Dembélé uchun esa bu gol alohida yengillik bo‘ldi: yirik turnirlardagi ketma‑ket 20 ta o‘yindan so‘ng nihoyat to‘rni ishg‘ol qildi. Jahon chempionatidagi 13‑o‘yinda ilk gol.
Fransiya esa o‘z yo‘lini ishonch bilan davom ettiryapti. To‘rtinchi mundial ketma‑ket pley‑offga chiqish – bu mamlakat tarixidagi eng uzun seriya. Har safar guruh bosqichini ikki g‘alaba bilan boshlash – to‘rt chempionatdan beri odat tusiga kirgan, bundan oldingi 13 ishtirokida esa buni atigi bir marta uddalashgandi.
Osiyo vakillariga qarshi statistikasi ham mustahkamlanmoqda: 6 o‘yin, 5 g‘alaba, 1 durang, mag‘lubiyatsiz. Bunday seriyada faqat Niderlandiya oldinda – ular AFC vakillariga qarshi 7 ta o‘yinda yutqazmagan.
Haaland va Norvegiya – yangi chegaralar
Kunning uchinchi spektaklida Erling Haaland sahnaga chiqdi. Norvegiya Senegal ustidan 3:2 hisobida g‘alaba qozondi, Haaland esa yana dubl bilan maydondan ketdi.
Uning mundialdagi jami gollari – 4 ta. Bu allaqachon Norvegiya tarixidagi eng yaxshi ko‘rsatkich. Hech bir norveg futbolchisi Jahon chempionatlarida bunchalik ko‘p gol urmagan.
Norvegiya ilk bor ketma‑ket ikki mundialda pley‑offga chiqdi. 1998 yildan keyingi ilk ishtirok, endi esa tarixiy barqarorlik. Bundan tashqari, bitta turnir doirasida ilk bor bir nechta o‘yinda g‘alaba qozonishdi.
Haaland esa shaxsiy rekordlarini birin‑ketin yangilamoqda. U Jahon chempionatidagi dastlabki ikki o‘yinining har birida kamida ikki tadan gol urgan oltinchi futbolchi. So‘nggi 50 yilda buni uddalagan yagona boshqa futbolchi – Harry Kane (2018).
Terma jamoa darajasida Haalandning seriyasi hayratlanarli: Norvegiya uchun rasmiy uchrashuvlarda ketma‑ket 12 o‘yinda gol urmoqda. Oxirgi 21 rasmiy o‘yinning 18 tasida raqib darvozasini ishg‘ol qilgan.
Yana bir kuchli raqam: Haaland gol urgan so‘nggi 16 o‘yinda Norvegiya doimo g‘alaba qozongan. Bu uchrashuvlarda u 30 ta gol kiritgan. Rasmiy o‘yinlarda esa bu seriya 12 g‘alabadan iborat, umumiy hisob – 53:9. Raqiblar deyarli javob qaytara olmayapti.
Jazoirning tarixiy qaytishi
Kunning so‘nggi o‘yinida drama o‘z cho‘qqisiga chiqdi. Iordaniya birinchi bo‘lib hisobni ochdi, ammo Jazoir taslim bo‘lmadi va 2:1 hisobida irodali g‘alabaga erishdi.
Bu – Jazoir tarixidagi ilk to‘liq “kam-bek” g‘alaba. Jahon chempionatida birinchi bo‘lib gol o‘tkazib yuborgan o‘yinlarida bundan avval ular hech qachon yutmagan: 0 g‘alaba, 2 durang, 7 mag‘lubiyat.
Osiyo vakillariga qarshi mundialdagi tarixiy raqamlari ham chiroyli ko‘rinishda: 2 o‘yin, 2 g‘alaba. 2014 yilda Janubiy Koreyani 4:2 hisobida mag‘lub etishgan, endi esa navbat Iordaniyaga keldi.
Riyad Mahrez esa bu kechada o‘z nomini yana bir satrga yozdirib qo‘ydi. Tenglashtiruvchi golga uzatmani aynan u berdi va 35 yosh 121 kun bilan Jahon chempionatida golli harakat (gol yoki assist) qayd etgan eng yoshi katta jazoirlik futbolchiga aylandi.
Bir kun ichida uch superyulduz – Messi, Mbappé, Haaland – o‘z sahnasini oldi. Biri tarixni qayta yozdi, ikkinchisi quvib yetyapti, uchinchisi esa yangi bob ochyapti. Endi bitta savol qoladi: bu mundial yakunida qaysi ism sahifalarning eng yuqori qatorida qoladi?
