Moses Itauma: Ota va Og‘ir Vazn Taxti O‘rtasidagi Hikoya
Moses Itauma: ota orzusi va og‘ir vazn taxti o‘rtasida
Britaniyalik og‘ir vazn vakili Moses Itauma telefonini chiqarib, suratlarni aylantiradi. Ekranda – sobiq Nigeriya prezidenti Olusegun Obasanjo, milliy kiyimda, qo‘llari belida, qattiq nigoh bilan tikilib turibdi. Ostidagi yozuv uni kuldiradi: “Afrikalik ota senga xohishiga zid kasb tanlaganing, lekin baribir muvaffaqiyat qozonganing uchun shunday qaraydi”. Itauma jilmayib, BBC Sport muxbiriga qaraydi: bu – “deyarli mening dadam”.
Uning hikoyasi Slovakiyada boshlanadi. Nigeriyalik ota, slovak ona, keyin esa bolalikda Kentga ko‘chish. Oilaning dastlabki rejasi oddiy va an’anaviy edi: o‘g‘il bola yoki shifokor, yoki yurist bo‘lishi kerak. Ring, qo‘lqop, kesilgan burunlar – bu yo‘l emas edi.
Ammo iste’dod hamma narsani o‘zgartirdi.
Kattaroq akasi prof ringga qadam qo‘yganida, oilaning qarashi asta-sekin yumshadi. Mosesning tabiiy qobiliyati ko‘zga tashlana boshladi, mashg‘ulotdagi zarbalari, reflekslari, sokin, lekin sovuqqon fe’l-atvori ko‘zni tortdi. Bir kuni onasi unga shunchaki shunday dedi: “Maktabni o‘ylama. Butunlay boksingga e’tibor ber”.
O‘sha qaror bugun juda katta samara berayotgandek ko‘rinadi.
21 yoshida Itauma shanba kuni ringga IBF kamarini bo‘sh turgan taxtdan olish uchun chiqadi. Raqib – chorvatsiyalik Filip Hrgovic. G‘alaba unga tarixdagi eng yosh og‘ir vazn chempionlaridan biri bo‘lish imkonini beradi – ikkinchi o‘rinda.
“Britaniya boksining bayrog‘ini ko‘tarish bo‘yicha mendan juda katta kutilyapti. Shunga munosib bo‘lishim kerak”, deydi u.
Tyson Fury va Anthony Joshua o‘z afsonaviy kareralarining oxirgi boblariga yaqinlashar ekan, aynan shu kecha Itauma uchun yangi davr eshigini ochishi mumkin. Britaniya og‘ir vazn sahnasi yangi yuz, yangi ovoz kutmoqda.
Fury Netflix hujjatli filmlari, shov-shuvli intervyulari va bo‘rttirilgan obrazlari bilan o‘zini markazga qo‘ygan bo‘lsa, Itauma ko‘proq Joshua’ga o‘xshaydi – yopiq, ehtiyotkor, ommaviy axborot vositalariga masofa saqlaydi.
“Eng ko‘p asabimni buzadigani – odamlar seni go‘yoki ommaviy mulk deb o‘ylashi”, deydi u. “Odamlar bilmaydigan narsa shuki, men aslida umuman yorug‘lik markazida bo‘lishni xohlamayman. Faqat kareram shunday ketayaptiki, menda tanlov qolmayapti”.
Matbuot haftasidagi shoular, so‘z urushlari, sahnalashtirilgan ziddiyatlar – bular unga begona. Hrgovic payshanba kungi matbuot anjumanida gapini bo‘lib, asabiga tegishga uringanida ham, Itauma shoshilmadi, shovqin ko‘tarmadi. U shunchaki olib boruvchi Adam Smith’ga yuzlanib, keyingi savolni so‘radi. Hammasi shu.
Ularning yo‘llarida ham o‘xshashliklar bor. Joshua o‘zining 16-prof jangida, 34 raundlik tajribadan so‘ng Charles Martin bilan IBF kamari uchun ringga chiqqan. Itauma esa bir jang oldinroq, 15-bahasida, 31 raund bilan shu imkoniyatga yetib keldi.
Albatta, Joshua Olimpiada oltin medali va ancha chuqur havaskor tajribaga ega edi. Shunga qaramay, agar Itauma bu kechada Hrgovicni yengsa, taqqoslashlar oldini olishning imkoni qolmaydi – u Joshua’dan ham tezroq britaniyalik og‘ir vazn chempioniga aylanadi.
Murabbiyi Ben Davison – avval Joshua va Fury bilan ham ishlagan mutaxassis – uning ruhiyati bu bosimga tayyorligiga ishongan.
“Bosim – bu imtiyoz”, deydi u. “Moses bu bosimni allaqachon juda uzoq vaqtdan beri ko‘tarib kelayapti. U uchun bu – o‘rdak ustidan oqib o‘tadigan suvdek gap”.
Boksning eng iste’dodli yosh yulduzlari odatda ehtiyotkorlik bilan, asta-sekin, xavfli sinovlarga shoshmasdan olib boriladi. Har bir qadam rejalashtiriladi, xavf minimal darajada bo‘ladi.
Itauma esa bu yo‘lni deyarli yugurib o‘tdi.
Queensberry rahbari Frank Warrenning o‘g‘li Francis uni hali o‘smir paytida, tajribali professionallar bilan sparring qilayotganida payqagan. Sobiq Britaniya og‘ir vazn chempioni Jeamie “TKV” Tshikeva esa uni yanada erta ko‘rgan.
“Moses 11-12 yoshlar atrofida edi, 75-80 kilo kelardi, kattalar vaznida, – deydi TKV. – Xuddi o‘sha vazndagi kattalar bilan sparring qildi. Ular bilan bemalol ishladi, qo‘l tekkizdi, men esa hayratda qoldim.
“Sparring qilgan yigit 25 yoshlar atrofida edi. Uyga borib, xotiningga ‘meni bola urib qo‘ydi’ deb aytishni tasavvur qil”.
Uning prof karerasidagi qadamlar ham shafqatsiz va tez bo‘ldi. Dillian Whyte va Jermaine Franklin ustidan olgan yorqin muddatidan avvalgi g‘alabalari – bu raqiblar dunyo darajasidagi chempion bo‘lmasa-da – Itauma tepasida aylanayotgan “kelajak hukmdori” degan gaplarni yanada kuchaytirdi.
Oleksandr Usyk IBF kamaridan voz kechganida va Frank Sanchez chetga surilishiga rozi bo‘lganida, birdaniga Itauma – Hrgovic jangi to‘liq jahon chempionlik bahsiga aylandi.
Shu paytdan boshlab, “tez yo‘l” ko‘pchilik nazarida “qisqa yo‘l”ga aylandi.
Hrgovic hali kamar o‘rtaga qo‘yilmasdan turib ham, Itaumaga “hammasi tayyor holda berildi” deb da’vo qilgan. Ijtimoiy tarmoqlarda ham shunga o‘xshash kayfiyat: ehtimol, avval yakuniy saralash jangi orqali yo‘l ochish adolatliroq bo‘larmidi, degan savollar yangradi.
Itauma esa bunday shubhalarga bosh qotirishni keraksiz deb biladi.
“Bu men uchun yutqazish-yutqazish holati, – deydi u. – Chunki agar yutsam, odamlar shundoq ham kutgan ishni qilgan bo‘laman. Agar yutqazsam, ‘o‘ylaganchalik yaxshi emas ekan’ deyishadi.
“Men boshqalar kutgan narsani bajarib, ularni xursand qilishda baxt topmayman”.
Ammo savollar baribir havoda osilib turibdi. Uning zarbasi jangni odatdagidek erta tugatmasa-chi? Sakkizinchi raundda raqib hanuz oyoqda bo‘lsa-chi? Hanuz xavfli bo‘lib qolsa, qarshi zarba qaytarib tursa-chi?
TKV – Joshua, Daniel Dubois va Fabio Wardley bilan sparring qilgan tajribali og‘ir vazn – yopiq eshiklar ortida ko‘rganlariga tayanib, shubha qilmayapti.
“Moses janglarida ham, mashg‘ulotlarda ham hali jiddiy qiyinchilikka duch kelmagan bo‘lsa-da, juda qattiq ishlaydi, – deydi u. – Uni bo‘shashganini ko‘rmaganman. Tez, o‘tkir, tez o‘rganadi va juda kam zarba yeb turadi.
“Raundlarni ham bemalol bosib o‘tishiga ishonaman. U bu divizionni yillar davomida boshqarish salohiyatiga ega”.
Itauma lagerida bir narsaga shubha yo‘q: u bu darajaga loyiqman, degan ishonch bilan yashaydi. Tashqaridagi “erta emasmi?”, “haqiqatdan ham munosibmi?”, “tayyormi?” degan savollar esa birinchi gong yangragan zahoti ahamiyatini yo‘qotadi.
Shanba kuni unga 12 raund beriladi. Kerak bo‘lsa. Og‘ir vazn tarixida o‘z bobini yozish uchun shuncha vaqt yetadimi? Shu savolga endi faqat ring javob beradi.
